قاسم رسا
 | |
| اطلاعات | |
|---|---|
| لقب | دکتر و شاعر اهل بیت(ع) |
| ملیت | ایران |
| تاریخ تولد | ۱۲۹۰ش |
| محل تولد | تهران |
| محل زندگی | مشهد مقدس |
| تاریخ درگذشت | ۱۳۵۶ش |
| محل دفن | صحن انقلاب اسلامی حرم امام رضا(ع) |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | دکتر |
| دیوان اشعار | دیوان دکتر قاسم رسا |
| تخلص | ملک الشعرا |
| تحصیلات | پزشکی |
| دانشگاه | تهران |
| اساتید | شیخ محمدحسن هروی، سیدحسن ادیب بجنوردی و سید حسین مشکان طبسی |
قاسم رسا (۱۲۹۰ش- ۱۳۵۶ش) شاعر اهل بیت(ع) و ملقب به ملک الشعرا آستان قدس بود.[۱]
قاسم رسا شغلش پزشکی بود اما در مراسم رسمى و اعياد مذهبى آستان قدس رضوى شركت مىجست و در مدايح و مناقب اهلبیت(ع) قصايدى بلند مىسرود.[۲] در ۱۳۲۵ش به مناسبت ولادت امام حسین(ع) با سرودن و قرائت قصیدهای در تالار تشریفات آستان قدس رضوی، به عنوان شاعر و خادم افتخاری برگزیده شد.[۳] در سال ۱۳۳۶ش رسماً ملکالشعرای آستان قدس رضوی گردید.[۴] عنوان ملک الشعرایی را به دليل سرودن اشعار زیبا و بدیع در اينباره به او اطلاق كردهاند.[۵] پساز درگذشت وی، دیگر کسی برای ملک الشعرایی آستان قدس رضوی انتخاب نشد.[۶] او ذوق سلیم و بدیههگویی و الهامات شعری خود را مرهون عنایات امام رضا(ع) میدانست.[۷] اشعاری از وی در آخرین قسمت ازارۀ حرم به خط نستعلیق با خطاطی میرزا حسینعلی خوشنویس حجاری شده است.[۸]
قاسم رسا دارای حافظهای قوی بود و اکثر اشعار خود را از حفظ داشت.[۹] او در شعر، پیرو مکتب سعدی بود.[۱۰] او عقیده داشت که شعر باید ساده و بدون تکلف و متضمن فواید اجتماعی و نکات اخلاقی باشد.[۱۱] بيشتر اشعار دكتر رسا درباره مدايح و مراثى اهل البيت(ع) و اشعار حكمى، اخلاقى و پند و اندرز است.[۱۲] بخشی از اشعار وی به وقایع اجتماعی و حوادث طبیعی اختصاص یافته است.[۱۳]
دیوان شعر او نخستین بار در سال ۱۳۴۰ش با حدود پنج هزار بیت[۱۴] و به قولی شش هزار بیت[۱۵] چاپ و منتشر شد. در سال ۱۳۴۰ش ديوان رسا مشتمل بر مناقب، قطعات، قصايد، غزليات، مثنويات و رباعيات در تهران چاپ شد و سپس با ملحقات براى بار دوم در مشهد چاپ گرديد.[۱۶] شعرهای بسیار دیگری از او باقی ماند که بعدها در مجلدات پراکنده چاپ شدند.[۱۷] همچنین کتابی با موضوع مرثیه سیدالشهدا(ع) از او نام برده شده است.[۱۸]
قاسم رسا فرزند شیخ محمدحسن در سال ۱۲۹۰ش در تهران متولد شد و در ده سالگی به همراه والدینش به مشهد عزیمت کرد.[۱۹] رسا پس از اتمام تحصيلات مقدمات در مشهد، در سال ۱۳۰۹ش وارد دانشكدهى پزشكى تهران شد و پس از کسب پروانه طبابت در وزارت بهدارى استخدام شد.[۲۰] او همچنین در سال ۱۳۳۰ش به سمت عضو پيوستهى «انجمن ادبى فرهنگستان ايران» انتخاب گرديد.[۲۱] طبق گزاش برخی منابع، قاسم رسا بعضی از قطعات اخلاقی نویسندگان فرانسوی را به فارسی ترجمه میکرد و در روزنامۀ یومیۀ بهار به چاپ میرساند.[۲۲] از آغاز نوجوانى به حكم علاقهى باطنى به مطالعهى آثار شعرا اشتغال داشت و فنون سخنورى و شعر و ادب را نزد اساتيد بزرگ فرا گرفت.[۲۳] شیخ محمدحسن هروی، سیدحسن ادیب بجنوردی و سید حسین مشکان طبسی از جمله اساتید وی بودهاند.[۲۴]
دکتر رسا در ۲۵ آبان ۱۳۵۶ش در ۶۵ سالگی درگذشت و در صحن انقلاب اسلامی حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده شد.[۲۵]
ابیاتی از قاسم رسا که در مدح و رثای امام حسین(ع) و امام رضا(ع) سروده شد:
پانویس
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، ۱۳۷۳ش، ج۳، ص۱۵۲۳.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ محمدزاده، دانشنامه شعر عاشورایی، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۱۱۷۶.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، ۱۳۷۳ش، ج۳، ص۱۵۲۳.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ محمدزاده، دانشنامه شعر عاشورایی، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۱۱۷۶.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ «شاعری که شاعری پیشهاش نبود»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «سحر جانکاه»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
- ↑ رادفر، مناقب علوی در آیینه شعر فارسی، ۱۳۸۱ش، ص۳۰۴.
- ↑ «شاعری که شاعری پیشهاش نبود»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «دل مشتاق ز بس تشنه دیدار تو بود.»، روزنامه قدس.
- ↑ برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، ۱۳۷۳ش، ج۳، ص۱۵۲۳.
- ↑ «شاعری که شاعری پیشهاش نبود»، خبرگزاری فارس.
- ↑ محمدزاده، دانشنامه شعر عاشورایی، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۱۱۷۶.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ محمدزاده، دانشنامه شعر عاشورایی، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۱۱۷۶.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان.
- ↑ محمدزاده، دانشنامه شعر عاشورایی، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۱۱۷۶.
- ↑ «دل مشتاق ز بس تشنه دیدار تو بود.»، روزنامه قدس.
منابع
- برقعی، محمد باقر، سخنوران نامی معاصر ایران، قم، خرم، ۱۳۷۳ش.
- «دکتر قاسم رسا»، نسیم رضوان، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
- «دل مشتاق ز بس تشنه دیدار تو بود.»، روزنامه قدس، تاریخ درج مطلب: ۹ دی ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
- رادفر، ابوالقاسم، مناقب علوی در آیینه شعر فارسی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگى، ۱۳۸۱ش.
- «سحر جانکاه»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
- «شاعری که شاعری پیشهاش نبود»، خبرگزاری فارس، تاریخ بازدید: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
- محمدزاده، مرضیه، دانشنامه شعر عاشورایی: انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم سایر عناوین انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۶ش.