مقاله قابل قبول
عدم جامعیت

حدیث باب مدینة العلم

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از حدیث شهر علم)
پرش به: ناوبری، جستجو
حدیث نبوی.jpg

نخستین امام شیعیان
علی بن ابی‌طالب (ع)

حرم امام علی1.jpg


زندگی
یوم‌الدار، شعب ابی‌طالب، لیلة المبیت، واقعه غدیر، سال‌شمار زندگی


میراث
نهج‌البلاغه، غرر الحکم، خطبه شقشقیه، خطبهٔ بی‌الف، خطبه بی‌نقطه، حرم


فضائل
فضائل اهل‌بیت، آیه ولایت • آیه اهل‌الذکر • آیه شراء • آیه اولی‌الامر • آیه تطهیر • آیه مباهله • آیه مودت • آیه صادقین-حدیث مدینه‌العلم • حدیث رایت • حدیث سفینه • حدیث کساء • خطبه غدیر • حدیث منزلت • حدیث یوم‌الدار • حدیث ولایتسدالابوابحدیث وصایت


یاران
عمار بن یاسر، مالک اشتر، ابوذر غفاری، عبیدالله بن ابی‌رافع، حجر بن عدی، دیگران

حدیث مَدینةُ العِلْم، حدیثی از پیامبر اکرم(ص) که در آن خود را شهر علم و علی(ع) را دروازه آن شهر عنوان کرده‌است. این حدیث از ادلّه متکلمان شیعه برای اثبات مرجعیت دینی امام علی(ع) بعد از پیامبر(ص) است.

متن حدیث

حدیث مدینه العلم با تعابیر مختلفی از راویان نقل شده است، از جمله:

أنا مدینة العلم و علی بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب؛[۱] من شهر دانش‌ام و علی دروازه آن است؛ هر کس دانش می‌جوید، باید از آن دروازه وارد شود.

أنا مدینة العلم و علی بابها فمن أراد العلم فلیأته من بابه؛[۲] من شهر دانش‌ام و علی دروازه آن است. هر کس دانش می‌جوید، باید از آن دروازه وارد شود.

أنا‌ دار الحکمة و علی بابها؛[۳] من خانه حکمت‌ام و علی دروازه آن است.

تواتر و صحت حدیث

حدیث مدینه العلم نزد شیعه متواتر است. سیوطی در کتاب «اللئالی المصنوعة فی الأحادیث الموضوعة» با بیان سند‌های مختلفی از این روایت گزارش کرده است که این روایت نزد بزرگان اهل سنت از جمله محمد بن جریر طبری، حاکم نیشابوری، خطیب بغدادی و القاسم‌بن عبدالرحمن الانباری، در شمار احادیث حسن و صحیح است.[۴]او همچنین با اذعان به حسن بودن سند روایت، گفته الدار قطنی مبنی بر مردود بودن همه اسناد این روایت را رد کرده است.[۵] همچنین ابن حجر عسقلانی معتقد است که این حدیث سندهای متعددی دارد و لذا صحیح نیست آن را ضعیف بدانیم.[۶] کتاب الغدیر نام بیست و یک تن از محدثین سنی را که این حدیث را حسن یا صحیح می‌دانند، ثبت کرده است.[۷]

راویان حدیث

صحابه و تابعین

دیگران

کتابشناسی

برخی از کتاب‌ها که در مورد این روایت تالیف شده‌اند به شرح ذیل می‌باشند:

  1. کنتوری، میرحامد حسین، خلاصه عبقات الانوار؛ حدیثأنا مدينة العلم، مصحح علی حسینی میلانی، مترجم: محمد باقر محبوب القلوب، تهران، نشر موسسه نبا، ۱۳۷۸ش.
  2. حسینی میلانی، سید علی، أنا مدينة العلم و علي بابها،قم، نشر الحقائق، ۱۴۳۴ق.
  3. صا‌ئغ‌، بدرالدین‌، أنا مدينة العلم و علي بابها، قم، مطبعه العرفان، ۱۳۷۲ق.
  4. الشوکانی، محمدعلی، جواب علی معنی حدیث انا مدینة العلم و علی بابها، صنعاء، دارالهجره، ۱۴۱۱ق.
  5. المغربی، احمد بن محمد بن الصدیق، فتح الملک العلی بصحة حدیث باب مدینة العلم، علی، مقدمه و حواشی محمد هادی امینی، نجف، المکتبة الحیدریة، چاپ دوم، ۱۳۸۸ق.

پانویس

  1. حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۱۲۶.
  2. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۱۱۰۲.
  3. ترمذی، الجامع الصحیح، ۱۴۰۸ق، ج۵، ص۶۳۷.
  4. سیوطی، اللئالی المصنوعة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۰۲-۳۰۷.
  5. سیوطی، اللئالی المصنوعة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۰۳-۳۰۴.
  6. ابن حجر عسقلانی، لسان المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۵۵.
  7. امینی، الغدیر، ۱۳۷۰ق، ج۶، ص۷۸-۷۹.
  8. زرندی، نظم درر السمطین، ۱۴۲۵ق، ص۱۱۳.
  9. حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین،۱۴۱۱ق، ج۳، ص۱۳۸.
  10. شیبانی، فضائل الصحابة، ۱۴۰۳ق، ص۱۳۸.
  11. ترمذی، الجامع الصحیح، ۱۴۰۵ق، ج۵، ص۴۰۴.
  12. طبری، تهذیب الآثار، ۱۴۰۳ق، ص۱۰۵.
  13. حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۱۳۷.
  14. خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج ۴، ص ۳۴۸.
  15. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۱۱۰۲.
  16. ابن مغازلی، مناقب علی بن ابی طالب، ۱۴۲۴ق، ص۱۱۶.
  17. سمعانی، الأنساب، ۱۳۸۲ق، ج۱۳ ص۴۰۴.
  18. ابن اثیر، معجم جامع الأصول فی أحادیث الرسول، ۱۴۲۰ق، ج۸، ص۶۵۷، ح۶۵۰۱.
  19. ذهبی، سیر أعلام النبلاء،‌ ۱۴۰۵ق، ج۱۱، ص ۴۴۶-۴۴۸.
  20. ابن صباغ مالکی، الفصول المهمه، ۱۳۷۹ش، ص ۳۶.
  21. سیوطی، جامع الصغیر، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۴۱۵، ح ۲۷۰۵.
  22. آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص ۲۴.

منابع

  • ابن أثیر الجزری، مبارک‌بن محمد، معجم جامع الأصول فی أحادیث الرسول، تحقیق بشیر محمد عیون،‌ بیروت، دار الفکر، ۱۴۲۰ق.
  • ابن حجر عسقلانی، احمد‌بن علی، لسان المیزان، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
  • ابن صباغ مالکی، علی‌بن محمد، الفصول المهمة في معرفة الأئمة، تحقیق سامی الغریری، قم، درالحدیث، ۱۳۷۹ش.
  • ابن عبدالبر، یوسف‌بن عبدالله، الإستيعاب في معرفة الأصحاب، تحقیق علی محمد بجاوی، بیروت، دارالجیل، ۱۴۱۲ق.
  • ابن مغازلی، علی‌بن محمد، مناقب علی بن ابی طالب، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۲۴ق.
  • آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعاني في تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانيروح المعانی،‌ بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.
  • امینی، عبدالحسین، الغدیر، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۳۹۷ق.
  • ترمذی، محمد بن عیسی، الجامع الصحیح، تحقیق احمد محمد شاکر، بیروت، دارلکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق.
  • حافظ ابونعیم، احمد بن عبدالله، حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء،‌ بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۳۸۷ق.
  • حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، تحقیق مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۱ق.
  • خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، أو، مدینة السلام، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۷ق.
  • ذهبی، ابو عبدالله شمس‌الدین محمد،‌ سیر أعلام النبلاء، تحقیق الشیخ شعیب الأرناؤوط و دیگران، بیروت، مؤسسه الرساله، ۱۴۰۵ق.
  • زرندی، محمد بن یوسف، نظم درر السمطين في فضائل المصطفی و المرتضی و البتول و السبطين، حسن بیرجندی، تهران، مجمع جهانی اهل بیت، ۱۴۲۵ق.
  • سمعانی، عبد الکریم بن محمد، الأنساب، مصحح: معلمی، عبد الرحمن بن یحیی، حیدرآباد، مطبعه مجلس، دائره‌المعارف العثمانیه، ۱۳۸۲ق.
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر، الجامع الصغیر في أحادیث البشیر النذیر، بیروت، دارالفکر، ۱۴۲۹ق.
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر، اللئالی المصنوعة فی الأحادیث الموضوعة، تحقیق أبو عبدالرحمان صلاح بن محمد بن عویضة، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۷ق.
  • شیبانی، أحمد بن محمد بن حنبل، فضائل الصحابة، محقق وصی الله محمد عباس، بیروت، مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۳ق.
  • طبري ، محمد بن جرير، تهذيب الاثار و تفصيل الثابت عن رسول الله(ص)، تحقیق محمود محمد شاکر، قاهرة، مطبعة المدنی، ۱۴۰۳ق.
  • گنجی، محمد بن یوسف، کفاية الطالب في مناقب علي بن أبي طالب(ع)، محقق محمد هادی امینی، تهران، دار احیاء تراث اهل بیت(ع)، ۱۴۰۴ق.