مقاله ضعیف
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع مردود
استناد ناقص
نارسا
عدم جامعیت

حدیث لولاک

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

حدیث لولاک حدیثی که از پیامبر اسلام (ص) به عنوان حدیث قدسی نقل شده با این مضمون که اگر پیامبر نبود افلاک خلق نمی‌شدند و اگر علی (ع) نبود خداوند پیامبر را خلق نمی‌کرد و اگر فاطمه نبود خداوند پیامبر و علی را نیز خلق نمی‌کرد. این حدیث به این صورت در منابع شیعه وجود ندارد. مضمون این حدیث باعث ایجاد پرسش‌هایی درباره مقام حضرت فاطمه (س) نسبت به پیامبر (ص) و امام علی (ع) شده است.

متن حدیث

متن حدیث که با عنوان حدیث قدسی در کتاب جنة العاصمة نیز نقل شده این است:

یا احمد لولاک لما خلقت الافلاک و لولا علی لما خلقتک و لولا فاطمه لما خلقتکما (ترجمه: ای احمد اگر تو نبودی افلاک را خلق نمی‌کردم و اگر علی نبود تو را خلق نمی‌کردم و اگر فاطمه نبود شما دو نفر را خلق نمی‌کردم) .[۱] در منابع شیعه دو حدیث دیگر با مضمون حدیث لولاک وجود دارد:

  • يَا مُحَمَّدُ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ آدَمَ وَ لَوْ لَا عَلِيٌّ مَا خَلَقْتُ الْجَنَّة[۲] (ترجمه: ای محمد ! به عزت و جلالم سوگند اگر تو نبودی آدم را نمی‌آفریدم و اگر علی –ع- نبود بهشت را خلق نمی‌کردم.)
  • لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاك‏[۳] (ترجمه: اگر تو نبودی افلاک را خلق نمی‌کردم.)


منبع حدیث

نقل حدیث لولاک در هیچ یک از منابع متقدم شیعی نیامده است. میرجهانی نویسنده جنّة العاصمة مدعی است که حدیث را در کتابی خطی به نام کشف اللئالی نوشته صالح بن عرندس حلی (م قرن ۹) دیده و آن را یادداشت کرده است. سندی که میرجهانی به آن تکیه کرده چنین است:

«فی کتاب کشف اللئالی لصالح بن عبدالوهّاب بن العرندس، إنّه روی عن الشیخ إبراهیم بن الحسن الذرّاق،‌ عن الشیخ علیّ بن هلال الجزائری، عن الشیخ أحمد بن فهد الحلّی، عن الشیخ زین الدین علیّ بن الحسن الخازن الحائری، عن الشیخ أبی عبدالله محمّد بن مکّی الشهید، بطرقه المتصلة إلی أبی جعفر محمّد بن علیّ بن موسی بن بابویه القمّی ، بطریقه إلی جابر بن یزید الجعفی، عن جابر بن عبدالله الأنصاری، عن رسول الله صلی الله علیه و آله، عن الله تبارک و تعالی، أنّه قال: ... »[۴]

آیت الله شبیری زنجانی سند حدیث را دارای اشکالاتی می‌داند ولی مضمون آن را قابل دفاع توصیف می‌کند. از نظر او چون هدف از خلقت هدایت انسان هاست و معصومان نیز واسطه فیض در هدایت هستند، بنابر این می‌توان گفت که اگر اهل بیت نبودند عالم خلق نمی‌شد.[۵] آیت الله محمد علی گرامی نیز چند نفر از راویان حدیث را مجهول معرفی می‌کند ولی این نکته را عامل تکذیب حدیث نمی‌داند.[۶] او همچنین کتابی با نام لولا فاطمه برای تبیین معنای این حدیث منتشر کرده است.[۷]

پانویس

  1. الأنصاری الزنجانی، الموسوعة الکبرى عن فاطمة الزهراء، قم، دلیل ما، 1428، ج 20، ص 516
  2. ابن طاووس، الیقین، ص۴۲۶؛ مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۸، ص۴۰۰.
  3. fبکری، الانوار فی مولد النبی، ۱۴۱۱ق، ص۵؛ مجلسی،‌ بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۵، ص۲۸.
  4. میرجهانی، جنة العاصمة، ص ۱۴۸
  5. سایت جماران
  6. آیا روایت لولاک معتبر است
  7. سایت آیت الله گرامی

منابع

  • سید ابن طاووس، علی بن موسی، الیقین باختصاص مولانا علی علیه السلام بامرة المومنین. نرم افزار جامع الاحادیث ۳.۵.
  • بکری، احمد بن عبدالله، الانوار فی مولد النبی صلی الله علیه و آله، قم، دار الشریف الرضی، ۱۴۱۱ق.
  • مجلسی، محمد باقر،‌ بحار الانوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الاطهار، بیروت، دارإحیاء التراث العربی، الطبعة الثالثة، ۱۴۰۳ق.
  • میرجهانی، سید محمد حسن، جنة العاصمة، کتابخانه صدر تهران، ۱۳۹۸ق.