الصحیح من سیرة النبی الاعظم (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص)
کتاب الصحیح من سیرة النبی.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: سید جعفر مرتضی عاملی
موضوع: پیامبر اکرم(ص)
سبک: تاریخ و سیره‌نگاری
زبان: عربی
ناشر: دارالحدیث
تاریخ نشر: ۱۴۲۶ق
مجموعه: ۳۵ جلد

اَلصَّحیح مِنْ سیرَةِ النّبیِّ الْاَعْظَم(ص) کتابی به زبان عربی در سیره پیامبر اکرم(ص) و تاریخ اسلام، اثر سید جعفر مرتضی عاملی عالم دینی، متخصص تاریخ اسلام و تشیع و سیره‌نگار شیعی حوزه علمیه قم و لبنان. این کتاب ابتدا در بخش‌های مختلفی در دوره ۱۱ جلدی تا پایان جنگ احزاب تدوین شد و بعدها در دوره ۳۵ جلدی تا پایان رویداد سقیفه به چاپ رسید. الصحیح حدود یک‌ هزار و هفتصد منبع دارد و در دو جلد به زبان فارسی نیز خلاصه شده است. این اثر عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را نیز دریافت کرده است.

درباره مؤلف

سید جعفر مرتضی عاملی عالم دینی، متخصص تاریخ اسلام و تشیع، سیره‌نگار شیعی و از عالمان حوزه علمیه قم و لبنان. وی در سال ۱۳۶۴ قمری در جبل عامل به دنیا آمد. او در حوزه نجف و حوزه قم تحصیل کرد و کتاب‌هایی در زمینه سیره اهل بیت (ع) تالیف کرده است.

جایگاه کتاب

اهل سنت کتاب‌های مختلفی مانند سبل الهدی و سیره ابن هشام درباره سیره و زندگانی رسول خدا دارند، اما در میان شیعیان چنین اثری وجود نداشت. این کتاب به لحاظ نقادی اخبار و روایاتی که در سیره پیامبر نقل شده‌اند، شایان توجه است. چنان که از نام کتاب پیدا است، نویسنده در این اثر کوشیده است سیره مکتوب پیامبر اکرم(ص) را از اخبار ضعیف برهاند و با نقد و بررسی اخبار منابع پیشین، تاریخی مبتنی بر اخبار صحیح بنویسد. جعفر مرتضی عاملی با نگاه خاص و شیعی خود به سیره و تاریخ پیامبر(ص) و با بهره‌گیری از منابع فراوانی از فریقین (۱۶۸۳ کتاب) به بازسازی سیره نبوی پرداخته است.[۱]

ویژگی‌های کتاب و روش تألیف

به گفته مترجم کتاب، نویسنده علاوه بر سبک ویژه در سیره‌نگاری، دیدگاه‌های ابتکاری ارزشمندی در شماری از حوادث و وقایع مهم و سرنوشت‌ساز تاریخ اسلام دارد که به خواننده ارائه می‌دهد. وی می‌نویسد این اثر دارای ویژگی‌های منحصر به فردیست که «الصحیح» را از دیگر کتاب‌های قدیم و جدید سیره ممتاز کرده است.[۲]

شیوه مؤلف چنین است که روایات و نقل‌های فراوانی از یک واقعه یا حادثه تاریخی را از منابع گوناگون نقل نموده، سپس با معیارهای شناخت اخبار به نقد و ارزیابی آن از وجوه و جنبه‌های متعدد می‌پردازد. وی سپس با بهره‌گیری از قرآن، که آن را صحیح ترین کتاب می داند که باطل در آن را ندارد سعی می کند از آن برای تشخیص احادیث و نقل های صحیح از ضعیف استفاده کند. وی مجموعا در ۵۰۰ مورد به آیات قرآن برای تشخیص نقل صحیح استناد می کند.[۳] کتاب، تمام مباحث دوران مکه و مدینه را به ترتیب تاریخی و به شیوه سال‌شمار، در بر دارد. بنابراین از ویژگی‌های آن، پرداختن به تمامی موضوعات حتی جزئیات رویدادهاست. در عین حال تفاوت اصلی آن با دیگر آثار تفصیلی آن است که با نگاهی نقادانه به بررسی و تحلیل یکایک گزارش‌های مورخان و سیره نویسان می‌پردازد. هر چند در مواردی مؤلف، با استفاده از باورهای کلامی به تحلیل داده‌های تاریخی روی آورده است، اما در مجموع تلاش کرده با توجه به مجموع روایات تاریخ اسلام و همچنین احادیثی که جنبه تاریخی ندارند، اثری عالمانه و مبتنی بر روش‌های محققانه ارائه دهد.[۴]

کتاب سیرت جاودانه

ترجمه و تلخیص

ترجمه و تلخیص کتاب الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص) با عنوان «سیرت جاودانه» توسط محمد سپهری در دو جلد به فارسی برگردانده شده و پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی آن را منتشر کرده است. فهرست بخش‌هایی از ترجمه کتاب از این قرار است:

نارضایتی مؤلف از ترجمه

سید جعفر مرتضی عاملی این ترجمه را دارای اشتباه‌های فراوانی دانسته که دچار حذف محتوایی نیز گردیده است. نویسنده در آستانه عرضه ترجمه به بازار کتاب، یک هفته پیش از برگزاری مراسم رونمایی با اعلام رضایت‌نداشتن از این ترجمه، ایران را ترک کرد.[۶]

دوره ۳۵ جلدی کتاب الصحیح من سیرة النبی الاعظم

اهمیت کتاب

الصحیح، از سوی محافل علمی مورد توجه‌اندیشمندان حوزه و دانشگاه قرار گرفته و جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را در این بخش به خود اختصاص داده است.[۷] [۸] همچنین پس از انتشار جلد یازدهم آن، در سال ۱۳۸۰ش، نشستی به منظور تجلیل از کتاب و مؤلف آن از سوی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه برگزار و مجموعه مقالاتی با عنوان «رویکرد الصحیح به سیره رسول خدا(ص)» درباره آن تدوین و منتشر شد.[۹]

این اثر ابتدا به تدریج و به شکل تک‌جلدهایی تا ۱۱ جلد تدوین و عرضه شد و در سال ۱۴۲۶ق در انتشارات دارالحدیث قم، دوره ۳۵ جلدیِ آن تکمیل و منتشر گردید.[۱۰]

پیوند به بیرون

پانویس

  1. مرتضی العاملی، الصحیح، ۱۴۲۶ق، ج ۳۵، ص۲۳۳.
  2. سپهری، سیرت جاودانه، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۱۹.
  3. سپهری، الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص) رهیافتی نو به سیره‌نگاری، ۱۳۸۵ش.
  4. کتابخانه دیجیتال نور.
  5. سپهری، سیرت جاودانه، ۱۳۸۴ش، فهرست کتاب.
  6. پایگاه خبری قدس آنلاین.
  7. سپهری، سیرت جاودانه، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۲۰.
  8. خبرگزاری مهر.
  9. محمدی، جایگاه «الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص)» در سیره‌نگاری پس از انقلاب اسلامی، ۱۳۸۱ش.
  10. مرتضی العاملی، الصحیح، ۱۴۲۶ق، ج ۳۵، ص۲۳۳.

منابع

  • مرتضی العاملی،سید جعفر، الصحیح من سیرة النبی الأعظم(ص)، قم، دارالحدیث، ۱۴۲۶ق.
  • سپهری، محمد، سیرت جاودانه، تهران، پژوشگاه فرهنگ اندیشه اسلامی، ۱۳۸۴ش.
  • محمدی، علی، جایگاه «الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص)» در سیره‌نگاری پس از انقلاب اسلامی، پژوهش و حوزه، بهار ۱۳۸۱ش، شماره ۹.
  • سپهری، محمد، الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص) رهیافتی نو به سیره‌نگاری، تاریخ و تمدن اسلامی، پاییز و زمستان ۱۳۸۵ ش، شماره ۴.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.