کشف الیقین فی فضائل امیرالمؤمنین (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
کشف الیقین
کتاب کشف الیقین.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: علامه حلی (متوفای ۷۲۶ ق)
تاریخ نگارش: قرن ششم
موضوع: فضائل علی (ع)
زبان: عربی
تاریخ نشر: ۱۴۱۱ق

کشْفُ الیقین فی فَضائل أمیرالمؤمنین (علیه‌السلام) کتابی در فضائل امیر مؤمنان علی(ع) از ولادت تا بعد از وفات، نوشتۀ علامه حلی (م. ۷۲۶) با استناد به منابع اهل سنت. علامه، این اثر را به درخواست محمد خدابنده به رشته تحریر در آورد که بعدها مورد استفاده و اعتماد بسیاری از علما نظیر علامه مجلسی در بحارالانوار قرار گرفت.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: علامه حلی

ابومنصور جمال‌الدین، حسن بن یوسف بن مطهّر حلّی (۶۴۸-۷۲۶ قمری) معروف به علامه حلّی، از علمای شیعه قرن هشتم قمری است. مناظرات و آثار او موجب گرایش اولجایتو (سلطان محمد خدا بنده) به تشیع و رواج مذهب شیعه در ایران گردید. علامه حلی دارای تالیفات بسیاری در علوم فقه، اصول، عقاید، فلسفه، منطق، دعا و... است از جمله تبصرة المتعلمین فی احکام الدین، کشف المراد، نهج الحق و کشف الصدق، باب حادی عشر، خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال، الجوهر النضید. او نخستین کسی بود که به علت فضل و دانش بسیارش با لقب آیت الله خوانده شد.

انگیزه نگارش

علامه در مقدمه بیان کرده که اولجایتو (حاکم مغولی که به برکت علامه و برخی دیگر از علمای شیعه به تشیع گرائید) از او خواسته است در فضائل حضرت علی(ع) کتابی تدوین کند و او پذیرفته و کتابی مختصر نوشته است.[۱]

محتوای کتاب

مؤلف، کتاب را به یک مقدمه و ۴ فصل تقسیم کرده است:

  • فصل اول درباره فضائل امیر المومنین(ع) قبل از ولادت.
  • فصل دوم هنگام خلقت و ولادت امام(ع).
  • فصل سوم در فضائل آن حضرت در دوران کمال و بلوغ، که خود به دو باب تقسیم شده است: الف-اوصاف و فضائل درونی و شخصی، ب-فضائل بیرونی مانند آیات نازله در شأن حضرتش و روایات پیامبر(ص) در مورد ایشان.
  • فصل چهارم در فضائل امیرالمؤمنین(ع) بعد از وفات.[۲]

علامه حلی برای هر مبحث جزئی، عنوان مستقلی آورده و حتی برای هر روایت، یک عنوان زده که جستجوی مطالب را آسان کرده است.

منابع کتاب

روایات این کتاب جز چند مورد، از منابع اهل سنت نقل شده است، از جمله: مسند احمد، مناقب خوارزمی، خصائص طبری، الیواقیت، اسباب النزول واحدی، مناقب ابن مغازلی و بشارة المصطفی.
مؤلف به دلیل اختصاری که در مقدمه وعده داده، از آوردن سلسله اسناد روایات خودداری کرده و تنها به نام معصوم و آخرین راوی و همچنین منبعی که از آن نقل می‌کند، اشاره کرده است.
علامه مجلسی در تدوین بحارالانوار از این کتاب بهره برده است.[۳]

نسخه‌ها

  1. نسخه موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران با شماره ۱۷۹۶. این نسخه با خطّ محمّد جبعی (جدّ اعلای شیخ بهاءالدین محمّد عاملی) است. وی در سه شنبه ۲۱ شعبان سال ۸۵۲ از استنساخ این نسخه فراغت حاصل کرده است. این نسخه با نسخه نوشته شده به خطّ خود علّامه مقابله شده است.
  2. نسخه موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران. کتاب نخست این مجموعه نویسندهای ناشناخته دارد و در حاشیه پایان آن این جمله به چشم میخورد: «بلغ القبال بعون اللَّه الملک المتعال و صلّی اللَّه علی محمّد و آله خیر آل.»
  3. نسخه موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران. استنساخ آن در نیمه ربیع الآخر سال ۱۲۳۲ق پایان پذیرفته است.
  4. نسخه موجود در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، که نگارش آن روز دوشنبه ۱۱ جمادی الثانیه سال ۱۰۸۶ق پایان گرفته است.
  5. نسخه چاپ سنگی که کاملا مقابله شده است. استنساخ این نسخه در روز سه شنبه، ماه ربیع الاوّل سال ۱۲۹۸ق پایان یافته است.[۴]

چاپ‌ها

  1. سال ۱۲۹۸ق در تبریز با چاپ سنگی.
  2. سال ۱۳۷۱ق در نجف با چاپ غیر سنگی.[۵]

این کتاب، بعدها دارای چاپ‌های متعددی شد.

ترجمه کشف الیقین توسط حمید رضا آژیر

ترجمه‌ها

این کتاب چند بار به فارسی ترجمه شده است:

  1. محمّد اسماعیل مجد الادباء خراسانی که این کتاب را در دوران قاجار (ق ۱۳) ترجمه کرده آن را رشف المعین نامیده است.
  2. ترجمه دیگری از آن در دست است که از مترجمی ناشناخته است. آغاز و پایان این نسخه کاستی دارد. به نظر می‌رسد این نسخه نیز در سده سیزدهم ترجمه شده است.[۶]
  3. ترجمه‌ای از حمیدرضا آژیر با تحقیق حسین درگاهی.
  4. ترجمه‌ای از سید مجتبی علوی تراکمه ای با عنوان آینه یقین.

این کتاب توسط علی اکبر عقیلی آشتیانی به انگلیسی نیز ترجمه شده است.[۷]

پانویس

  1. حلی، کشف الیقین، ۱۴۱۱ ق، ص۱ و ۲.
  2. حلی، کشف الیقین، ۱۳۷۹ ش، ص۲۶، ترجمه حمید رضا آژیر.
  3. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ ق، ج۱، ص۱۷.
  4. حلی، کشف الیقین، ۱۳۷۹ ش، ص۲۷، ترجمه حمید رضا آژیر.
  5. حلی، کشف الیقین، ۱۳۷۹ ش، ص۲۶، ترجمه حمید رضا آژیر.
  6. حلی، کشف الیقین، ۱۳۷۹ ش، ص۲۷، ترجمه حمید رضا آژیر.
  7. Certainty Uncovered

منابع

  • حلی، حسن بن یوسف، کشف الیقین، تحقیق حسین درگاهی، ۱۴۱۱ ق.
  • حلی، حسن بن یوسف، کشف الیقین، ترجمه حمید رضا آژیر، تهران، وزارت ارشاد، ۱۳۷۹ ش.
  • مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ ق.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.

پیوند به بیرون

نسخه الکترونیکی کتاب کشف الیقین