عمدة عیون صحاح الاخبار فی مناقب امام الابرار (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
عمدة عیون صحاح الاخبار فی مناقب امام الابرار
کتاب العمدة.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: یحیی بن بطریق
تاریخ نگارش: اواخر قرن ۶ق
موضوع: فضائل معصومین(ع)
سبک: روایی
زبان: عربی
ناشر: انتشارات جامعه مدرسین
تاریخ نشر: ۱۴۰۷ق
مجموعه: ۱

عُمْدَةُ عُیونِ صِحاحِ الأخْبار فی مَناقبِ إمامِ الأبرار مشهور به العُمدَة کتابی است به زبان عربی در مناقب امیرالمؤمنین و برخی از اهل بیت پیامبر(ص)، تألیف ابن بطریق (متوفای ۶۰۰ ق). ابن بطریق در این کتاب که آن را به شیوه حدیثی نگاشته، نزدیک به ۱۰۰۰ روایت را در فصول متعدد آورده و درباره شأن و مقام امام علی از دیدگاه قرآن و روایات بحث کرده است. فضائل حضرت زهرا(س) و حضرت خدیجه(س)، و برخی صحابه پیامبر اکرم از دیگر موضوعات کتاب است.


درباره مؤلف

نوشتار اصلی: یحیی بن بطریق

ابوالحسین یحیی بن حسن بن حسین بن علی بن محمد بن بطریق حلی اسدی ربعی معروف به ابن بطریق از بزرگان شیعه و فقیه، متکلم، محدث و ادیب امامی در قرن ۶ هجری قمری است.[۱] نسب وی به آل بطریق می‌رسد که از خاندان‌های بزرگ و سرشناس حله هستند. گرچه ابن بطریق از حله به بغداد مهاجرت نمود، اما او را نیز از بزرگان حله می‌دانند.

از ابن بطریق حلی آثاری بر جای مانده است. بیشتر آثار او جمع بین روایات و نظرات شیعه و سنی است.

نام کتاب

بنا به گفته مؤلف در مقدمه کتاب، نام کامل آن چنین است: عمدةُ عیون صحاح الأخبار فی مناقب إمام الأبرار أمیرالمؤمنین علی بن أبی‌طالب وصی المختار صلی‌الله‌علیه و علی الأئمة من ذریته الأطهار.[۲]

آقابزرگ تهرانی العمدة را از بهترین کتاب‌ها درباره فضائل معصومین (ع) دانسته که در اواخر قرن ششم هجری تألیف شده و تنها روایات اهل سنت را مرجع و منبع خود قرار داده است. ابن بطریق تقریبا تمام آنچه را در کتب معتبر اهل سنت اعم از صحاح و مسانید آمده جمع نموده و ضمن نقل آن‌ها، مطالب محتاج به شرح را توضیح داده است.[۳]

محتوای کتاب

این کتاب دارای ۹۱۳ روایت است[۴] که با احتساب روایات بدون شماره به ۹۹۶ می‌رسد. تعداد فصول کتاب بنا به شمارش مؤلف، ۴۵ فصل است که در برخی از چاپ‌ها دو فصل مربوط به حسنین یکی حساب شده است. ۳۶ فصل از کتاب شرح زندگانی، فضائل و آیات وارده در شأن علی(ع) مانند آیه تطهیر، آیه مودت، آیه اولی الامر و روایات پیامبر(ص) در عظمت آن حضرت مانند حدیث ثقلین، حدیث منزلت و حدیث غدیر است.

فصول دیگر در شرح فضائل برخی دیگر از بزرگان، خویشاوندان پیامبر(ص) یا صحابه است مانند: حضرت زهرا(س)، حضرت خدیجه کبری(س)، ابوطالب، جعفر بن ابی‌طالب و یک فصل در وقایع پس از رحلت پیامبر(ص).[۵]

منابع کتاب

ابن بطریق، کتاب خود را از منابعی نظیر صحیح مسلم و بخاری، الجمع بین الصحیحین حمیدی، الجمع بین الصحاح الستة ابو الحسن رزین بن معاویه عبدری، مسند ابن حنبل، تفسیر ثعلبی و مناقب ابن مغازلی نقل کرده و در ابتدای کتاب، سلسله سند خود را به هر یک از کتب فوق ذکر کرده است. در هر فصل نیز ترتیب نقل روایات بر اساس تقدم زمانی کتب است، مثلا ابتدا روایات ابن حنبل را، سپس بخاری، مسلم و ثعلبی را نقل کرده است.[۶]

در پاورقی کتاب احادیث از بیش از ۴۰ منبع استخراج شده است.

انتشار

این کتاب در سال ۱۴۰۷ق توسط انتشارات جامعه مدرسین در قم منتشر شده است.

پانویس

  1. تهرانی، الذریعة، ج ۱۵، ص۳۳۴.
  2. ابن بطریق، العمدة، ۱۴۰۷ق، ص۱۱.
  3. تهرانی، الذریعة، ج ۱۵، ص۳۳۴.
  4. تهرانی، الذریعة، ج ۱۵، ص۳۳۴.
  5. ابن بطریق، العمدة، ۱۴۰۷ق، فهرست کتاب.
  6. ابن بطریق، العمدة، ۱۴۰۷ق، ص۳ و ۴. ۱۱ و ۱۲.

منابع

  • ابن بطریق، یحیی، عُمدةُ عیون صحاح الأخبار فی مناقب إمام الأبرار، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۰۷ق.
  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة، بیروت، دارالاضواء.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.