مقاله متوسط
کپی‌کاری از منابع خوب
شناسه ارزیابی نشده

آیات حجاب

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

آیات حجاب به سه آیه از آیات قرآن که در سوره‌های نور و احزاب است، اشاره دارد. فقیهان با توجه به جملۀ «وَ لیَضرِبنَ بِخُمُرِهنَّ عَلی جُیوبِهنَّ» در آیه ۳۱ سوره نور و آیات و روایات دیگر، به وجوب حجاب برای بانوان فتوا داده‌اند.

آیات حجاب

سه آیه از آیات قرآن به آیات حجاب مشهورند که در این میان آیه ۳۱ سوره نور مشهورتر است:

آیه ۳۱ سوره نور

وَ قُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ یغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِ‌هِنَّ وَ یحْفَظْنَ فُرُ‌وجَهُنَّ وَ لَایبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ لْیضْرِبْنَ بِخُمُرِ‌هِنَّ عَلَیٰ جُیوبِهِنَّ وَ لَایبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ... وَ لَایضْرِ‌بْنَ بِأَرْ‌جُلِهِنَّ لِیعْلَمَ مَا یخْفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ وَ تُوبُوا إِلَی اللهِ جَمِیعًا أَیهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿۳۱﴾
و به زنان با ایمان بگو: «دیدگان خود را [از هر نامحرمی‌] فرو بندند و پاكدامنی ورزند و زیورهای خود را آشكار نگردانند مگر آنچه كه طبعاً از آن پیداست. و باید روسری خود را بر گردن خویش [فرو] اندازند، و زیورهایشان را جز برای شوهرانشان یا پدرانشان... آشكار نكنند؛ و پاهای خود را [به گونه‌ای به زمین‌] نكوبند تا آنچه از زینتشان نهفته می‌دارند معلوم گردد. ای مؤمنان، همگی [از مرد و زن‌] به درگاه خدا توبه كنید، امید كه رستگار شوید.

خُمُر، جمعِ خِمار، به معنای مقنعه یا روسری زنان است.[۱] طبق گزارش‌های مفسران و اشارات حدیثی، زنان پیش از نزول این آیه روسری را از پشت گوش‌ها رد می‌کردند و آن را به پشت خود می‌انداختند، به طوری که گوش‌ها و گردن و گریبان آن‌ها نمایان بود. در این آیه به آن‌ها دستور داده شده است که روسری‌هایشان را به گونه‌ای بپوشند که گریبان و مقابل سینه آن‌ها را بپوشاند؛ یعنی، دو طرف آن را از راست و چپ به جلو آورند تا همه این قسمت‌ها پوشیده شود.[۲] در واقع، زنان موی سر خود را می‌پوشانده‌اند اما اینک آیه در مقام بیان حد پوشش، از لزوم پوشاندن گردن و سینه سخن گفته ولی از پوشاندن چهره سخنی به میان نیاورده است.[۳]

آیه ۵۳ سوره احزاب

وَ إِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَ‌اءِ حِجَابٍ ذَٰلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَ قُلُوبِهِنَّ ﴿۵۳﴾
و چون از زنان [پیامبر] چیزی خواستید از پشت پرده از آنان بخواهید؛ این برای دلهای شما و دلهای آنان پاكیزه‌تر است.

این آیه نیز به سبب ذکر واژه حجاب در آن، به «آیه حجاب» معروف است و حکم حجاب در آن به همسران پیامبر(ص) اختصاص داشته و دیگر زنان مسلمان را دربرنمی‌گرفت. برخی فقیهان اهل سنت آیه را عام دانسته و حکم حجاب را شامل سایر زنان مسلمان نیز دانسته‌اند.[۴]

آیه ۵۹ سوره احزاب

یا أَیهَا النَّبِی قُل لِّأَزْوَاجِكَ وَ بَنَاتِكَ وَ نِسَاءِ الْمُؤْمِنِینَ یدْنِینَ عَلَیهِنَّ مِن جَلَابِیبِهِنَّ ذَٰلِكَ أَدْنَیٰ أَن یعْرَفْنَ فَلَا یؤْذَینَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَّحیمًا ﴿۵۹﴾
ای پیامبر، به زنان و دخترانت و به زنان مؤمنان بگو: «پوشش‌های خود را بر خود فروتر گیرند. این برای آنكه شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند [به احتیاط] نزدیكتر است، و خدا آمرزنده مهربان است.

با نزول این آیه، به همسران و دختران پیامبر(ص) و زنان با ایمان دستور داده شد خود را با جِلباب بپوشانند (یُدْنینَ عَلَیهِنَّ مِن جَلابیبِهِنَّ) تا شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند. لغت‌شناسان و مفسران، برای جلباب معانی مختلفی ذکر کرده‌اند، از جمله: لباس فراگیر از سر تا پا مانند چادر، لباسی فراخ که زن روی لباس‌هایش می‌پوشد و تا قدمهایش را فرامی‌گیرد، ملحفه، مقنعه و سرپوشی که سر و روی زن را بپوشاند.[۵] حکم مذکور در آیه، این احتمال را که مراد از جلباب، لباس فراگیر (مانند چادر یا ملحفه) بوده است، تقویت می‌کند.[۶]

وجوب حجاب

نوشتار اصلی: حجاب

در جلد بیستم کتاب وسائل الشیعه فصل نکاح، بیش از صد روایت در وجوب حجاب و محدوده آن نقل شده است.[۷] فقیهان شیعه و اهل سنت با توجه به آیات (به ویژه آیه ۳۱ سوره نور) و روایات، فتوا به وجوب حجاب داده‌اند.[۸]

پانویس

  1. ابن منظور، لسان العرب، ذیل واژه «خُمُر».
  2. طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۱۱۶؛ قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۱۲، ص۲۳۰.
  3. حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۴۰۴ق، ج۱۴، ص۲۸؛ ج۵، ص۲۴۳.
  4. مقدم، ادلة الحجاب، ۱۴۲۵ق، ج۱، ص۲۵۱-۲۶۹.
  5. ابن منظور، لسان العرب، ذیل واژه حجاب؛ قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۱۴، ص۲۴۳.
  6. سیفی‌ مازندرانی، دلیل تحریرالوسیلة، ۱۳۷۵ش، ج۶، ص۲۹-۳۰؛ مجلسی، روضةالمتقین، ۱۴۰۶ق، ج۸، ص۳۵۳.
  7. حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ۱۴۱۶ق، ج۲۰، ص۱۹۹، ۲۰۵، ۲۰۶، ۲۲۳-۲۲۵، ۲۲۹.
  8. شیخ انصاری، کتاب النّکاح، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۸-۴۳؛ خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی: النکاح، ۱۴۲۶ق ، ج۳۲، ص۲۱-۲۲؛ نراقی، مستند الشیعة، ۱۴۱۹ق، ج۱۶، ص۴۹؛ فاضل، «بررسی لزوم و حدود حجاب در فقه اهل تسنن»، ۱۳۸۶ش، ص۲۸-۳۰.

منابع

  • ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۱۰ق.
  • شیخ انصاری، مرتضی، کتاب النکاح، محقق مجمع الفکر الاسلامی و کمیته تحقیق تراث شیخ اعظم، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، ۱۴۱۵ق.
  • حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة، محقق محمد رضا حسینی جلالی، قم، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۱۶ق.
  • خوئی، سید ابوالقاسم، المبانی فی شرح العروة الوثقی: النکاح (تقریرات درس آیة الله خوئی)، قم، مؤسسه احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶ق.
  • سیفی‌ مازندرانی، علی اکبر، دلیل تحریرالوسیلة، تهران، مؤسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی، ۱۳۷۵ش.
  • طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۳ق.
  • فاضل، محمد هادی، «بررسی لزوم و حدود حجاب در فقه اهل تسنن»، مجله مطالعات راهبردی زنان، ش۳۷، پاییز ۱۳۸۶ش.
  • قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۶۴ش.
  • مجلسی، محمد تقی، روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، محقق سید حسینی موسوی کرمانی و علی پناه اشتهاردی، قم، موسسه فرهنگی اسلامی پور، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.
  • مقدم، محمد بن احمد اسماعیل، ادلة الحجاب، اسکندریه، بی نا، ۱۴۲۵ق.
  • نراقی، سید احمد بن محمد مهدی، مستند الشیعه فی احکام الشریعه، قم، مؤسسة آل البیت(علیهم السلام) لاحیاء التراث، ۱۴۲۹ق.

پیوند به بیرون