مقاله قابل قبول
استناد ناقص

آیه استرجاع

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
آیه استرجاع
مشخصات آیه
نام آیه: استرجاع
واقع در سوره: بقره
شماره آیه: ۱۵۶
جزء: ۲
شماره صفحه: ۲۴
شأن نزول: گفتن جمله استرجاع توسط امام علی(ع) در مصیب حمزه یا جعفر بن ابی طالب
مکان نزول: مدینه
موضوع: اعتقادی ـ اخلاقی
درباره: بازگشت همه انسان‌ها به سوی خدا
سایر: دعوت همدیگر به صبر در مصائب
آیات مرتبط: آیات ۱۵۵ و ۱۵۷ سوره بقره

آیه اِسْتِرْجاع بخشی از آیه ۱۵۶ سوره بقره است که با عبارت « إِنَّا لِلهِ وَ إِنَّا إِلَیهِ رَ‌اجِعُونَ» شروع شده و به بازگشت همه موجودات به سوی خدا اشاره دارد. مسلمانان از این آیه برای گفتن تسلیت و دعوت به صبر بر مصیبت استفاده می‌کنند.

متن و ترجمه آیه

بخشی از آیه ۱۵۶ سوره بقره که به بازگشت انسان‌ها به سوی خدا اشاره دارد، به آیه استرجاع معروف است.[۱]

الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِیبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلهِ وَ إِنَّا إِلَیهِ رَ‌اجِعُونَ ﴿۱۵۶﴾
[همان‌] کسانی که چون مصیبتی به آنان برسد، می‌گویند: «ما از آنِ خدا هستیم، و به سوی او باز می‌گردیم.» (۱۵۶)

شأن نزول

در شأن نزول این آیه آمده است که امام علی(ع) هنگام شنیدن خبر شهادت حمزه و به نقلی جعفر، جمله «إنّا لِلّهِ و إنّا إلیهِ راجِعون» را بر زبان راند؛ سپس این آیه نازل شد.[۲]

در ده‌ها روایت از شیعه[۳] و اهل سنت[۴] بر «استرجاع» و خواندن این بخش از آیه به هنگام روبرو شدن با هرگونه مصیبت - هر چند اندک - تأکید شده است.

بخشی از تفسیر آیه

علامه طباطبایی ذیل تفسیر این آیه استرجاع معتقد است: مالکیت حقیقی از آنِ خداست. بر این اساس ملکیت به دو نوع تقسیم می‌گردد؛ یکی ملک حقیقی که دارنده آن تنها خداست و هیچ شخصی با او در این مالکیت شریک نیست و دیگر ملک اعتباری، ظاهری و صوری است، مثل مالکیت انسان نسبت به خودش، فرزندش، مالش و ... که در این چیزها مالک حقیقی خداست و مالکیت انسان به تملیک خدای تعالی محقق می‌شود. اگر انسان به این حقیقت واقف شود که مالکیت حقیقی از آن خداست و مالکیت انسان غیر حقیقی و اعتباری است، دیگر نه به دست آوردن چیزی سبب شادی و غرور در او می‌شود و نه از دست دادن چیزی سبب تأسف و تأثر او.[۵]

پانویس

  1. الذریعة، ج۴، ص۳۲۴؛ نهج الحق، ص۲۰۹، به نقل از دائرة‌المعارف قرآن کریم، ج۱، ص۳۶۹.
  2. کنزالدقائق، ج۲، ص۲۰۱؛ تأویل الآیات الظاهرة، ص۸۸. به نقل از دائرة‌المعارف قرآن کریم، ج۱، ص۳۶۹
  3. الکافی، ج۲، ص۹۳؛ عیاشی، ج۱، ص۶۹؛ نورالثقلین، ج۱، ص۱۴۴. به نقل از دائرة‌المعارف قرآن کریم، جلد۱، ص۳۶۹
  4. جامع البیان، مج ۲، ج۲، ص۵۸؛ الدّرالمنثور، ج۱، ص۳۷۷ و ۳۷۸. به نقل از دائرة‌المعارف قرآن کریم، جلد۱، ص۳۶۹
  5. طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰، ج۱، ص۳۵۳-۳۵۴.

منابع

  • قرآن کریم
  • علی خراسانی، دائرة‌المعارف قرآن كریم، ج۱، ص۳۶۹.
  • طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت،‌ دار احیا التراث العربی، ۱۳۹۰ق.