نشوز

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

نُشوز، اصطلاحی فقهی است که بیشتر به خودداری زن از اطاعت شوهر در اموری مانند تمکین و خارج شدن از خانه با اجازۀ او گفته می‌شود و نسبت به مرد نیز در مواردی مانند ناسازگاری و کوتاهی در رعایت حقوق همسر مانند نفقه به کار رفته است.

در قرآن راه‌حل‌هایی برای حل این مشکل ارائه شده است. آیات ۳۴ و ۱۲۸ سوره نساء، آیه نشوز نام گرفته‌اند.

نشوز در لغت و اصطلاح

نشوز از ماده «ن‌ش‌ز» به معنای زمین مرتفع و بلند است. نشوز زن به معنای بغض و سرکشی او نسبت به شوهر و سرباز زدن از حقوق شرعی او است.[۱]

نشوز در اصطلاح فقهی و حقوقی عبارت است از خروج زن و شوهر از انجام تکالیف واجبی که قانونگذار بر عهده هر کدام از آنان در رابطه با دیگری گذاشته است. با این حساب، نشوز اختصاص به زن ندارد بلکه مرد نیز ممکن است در برابر همسر خویش نسبت به انجام تکالیف واجب خود اقدامی نکند و از این نظر ناشز محسوب گردد.[۲]

انواع نشوز

نشوز زن

با توجه به نظریات فقهی و روایات، نشوز به معنای خروج زن از اطاعت شوهر در اموری مانند تمکین جنسی و خارج شدن از خانه بدون اجازه شوهر است. اما در مواردی که بر زن واجب نیست (مانند غذا پختن)، اگر مخالفتی شود، نشوز صورت نگرفته است.[۳]

نشوز شوهر

نشوز شوهر به معنای ناسازگاری و کوتاهی در حقوق همسر مانند نفقه است.[۴] البته، در برخی روایات، نشوز مرد، به تصمیم او برای طلاق همسر نیز تفسیر شده است.[۵]

نشوز در قرآن

نوشتار اصلی: آیه نشوز

آیات ۳۴ و ۱۲۸ سوره نساء، آیه نشوز نام گرفته‌اند. این آیات دربارهٔ نشوز و راه‌حل‌های آن است. راه‌حل‌های قرآن برای نشوز زن به ترتیب: موعظه، دوری جستن از او در بستر و تنبیه بدنی است. برای نشور مرد نیز قرآن، مصالحه را به عنوان راه‌حل مطرح کرده است.

پانویس

  1. باقی‌زاده، بررسی و تحلیل مسئله نشوز، ص۱۵۳، به نقل از: راغب اصفهانی، المفردات، ۱۳۸۷، ماده نشز.
  2. دیانی، رابطه تمکین و نشوز...، ص۱۰.
  3. باقی‌زاده، بررسی و تحلیل مسئله نشوز، ص۱۵۶.
  4. امام خمینی، تحریرالوسیله، ج۲، ص۳۰۶؛ ابراهیم‌نژاد، قرآن و نشوز همسران، ص۱۳؛.
  5. حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۱، ابواب القسم و النشوز و الشقاق، باب۱۱، ص۳۵۱.

منابع

  • ابراهیم‌نژاد، محمدرضا، قرآن و نشوز همسران، اصلاح یا خشونت، فصلنامه آفاق دین، سال ۱، شماره ۳، زمستان ۱۳۸۹ش.
  • امام خمینی، تحریرالوسیلة‌، مؤسسه مطبوعات دارالعلم‌، قم، بی‌تا.
  • باقی‌زاده رضا، بررسی و تحلیل مسئله نشوز در تعامل زوجین، فصلنامه بانوان شیعه، سال هفتم، شماره ۲۳، بهار ۱۳۸۹ش.
  • دیانی عبدالرسول، رابطه تمکین و نشوز و ضمانت اجرایی عدم تمکین، ماهنامه دادرسی، سال هشتم، شماره۴۵، مرداد و شهریور ۱۳۸۳ش.
  • حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التّراث، ۱۴۰۹ق.