ارهاص
| معجزات و ارهاصات | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||
اِرهاص به رخدادهای خارقالعادهای گفته میشود که پیش از بعثت پیامبران، از جمله همزمان با تولد یا در دوران کودکی آنان رخ میدهد[۱] و زمینهساز[۲] یا نشانهای برای نبوت آنان دانسته میشود.[۳] مرتضی مطهری ارهاصات را پیشعلامتها نامیده و شکست سپاه ابرهه در عامالفیل[۴] را از پیشعلامتهای ظهور پیامبر اسلام(ص) دانسته است.[۵] از نمونههای ارهاص، نجات موسی(ع) از نیل،[۶] تولد عیسی(ع) بدون پدر[۷] و سخنگفتن او در گهواره[۸] یاد شده است. همچنین خاموش شدن آتشکده فارس، سقوط کنگرههای ایوان کسری[۹] و سرنگونی بتها،[۱۰] همزمان با تولد پیامبر اسلام از ارهاصات شمرده شده است.
ارهاص با معجزه و کرامت تفاوت دارد. ارهاص رخدادی خارقالعاده است که پیش از بعثت[۱۱] و در ارتباط با نبوت آینده پیامبر رخ میدهد[۱۲] و بدون ادعای نبوت و تحدی است.[۱۳] معجزه نیز امر خارقالعادهای است که پیامبر برای اثبات نبوت خود و همراه با تحدی ارائه میکند.[۱۴] کرامت، رخدادی خارقالعاده است که از غیرپیامبر صادر میشود و بدون تحدی است و لزوماً ارتباطی با دعوت یا اثبات نبوت ندارد.[۱۵]
برخی متکلمان ارهاص را نوعی معجزه دانستهاند.[۱۶] در برخی منابع نیز عنوان ارهاص برای رخدادهای خارقالعاده مربوط به غیرپیامبران به کار رفته است؛ از جمله خواندن سوره مؤمنون توسط امام علی(ع) هنگام تولد و سخنگفتن حضرت فاطمه(س) در شکم مادر.[۱۷]
پانویس
- ↑ جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۳۰۰؛ طهرانی، «مهر تابان»، سایت مکتب وحی، ص۳۲۹-۳۳۰.
- ↑ فیاض لاهیجی، سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، ۱۳۷۲ش، ص۹۴.
- ↑ تهانوی، موسوعة کشاف اصطلاحات، مکتبه لبنان، ج۱، ص۱۴۱.
- ↑ مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ۱۴۱۴ق، ج۷، ص۲۴۳.
- ↑ مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۸۹ش، ج۲۸، ص۷۸۶.
- ↑ جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۳۰۰.
- ↑ علوی عاملی، علاقة التجرید، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص۹۲۶.
- ↑ فخررازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۲۱، ص۵۳۴.
- ↑ فیاض لاهیجی، سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، ۱۳۷۲ش، ص۹۴.
- ↑ رسولی محلاتی، تاریخ تحلیلی اسلام، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۱۴۵.
- ↑ طوسی، تلخیص المحصل، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۳۵۰؛ تفتازانی، شرح المقاصد، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۳.
- ↑ فیاض لاهیجی، سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، ۱۳۷۲ش، ص۹۴.
- ↑ تفتازانی، شرح المقاصد، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۱.
- ↑ فیاض لاهیجی، سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، ۱۳۷۲ش، ص۹۴.
- ↑ مکارم، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۳، ص۴۵.
- ↑ تفتازانی، شرح المقاصد، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۳.
- ↑ طهرانی، مهر تابان، باقرالعلوم، ص۳۲۹-۳۳۰.
منابع
- تفتازانی، سعدالدین، شرح المقاصد، تحقیق: عبدالرحمن عمیره، قم، الشریف الرضی، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.
- تهانوی، محمدعلی بن علی، موسوعة کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، تحقیق: علی فرید دحروج، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون، بیتا.
- جعفری، یعقوب، تفسیر کوثر، قم، انتشارات هجرت، ۱۳۷۷ش.
- رسولی محلاتی، سید هاشم، درسهایی از تاریخ تحلیلی اسلام، قم، پاسدار اسلام، ۱۳۷۱ش.
- طوسی، خواجه نصیرالدین، تلخیص المحصل، بیروت،دار الاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۵ق.
- طهرانی، سید محمدحسین، «مهر تابان»، سایت مکتب وحی، تاریخ بازدید: ۱۸ شهریور ۱۴۰۵.
- علوی عاملی، میر سید محمد، علاقة التجرید، تهران، نشر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چاپ اول، ۱۳۸۱ش.
- فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، الطبعة: الثالثة - ۱۴۲۰ق.
- فیاض لاهیجی، سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، تهران، انتشارات الزهراء، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
- مجلسی، محمدتقی بن مقصودعلی، لوامع صاحبقرانی، قم، مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق.
- مکارم، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سی و دوم، ۱۳۷۴ش.
پیوند به بیرون