ارهاص
اِرهاص به اتفاقات خارقالعادهای گفته میشود که قبل از پیامبری یا همزمان با تولد و کودکی پیامبران رخ میدهد.[۱] این حوادث برای آمادهسازی مردم جهت پذیرش پیامبری آینده آن شخص اتفاق میافتد.[۲] گفته شده است که علامه طباطبایی ارهاص را نوعی «خَرْقِ عادت» میدانستند که قبل از تولد و یا بلوغ پیامبر اتفاق میافتاد.[۳] همچنین، مطهری ارهاصات را پیش علامتها نامیده و واقعه اصحاب فیل و شکست سپاه ابرهه در عام الفیل[۴] را یکی از این پیشعلامتها برای ظهور پیامبر اسلام(ص) برمیشمارد.[۵]
ارهاصهای مشهور شاملِ نجات معجزهآسای موسی(ع) از نیل،[۶] تولد عیسی(ع) بدون پدر[۷] و سخنگفتن او در گهواره،[۸] و همزمان با ولادت پیامبر(ص) خاموش شدن آتشکده فارس، سقوط کنگرههای ایوان کسری[۹] و سرنگونی بتها،[۱۰] خواندن سوره مؤمنون توسط حضرت امیرالمؤمنین(ع) در بدو تولد[۱۱] و سخنگفتن حضرت فاطمه(س) در شکم مادر.[۱۲]
درباره وجه اشتراک و افتراق ارهاص، معجزه و کرامت گفته شده است ارهاص رویدادهایی پیش از نبوت است[۱۳] که زمینهساز دعوت بوده[۱۴] و بدون تحدی رخ میدهد،[۱۵] اما معجزه رویدادی است که پیامبران همراه با ادعای نبوت و تحدی انجام میدهند،[۱۶] و کرامت کارهای خارقالعادهای است که بدون تحدی صورت میگیرد و لزوماً مقدمه یا نتیجه دعوت نیست،[۱۷] هرچند برخی شباهتها باعث شده ارهاص گاهی معجزه نامیده شود و انکار کرامت به انکار ارهاص نیز بینجامد.[۱۸]
برخی معتقدند هرچند ارهاص و کرامت هر دو بدون دعوت هستند، اما ارهاص مقدمه دعوت است، درحالیکه کرامت لزوماً بهدنبال دعوت نیست[۱۹] و منکران کرامت، ارهاص را نیز انکار میکنند.[۲۰] برخی از متکلمان بهدلیل شباهت، از ارهاص بهعنوان معجزه یاد کردهاند.[۲۱]
پانویس
- ↑ جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۳۰۰.
- ↑ تهانوی، موسوعة کشاف اصطلاحات، مکتبه لبنان، ج۱، ص۱۴۱.
- ↑ طهرانی، مهر تابان،قم نشر باقر العلوم، ص۳۲۹-۳۳۰.
- ↑ مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ۱۴۱۴ق، ج۷، ص۲۴۳.
- ↑ مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۸۹ش، ج۲۸، ص ۷۸۶.
- ↑ جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۳۰۰.
- ↑ علوی عاملی، علاقة التجرید، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص۹۲۶.
- ↑ رازی، روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن، ۱۴۰۸ق، ج۱۳، ص۷۸.
- ↑ فیاض لاهیجی، سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، ۱۳۷۲ش، ص۹۴.
- ↑ رسولی، تاریخ تحلیلی اسلام، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۱۴۵.
- ↑ طهرانی، مهر تابان،قم نشر باقر العلوم، ص۳۲۹-۳۳۰.
- ↑ طهرانی، مهر تابان،قم نشر باقر العلوم، ص۳۲۹-۳۳۰.
- ↑ طوسی، تلخیص المحصل، بیروت،دار الاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۳۵۰ و تفتازانی، شرح المقاصد، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۳.
- ↑ فیاض لاهیجی، سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، ۱۳۷۲ش، ص۹۴.
- ↑ تفتازانی، شرح المقاصد، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۱.
- ↑ تفتازانی، شرح المقاصد، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۱.
- ↑ مکارم، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۳، ص۴۵.
- ↑ مکارم، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۳، ص۴۵.
- ↑ محسنی، صراط الحق، ۱۴۲۸ق، ج۳، ص۴۳.
- ↑ علامه حلی، کشف المراد، ۱۳۷۲ش، ص۴۹۱.
- ↑ تفتازانی، شرح المقاصد، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۳.
منابع
- تفتازانی، سعد الدین، شرح المقاصد، تحقیق: عبد الرحمن عمیره، قم، نشر: الشریف الرضی، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.
- تهانوی، محمد علی بن علی، موسوعة کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، تحقیق : علی فرید دحروج، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون، بیتا.
- جعفری، یعقوب، تفسیر کوثر، قم، انتشارات هجرت، ۱۳۷۷ش.
- رازی، فخرالدین، تفسیر مفاتیح الغیب، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.
- رسولی محلاتی، سیدهاشم، درسهایی از تاریخ تحلیلی اسلام، قم، پاسدار اسلام، ۱۳۷۱ش.
- طوسی، خواجه نصیر الدین، تلخیص المحصل، بیروت،دار الاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۵ق.
- علامه حلی، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، مترجم و شارح: ابوالحسن شعرانی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۷۲ش.
- علوی عاملی، میر سید محمد، علاقة التجرید، تهران، نشر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چاپ اول، ۱۳۸۱ش.
- فیاض لاهیجی، سرمایه ایمان در اصول اعتقادات، تهران، انتشارات الزهراء، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
- محسنی، محمد آصف، صراط الحق فی المعارف الإسلامیة و الأصول الإعتقادیة، ناشر: ذوی القربی، قم، چاپ اول، ۱۴۲۸ق.
- مجلسی، محمدتقی بن مقصودعلی، لوامع صاحبقرانی، قم، مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق.
- مکارم، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سی و دوم، ۱۳۷۴ش.
پیوند به بیرون