الیقین باختصاص مولانا علی بامرة المؤمنین (کتاب): تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
}} | }} | ||
'''أليَقين بإختصاصِ مولانا علي عليه السلام بإمرَةِ ألمُؤمنين''' کتابی عربی درباره [[علی بن ابیطالب]](ع) از آثار سید رضى الدین، على بن موسى بن جعفر بن طاووس مشهور به [[سید بن طاووس]] (متوفای ۶۶۴) است. مؤلف در این کتاب، شواهدی می آورد مبنی بر این که لقب «''امیرالمؤمنین''» مختص به علی (ع) بوده و [[رسول اکرم |رسول اکرم (ص)]] آن رابه وی اعطا کرده است. | '''أليَقين بإختصاصِ مولانا علي عليه السلام بإمرَةِ ألمُؤمنين''' کتابی عربی درباره [[علی بن ابیطالب]](ع) از آثار سید رضى الدین، على بن موسى بن جعفر بن طاووس مشهور به [[سید بن طاووس]] (متوفای ۶۶۴) است. مؤلف در این کتاب، شواهدی می آورد مبنی بر این که لقب «''امیرالمؤمنین''» مختص به علی (ع) بوده و [[رسول اکرم |رسول اکرم (ص)]] آن رابه وی اعطا کرده است. كتاب الیقين، همراه با كتاب [[التحصین]] ابن طاووس با موضوعى مشابه، چاپ شده است. | ||
== درباره مؤلف == | == درباره مؤلف == | ||
'''سید رضى الدین، على بن موسى بن جعفر بن طاووس'''، از نوادگان [[امام حسن مجتبی(ع)]] و [[امام سجاد(ع)]] از بزرگترین عالمان [[شیعه]] و نویسنده کتابهایی همچون [[المهمات و التتمات]]، [[كشف المحجة لثمرة المهجة]]، [[مصباح الزائر و جناح المسافر]]، [[اللهوف علی قتلی الطفوف|الملهوف على قتلى الطفوف]] و [[مهج الدعوات و منهج العنایات]]. وی استاد بزرگانی همچون [[علامه حلی]] و پدر او(شیخ یوسف سدیدالدین) است. | '''سید رضى الدین، على بن موسى بن جعفر بن طاووس'''، از نوادگان [[امام حسن مجتبی(ع)]] و [[امام سجاد(ع)]] از بزرگترین عالمان [[شیعه]] و نویسنده کتابهایی همچون [[المهمات و التتمات]]، [[كشف المحجة لثمرة المهجة]]، [[مصباح الزائر و جناح المسافر]]، [[اللهوف علی قتلی الطفوف|الملهوف على قتلى الطفوف]] و [[مهج الدعوات و منهج العنایات]]. وی استاد بزرگانی همچون [[علامه حلی]] و پدر او(شیخ یوسف سدیدالدین) است. | ||
{{اصلی|سید بن طاووس}} | {{اصلی|سید بن طاووس}} | ||
== علت نام گذاری کتاب == | == علت نام گذاری کتاب == | ||
بنا بر آنچه از قول سید در مقدمه و خاتمه کتاب آمده است وی میگوید: آنچه را رؤیت کردم از سخنان سید المرسلین و خاتم النبیین (ص) و آنچه را روایت کردم از کتب مختلف، هیچ شکی در من باقی نمامد و مرا به یقین رساند که علی (ع) امیرالمؤمنین است.<ref>الیقین، ص۹.</ref> | بنا بر آنچه از قول سید در مقدمه و خاتمه کتاب آمده است وی میگوید: آنچه را رؤیت کردم از سخنان سید المرسلین و خاتم النبیین (ص) و آنچه را روایت کردم از کتب مختلف، هیچ شکی در من باقی نمامد و مرا به یقین رساند که علی (ع) امیرالمؤمنین است.<ref>الیقین، ص۹.</ref> | ||
== موضوع کتاب == | == موضوع کتاب == | ||
موضوع این کتاب روایاتی است در این باره که [[پیامبر اکرم]](ص) لقب '''امیرالمؤمنین''' را به علی(ع) داده و این لقب اختصاص به آن حضرت دارد. | موضوع این کتاب روایاتی است در این باره که [[پیامبر اکرم]](ص) لقب '''امیرالمؤمنین''' را به علی(ع) داده و این لقب اختصاص به آن حضرت دارد. | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۱: | ||
== انگیزه نگارش == | == انگیزه نگارش == | ||
گویا تألیف این کتاب ناظر به سخن کسانی چون [[ابن ابی الحدید|ابن ابی الحدید]] بوده که در [[شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید|شرح نهج البلاغه]] ضمن اشاره به این موضوع میگوید: ''[[شیعه]] گمان میکنند علی(ع) در زمان پیامبر اکرم(ص) به لقب امیر المؤمنین خطاب شده و همه [[مهاجرین]] و [[انصار]] او را به این لقب خطاب کردهاند اما این در اخبار محدثان ثابت نشده است''.<ref>الیقین، ص۱۲.</ref> | گویا تألیف این کتاب ناظر به سخن کسانی چون [[ابن ابی الحدید|ابن ابی الحدید]] بوده که در [[شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید|شرح نهج البلاغه]] ضمن اشاره به این موضوع میگوید: ''[[شیعه]] گمان میکنند علی(ع) در زمان پیامبر اکرم(ص) به لقب امیر المؤمنین خطاب شده و همه [[مهاجرین]] و [[انصار]] او را به این لقب خطاب کردهاند اما این در اخبار محدثان ثابت نشده است''.<ref>الیقین، ص۱۲.</ref> | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۱: | ||
== تعداد روایات == | == تعداد روایات == | ||
به گفته سید در مقدمه کتاب [[التحصین]]، مجموع روایاتش در «الیقین» از ۴۰۰ [[حدیث]] گذشته است.<ref>الیقین، ص۴.</ref> | به گفته سید در مقدمه کتاب [[التحصین]]، مجموع روایاتش در «الیقین» از ۴۰۰ [[حدیث]] گذشته است.<ref>الیقین، ص۴.</ref> | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۰: | ||
== اعتبار کتاب == | == اعتبار کتاب == | ||
در مجموع کثرت منابع وی و دستیابی او به کتبی که امروزه در دست نیست، دارای اهمیت و قابل توجه است. چنانکه بیان سلسله اسناد، اعتبار کتاب را بیشتر میکند.<ref>الیقین، ص۲ و ۳.</ref> | در مجموع کثرت منابع وی و دستیابی او به کتبی که امروزه در دست نیست، دارای اهمیت و قابل توجه است. چنانکه بیان سلسله اسناد، اعتبار کتاب را بیشتر میکند.<ref>الیقین، ص۲ و ۳.</ref> | ||
== تکمیل کتاب == | == تکمیل کتاب == | ||
[[ابن طاووس]] دو اثر دیگر در تکمیل یا استدراک کتاب الیقین تألیف کرده است: [[الانوار الباهرة فی انتصار العترة الطاهرة بالحجج القاهرة]] و [[التحصین فی اسرار ما زاد علی کتاب الیقین]]، که در التحصین منقولات سید از کتب [[شیعه]] بسیار است.<ref>الیقین، ص۲ و ۳.</ref> کتاب الیقین همراه با کتاب التحصین در یک مجلد چاپ شده است. | [[ابن طاووس]] دو اثر دیگر در تکمیل یا استدراک کتاب الیقین تألیف کرده است: [[الانوار الباهرة فی انتصار العترة الطاهرة بالحجج القاهرة]] و [[التحصین فی اسرار ما زاد علی کتاب الیقین]]، که در التحصین منقولات سید از کتب [[شیعه]] بسیار است.<ref>الیقین، ص۲ و ۳.</ref> کتاب الیقین همراه با کتاب التحصین در یک مجلد چاپ شده است. | ||
== نسخههای کتاب == | == نسخههای کتاب == | ||
{{ستون-شروع|۲}} | {{ستون-شروع|۲}} | ||
# نسخه خطی ملا محمدکاظم بن محمد زمان جابری سال ۱۰۴۴ق. | # نسخه خطی ملا محمدکاظم بن محمد زمان جابری سال ۱۰۴۴ق. | ||
| خط ۱۱۷: | خط ۱۰۹: | ||
== چاپهای کتاب == | == چاپهای کتاب == | ||
# چاپ اول بدون تحقیق و تصحیح در ۲۱۴ صفحه در چاپخانه الحیدریة در [[نجف اشرف]] در سال ۱۳۶۹ق. | # چاپ اول بدون تحقیق و تصحیح در ۲۱۴ صفحه در چاپخانه الحیدریة در [[نجف اشرف]] در سال ۱۳۶۹ق. | ||
# چاپ با تحقیق در ۷۲۰ صفحه در [[بیروت]] به اهتمام مؤسسه ثقلین در سال ۱۴۱۰ق. | # چاپ با تحقیق در ۷۲۰ صفحه در [[بیروت]] به اهتمام مؤسسه ثقلین در سال ۱۴۱۰ق. | ||
| خط ۱۲۳: | خط ۱۱۴: | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس|2}} | {{پانویس|2}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* ابن طاووس، علی بن موسی، الیقین باختصاص مولانا علی علیهالسلام بإمرة المؤمنین، تحقیق انصاری، قم، دارالکتاب، ۱۴۱۳ق. | * ابن طاووس، علی بن موسی، الیقین باختصاص مولانا علی علیهالسلام بإمرة المؤمنین، تحقیق انصاری، قم، دارالکتاب، ۱۴۱۳ق. | ||
نسخهٔ ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۴، ساعت ۱۳:۴۹
 | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| نویسنده | سید بن طاووس (متوفای ۶۶۴ق) |
| موضوع | امیرالمؤمنین(ع) |
| سبک | روایی |
| زبان | عربی |
| مجموعه | ۱ جلد |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | دارالکتاب |
| تاریخ نشر | ۱۴۱۳ق |
أليَقين بإختصاصِ مولانا علي عليه السلام بإمرَةِ ألمُؤمنين کتابی عربی درباره علی بن ابیطالب(ع) از آثار سید رضى الدین، على بن موسى بن جعفر بن طاووس مشهور به سید بن طاووس (متوفای ۶۶۴) است. مؤلف در این کتاب، شواهدی می آورد مبنی بر این که لقب «امیرالمؤمنین» مختص به علی (ع) بوده و رسول اکرم (ص) آن رابه وی اعطا کرده است. كتاب الیقين، همراه با كتاب التحصین ابن طاووس با موضوعى مشابه، چاپ شده است.
درباره مؤلف
سید رضى الدین، على بن موسى بن جعفر بن طاووس، از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) و امام سجاد(ع) از بزرگترین عالمان شیعه و نویسنده کتابهایی همچون المهمات و التتمات، كشف المحجة لثمرة المهجة، مصباح الزائر و جناح المسافر، الملهوف على قتلى الطفوف و مهج الدعوات و منهج العنایات. وی استاد بزرگانی همچون علامه حلی و پدر او(شیخ یوسف سدیدالدین) است.
علت نام گذاری کتاب
بنا بر آنچه از قول سید در مقدمه و خاتمه کتاب آمده است وی میگوید: آنچه را رؤیت کردم از سخنان سید المرسلین و خاتم النبیین (ص) و آنچه را روایت کردم از کتب مختلف، هیچ شکی در من باقی نمامد و مرا به یقین رساند که علی (ع) امیرالمؤمنین است.[۱]
موضوع کتاب
موضوع این کتاب روایاتی است در این باره که پیامبر اکرم(ص) لقب امیرالمؤمنین را به علی(ع) داده و این لقب اختصاص به آن حضرت دارد.
لازم به ذکر است که پیش از او نیز ابن غضائری (متوفای ۴۱۱) کتابی با نام التسلیم علی أمیرالمؤمنین علیه السلام بإمرة المؤمنین داشته است.[۲]
انگیزه نگارش
گویا تألیف این کتاب ناظر به سخن کسانی چون ابن ابی الحدید بوده که در شرح نهج البلاغه ضمن اشاره به این موضوع میگوید: شیعه گمان میکنند علی(ع) در زمان پیامبر اکرم(ص) به لقب امیر المؤمنین خطاب شده و همه مهاجرین و انصار او را به این لقب خطاب کردهاند اما این در اخبار محدثان ثابت نشده است.[۳]
محتوای کتاب
کتاب «الیقین» دارای مقدمهای مفصل و یک خاتمه و سه بخش با عنوان قسم است. مؤلف در مقدمه فهرست ۲۲۰ باب کتاب را آورده و سپس در طی سه قسمت با عناوین زیر به بیان روایات پرداخته است:
- قسم اول؛ احادیثی که بیان میکند علی بن ابی طالب(ع) به نام «امیرالمؤمنین» خوانده میشد. (شامل ۱۷۷ باب)؛
- قسم دوم؛ احادیثی که نامیدن آن حضرت به «امام المتقین» را اثبات میکند. (شامل ۲۴ باب)؛
- قسم سوم؛ احادیثی که لقب «یعسوب الدین» را برای آن حضرت اثبات کرده است. (شامل ۱۹ باب).[۴]
تعداد روایات
به گفته سید در مقدمه کتاب التحصین، مجموع روایاتش در «الیقین» از ۴۰۰ حدیث گذشته است.[۵]
منابع کتاب
منابع اهل سنت
سعی مؤلف در این کتاب بر اعتبار روایات و اسناد آن و بنا بر استفاده و استدلال از منابع اهل سنت بوده است. برخی از این منابع عبارتند از:
- مناقب ابن مردویه
- مناقب خوارزمی
- تاریخ بغداد
- کتابهای ابن عقده
- کتاب المعرفة ثقفی
- کتاب المعرفه رواجنی
- حلیة الاولیاء از ابونعیم اصفهانی
و بسیاری از منابع دیگری که بخشی از آنها اکنون موجود نیست، مانند کتاب مناقب که آن را تألیف محمد بن جریر طبری نویسنده تاریخ طبری میداند.
منابع شیعی
وی از منابع شیعی نیز بهره برده است مانند:
- مولد مولانا علی(ع) و اخبار الزهراء از شیخ صدوق
- دلائل الامامة طبری امامی
- المأة حدیث فضل بن شاذان
- البهار از حسین بن سعید اهوازی
- الاستبصار کراجکی
- الانوار صاحب بن عباد
- سنة الاربعین از فضل الله راوندی کاشانی.[۶]
اعتبار کتاب
در مجموع کثرت منابع وی و دستیابی او به کتبی که امروزه در دست نیست، دارای اهمیت و قابل توجه است. چنانکه بیان سلسله اسناد، اعتبار کتاب را بیشتر میکند.[۷]
تکمیل کتاب
ابن طاووس دو اثر دیگر در تکمیل یا استدراک کتاب الیقین تألیف کرده است: الانوار الباهرة فی انتصار العترة الطاهرة بالحجج القاهرة و التحصین فی اسرار ما زاد علی کتاب الیقین، که در التحصین منقولات سید از کتب شیعه بسیار است.[۸] کتاب الیقین همراه با کتاب التحصین در یک مجلد چاپ شده است.
نسخههای کتاب
- نسخه خطی ملا محمدکاظم بن محمد زمان جابری سال ۱۰۴۴ق.
- نسخه ملا علی خیابانی.
- نسخه علامه تهرانی در سامرا سال ۱۳۶۹ق.
- نسخه شیرمحمد همدانی.
- نسخه سید ابوالقاسم اصفهانی.
- نسخه کتابخانه شیخ علی بن محمد رضا کاشف الغطاء.
- نسخه دیگری در کتابخانه شیخ علی بن محمد رضا کاشف الغطاء به انضمام منیة المرید.
- نسخه کتابخانه صدر.
- نسخه سید محمدعلی روضاتی.
- نسخه مجموعه بوهار در کتابخانه کلکته هند.
- نسخه شیخ حسین حلی نجفی.
- نسخه برگرفته از بحارالانوار.
- نسخه کتابخانه آستان قدس رضوی در مشهد.
- نسخه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران که همان نسخه میرزا حسین نوری صاحب مستدرک الوسائل است.
- نسخه کتابخانه ملک تهران.
- نسخه علامه امینی در مقمه کتاب الغدیر.
- نسخه کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی در قم.
- نسخه کتابخانه صابح العبقات در لکنهوء هند.
- نسخه کتابخانه مجلس شورای اسلامی در تهران.[۹]
چاپهای کتاب
- چاپ اول بدون تحقیق و تصحیح در ۲۱۴ صفحه در چاپخانه الحیدریة در نجف اشرف در سال ۱۳۶۹ق.
- چاپ با تحقیق در ۷۲۰ صفحه در بیروت به اهتمام مؤسسه ثقلین در سال ۱۴۱۰ق.
- چاپ دوم با اضافات و تحقیقات توسط دارالکتاب در قم در سال ۱۴۱۳ق.[۱۰]
پانویس
منابع
- ابن طاووس، علی بن موسی، الیقین باختصاص مولانا علی علیهالسلام بإمرة المؤمنین، تحقیق انصاری، قم، دارالکتاب، ۱۴۱۳ق.
- مرکز تحقیقات علوم اسلامی، نرم افزار سیره معصومان.