روضه تنور خولی

مقاله قابل قبول
رده ناقص
استناد ناقص
از ویکی شیعه

روضه تنور خولی از روضه‌های مربوط به واقعه کربلا و اسارت اهل بیت امام حسین (ع). این روضه معمولا پس از روز عاشورا، در دهه دوم و سوم ماه محرم خوانده می‌شود و به قرار دادن سر امام حسین(ع) داخل تنور توسط خولی اشاره دارد که با برخورد تند همسرش مواجه می‌شود.

تنور خولی

عمر بن سعد سر مبارک حسین بن علی(ع) را به خولی و حمید بن مسلم سپرد تا به کوفه و نزد عبیدالله ببرد و خبر پیرزوی سپاه کوفه را به او برساند. آنها شبانگاه به کوفه رسیدند و و چون قصر بسته بود، خولی سر را به خانه برد و داخل دیگ یا تشتی قرار داد. همسر خولی [یادداشت ۱]که از ماجرا مطلع شده بود، او را شماتت کرد.[۱]

مُقَرَّم در مقتل الحسین(ع) به مخفی کردن سر امام حسین(ع) در تنور، ساطع شدن نوری از تنور و شیون و زاری گروهی از زنان برای امام حسین(ع) اشاره کرده است.[۲] در بین مردم نیز مشهور است که خولی، سر امام را در تنور خانه‌اش پنهان کرد.

روضه

روضه تنور خولی معمولا پس از روز عاشورا در دهه دوم و سوم ماه محرم خوانده می‌شود.[نیازمند منبع] در این روضه به داستان تنور خولی پرداخته می‌شود که خولی سر امام حسین(ع) را داخل تنور می‌گذارد. طبق این داستان همسر[یادداشت ۲]وی که بانویی متدین و نیز از دوستداران خاندان رسول خدا( ع) بود وقتی برای نماز شب بیدار شد ناگهان متوجه نوری از مطبخ خانه گردید و صدای گریه و شیون شنید. پس از آن به داخل مطبخ رفته و متوجه سر بریده‌ای در تنور شد. وی دید بانوانی در کنار آن سر گریه و زاری می‌کند .[۳] طبق نقل این روضه، بانوی گریه کننده حضرت زهرا(س) و سه بانوی دیگر،حوا، آسیه و مریم بودند.[نیازمند منبع]

نمونه اشعار

غروی کمپانی

چه نیزه شد سربلند از سرِ سرّ وجود شمع صفت جلوه کرد شاهد بزم شهود
سر به فلک برکشید چه آه آتش فشان بست بر افلاکیان راه صدرو و ورود
آنکه مسیحا بدی زندۀ لعل لبش به دیر ترساگهی، گهی به دار یهود
گاه به کنج تنور گاه به اوج سنان یافته حدّ کمال قوس نزول و صعود[۴]
اشعار مقدم
چوآمد از جَنان دُخت پیمبرزخاکستر گرفت آن رأس انور
کشید از سینه آه و ناله از دلکی‌ای سر روی خاکت داده منزل
شود مادر به قربان سر توبه خون آغشته رأس اطهر تو
تو آخر زیب عرش کردگاریکه از جور فلک اینگونه خواری
تویی آن نوگل باغ پیمبرلبت از تشنگی خشکیده حنجر
به اشک دیدگان از چهره توبرویم خاک و خون از دیده تو
تو جایت بوده در آغوش مادرگهی در صدر و بر دوش پیمبر
ترا داده خدا در عرش جاییچرا‌ای سر در این مطبخ سرایی[۵]
اشعار عبد الرحمن پارسا
از تنور خولی امشب میرود تا چرخ، نورآفتاب چرخ، حسرت می برد بر این تنور!
گرنه ظاهر شد قیامت، ور نه روز محشر استاز چه رو کرد آفتاب از جانب مغرب ظهور؟!
این همان نور است کز وی لمعه‌ای در لحظه‌ای دید موسای کلیم الله شبی در کوه طور
این همان نور خدا باشد که ناگردد خموشاین همان مشکات حق باشد که نایابد فُتور
مطبخ امشب مشرقستان تجلّی گشته استزین سر بی تن، کز او افلاک باشد پر ز شور
از لبان خشک و از حلقوم خونین گویدت قصۀ کهف و رقیم و رمز انجیل و زبور[۶]

پانویس

  1. بلاذری، انساب الاشراف، ۱۹۷۷م، ج۳، ص۲۰۶؛ ابن نما حلی، مثیر الأحزان، ۱۴۰۶ق، ص۸۵.
  2. مقرم، مقتل الحسین(ع)، مؤسسه بعثت، ص۳۰۴.
  3. نگاه کنید به: مقرم، مقتل الحسین(ع)، ج۱، مؤسسه بعثت، ص۳۰۴.
  4. https://ganjoor.net/moftagher/divan/madayeh/b5/sh4
  5. مقدم، نغمه‌های مقدم، ۱۳۷۶ش، ص۲۷۱.
  6. محمد زاده، دانشنامۀ شعر عاشورایی، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۱۱۷۳.
  1. نوار بنت مالک ونیز عیوف به عنوان نام همسر خولی ذکر شده است. ابن كثير، البدايه والنهايه، ۱۴۰۸ق، ج۸، ص۲۰۶. البلاذري، انساب الاشراف،۱۴۱۷ق، ج۶، ص۴۰۷
  2. بلاذری در انساب الاشراف نام این زن را عیوف دانسته است وی نیز به مأموران مختار برای دستگیری خولی کمک کرد. البلاذري، انساب الاشراف،۱۴۱۷ق، ج۶، ص۴۰۷.

منابع

  • ابن نما حلی، مثیر الأحزان، قم، مدرسة الإمام المهدی ع، چاپ سوم، ۱۴۰۶ق.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۹۷۷م.
  • محمد زاده، مرضیه، دانشنامۀ شعر عاشورایی انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سازمان چاپ و انتشارات، چاپ اول، ۱۳۸۳ش.
  • مقدم، سید محمد تقی، نغمه‌های مقدم، مشهد، انتشارات مقدم، ۱۳۷۶ش.
  • مقرم، سید عبدالرزاق موسوی، مقتل الحسین(ع)، مؤسسه بعثت، بی‌تا.