روضه وداع

روضه وداع از روضه‌های مشهور در مجالس عزای امام حسین(ع) است که به خداحافظی آن حضرت با اهل‌بیت و زنان و کودکان خویش پیش از شهادت می‌پردازد. بر پایه نقل‌های تاریخی، امام پس از شهادت یاران به خیمه بازگشت، اهل بیت خود را به سکوت و صبر توصیه کرد و با آنان وداع نمود. پیراهنی پاره بر تن کرد تا از دستبرد سپاه کوفه مصون بماند، هرچند پس از شهادت غارت شد. گاهی نیز گفته می‌شود این پیراهن را حضرت زهرا(س) دوخته و برای چنین روزی به حضرت زینب(س) سپرده بود.

معرفی کلی

روضه وداع اشاره به خداحافظی امام حسین(ع) با اهل حرم دارد. در این روضه آمده است که در وداع آخرین امام از حضرت زینب(س) تقاضای پیراهن کهنه می‌کند تا آن را زیر لباس‌های خود بپوشد. حضرت زینب که از معصومین قبل، داستان کهنه پیراهن را شنیده بود، از آوردن آن امتناع می‌کند. امام حسین(ع) با پوشیدن پیراهن کهنه بر مرکب سوار شده و عازم میدان می‌شود، حضرت رقیه(س) با یادآوری خبر شهادت مسلم بن عقیل و دلجوئی امام از دخترش حمیده از امام تقاضا می‌کند تا او را نیز برای آخرین بار نوازش کند. همچنین نقل شده است که به درخواست امام حسین(ع) پیراهنی برایش آوردند و او پیراهن را از چند جا پاره کرد تا از دستبرد سپاه کوفه مصون بماند و آن را زیر لباس‌ها پوشید؛ اما همین لباس هم غارت شد.

گاهی نیز گفته می‌شود این پیراهن را حضرت فاطمه(س) دوخته و به حضرت زینب(س) برای چنین روزی داده بود.

اهمیت روضه وداع

در نقلی آمده است که یکی از عالمان و پارسایان به نام «میرزا یحیی ابهری» در ایام عرفه برای زیارت مرقد امام حسین به کربلا رفته بود. شب عید قربان پس از بازگشت از حرم به منزل خود در کربلا، در عالم خواب می‌بیند که به او گفته می‌شود علامه مجلسی در صحن شریف درس می‌دهد. او با راهنمایی فردی به مسجد بزرگی می‌رسد که حدود پانصد نفر از علما در آن اجتماع کرده‌اند و علامه مجلسی بر بالای منبر برای آنان درس می‌گوید. پس از پایان درس، علامه موعظه می‌کند و سپس تصمیم می‌گیرد ذکر مصیبت بگوید. در این هنگام شخصی وارد مجلس می‌شود و اعلام می‌کند که حضرت فاطمه زهرا می‌فرماید: «آن مصائبی را که دربرگیرنده مصیبت وداع فرزند شهیدم می‌باشد، بخوان». علامه مجلسی همان مصیبت را می‌خواند و حاضران گریه شدیدی می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که راوی می‌گوید در تمام عمرش چنین مجلس باشکوه گریه و عزا ندیده بود.

نقل تاریخی

امام حسین(ع) پس از شهادت یاران به خیمه آمد و پس از توصیه اهل بیتش به سکوت، با خواهران، زنان، فرزندان و کودکان خویش وداع کرد. پیراهنی برایش آوردند و حضرت پیراهن را از چند جا پاره کرد تا از دستبرد سپاه کوفه مصون بماند و آن را زیر لباس‌ها پوشید، پس از شهادت امام، این پیراهن نیز غارت شد.

امام پس از مدتی مبارزه، دوباره به سوی حرم آمد و زنان حرم را به صبر دعوت کرد. سپس با یکایک زنان حرم خداحافظی کرد و بعد بر بالین امام سجّاد(ع) حاضر شد. هنگامی که امام(ع) مشغول وداع با اهل حرم بود به دستور عمر بن سعد، سپاه کوفه به خیمه‌های او حمله‌ور شدند و او را هدف تیرهای خود قرار دادند؛ به‌گونه‌ای که برخی تیرها چادرها را درید و موجبات وحشت اهل حرم را فراهم آورد.

نمونه اشعار

وصال شیرازی

لباس کهنه بپوشید، زیر پیرهنش

مگر که بر نکشد خصم بدمنش ز تنش

لباس کهنه چه حاجت؟ که زیر سُمّ سُتور

تنی نماند که پوشند جامه یا کفنش

که گفت از تن او خصم برکشید لباس؟

لباس کی بود او را که پاره شد، بدنش؟

نه، جسم یوسف زهرا، چنان لگد کوب است

کزو توان به پدر بُرد بوی پیرهنش

غلامرضا سازگار

سواره رفتی و من همرت پیاده دویدم

چگونه دل ببرم از توای تمام امیدم

پس از وداع چنان تاختی به جانب میدان

که هرچه تند دویدم به مرکبت نرسیدم

نفس به سینه فرو ماند و سوخت حنجر خشکم

زپشت سر به تو کردم نگاه آه کشیدم

همین که پیرهن کهنه را ز من طلبیدی

هزار مرتبه مرگ خود از خدا طلبیدم

هنوز اشک وداعم به دیده بود که ناگه

صدای ناله "هل من معین" به گوش شنیدم

به حیرتم که نهم رو به خیمه یا که به میدان

فقط ستادم و با گریه پشت دست گزیدم

به جان مادرم‌ای یادگار مادر زینب

تو جان به دست گرفتی من از تو دل نبریدم