روضه اماننامه
| سوگواری محرم | |
|---|---|
 تابلوی عصر عاشورا یکی از آثار نگارگری محمود فرشچیان | |
| رویدادها | |
| نامههای کوفیان به امام حسین(ع) • نامه امام حسین(ع) به اشراف بصره • روز عاشورا • واقعه کربلا • واقعه عاشورا (از نگاه آمار) • روزشمار واقعه عاشورا • اسیران کربلا | |
| افراد | |
| امام حسین(ع) • علی اکبر • علیاصغر • عباس بن علی • حضرت زینب(س) • سکینه بنت حسین • فاطمه دختر امام حسین • مسلم بن عقیل • شهیدان کربلا • اسیران کربلا | |
| جایها | |
| حرم امام حسین(ع) • تل زینبیه • حرم حضرت عباس(ع) • گودال قتلگاه • بینالحرمین • نهر علقمه | |
| مناسبتها | |
| تاسوعا • عاشورا • دهه محرم • اربعین • دهه صفر | |
| مراسم | |
| مرثیهخوانی • نوحه • تعزیه • روضه • زنجیرزنی • سینهزنی • سقاخانه • سنج و دمام • دسته عزاداری • شام غریبان • تشتگذاری • نخلگردانی • قمهزنی • راهپیمایی اربعین • تابوتگردانی • مراسم تابوت | |
روضه اماننامه از روضههای رایج در آیینهای سوگواری شیعه در ماه محرم است که به ماجرای ارائه اماننامه از سوی شمر بن ذیالجوشن به حضرت عباس(ع) در واقعه کربلا اشاره دارد. در این روضه، نپذیرفتن اماننامه و تأکید بر وفاداری حضرت عباس(ع) به امام حسین(ع) محور اصلی روایت است.
بر اساس گزارشهای تاریخی، شمر در روز تاسوعا اماننامهای برای حضرت عباس(ع) و برخی از برادرانش آورد، اما آنان آن را نپذیرفتند و همراهی با امام حسین(ع) را برگزیدند.[۱] شمر آنان را «خواهرزاده» خطاب کرد[۲] که این امر به همقبیله بودن او با امالبنین، مادر حضرت عباس(ع)، نسبت داده شده است، اما عباس به او اعتنایی نکرد، تا این که امام حسین(ع) از او خواست پاسخ شمر را بدهد سپس به او گفت:
تَبَّت یداک وَ لُعِنَ ما جِئتَ بِهِ مِن اَمانِک یا عَدُوَّ اللهِ! اَتَأمُرُنا اَن نَترُک اَخانا وَسَیدنا الحُسَینَ بنَ فاطِمَةَ وَ نَدخُلَ فی طاعَةِ اللُّعَناءِ وَ اَولادِ اللُّعَناءِ؟! اَتُؤمِنُنا وَ ابنُ رَسولِ اللّهِ لااَمانَ لَهُ؟! (دستهایت بریده باد! لعنت بر امان نامهای که آوردهای! ای دشمن خدا! آیا از ما میخواهی برادر و سرورمان حسین(ع) پسر فاطمه(س) را رها کنیم و زیر فرمان لعنتشدگان و فرزندان لعنتشدگان درآییم؟ آیا به ما امان میدهی در حالی که فرزند رسول خدا [حسین بن علی] در امان نیست؟!)[۳]
حضرت عباس(ع) (۲۶–۶۱ق)، فرزند امام علی(ع) و امالبنین، پرچمدار سپاه امام حسین(ع) در واقعه کربلا بود[۴] و در روز عاشورا هنگام آوردن آب از فرات به شهادت رسید.[۵] در ادبیات روضهخوانی، روضه اماننامه به بازآفرینی این واقعه و تأکید بر وفاداری حضرت عباس(ع) اختصاص دارد و معمولاً با ذکر بخشهایی از گفتوگوی منسوب به او و شمر همراه است.[۶] این واقعه در برخی اشعار از جمله اشعار غلامرضا سازگار نیز بازتاب یافته است.
پانویس
- ↑ ابناعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۹۴؛ابیمخنف، وقعة الطف، ۱۴۲۷ق، ص۲۲۰-۲۱۹.
- ↑ طبری، تاریخ طبری، ۱۹۶۷م، ج۴، ص۱۱۸؛ بلاذری، أنسابالأشراف، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۳۹۰.
- ↑ ابناعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۹۴؛ ابیمخنف، وقعة الطف،۱۴۲۷ق، ص۲۲۰-۲۱۹.
- ↑ اصفهانی، مقاتل الطالبین، ۱۴۰۸، ص۸۹.
- ↑ خوارزمی، مقتل الحسین(ع)، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۳۴.
- ↑ کاروان شعر عاشورایی، پروانه، ص۵۸۹.
- ↑ کاروان شعر عاشورایی، پروانه، ص:۵۸۹.
منابع
- ابناعثم الکوفی، الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالأضواء، چاپ اول، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۱م.
- ابیمخنف، لوط بن یحیی، وقعة الطف، تحقیق هادی یوسفی غروی، المجمع العالمی لاهل البیت، ۱۴۲۷ق.
- اصفهانی، ابوالفرج، مقاتل الطالبیین، تحقیق احمد صقر، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۷م.
- بلاذری، أحمد بن یحیی، کتاب جمل من انساب الأشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت، دار الفکر، ط الأولی، ۱۴۱۷/۱۹۹۶.
- خوارزمی، موفق بن احمد، مقتل الحسین(ع)، تحقیق و تعلیق محمد السماوی، قم، انوار الهدی، الاولی، ۱۴۱۸ق.
- طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، چاپ دوم، ۱۹۶۷.
