عزاداری زنان بنیاسد (آیین)
![عزاداری زنان بنیاسد در بینالحرمین، ۱۳ محرم ۱۴۴۶ق.[۱]](/view/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AF.jpg) عزاداری زنان بنیاسد در بینالحرمین، ۱۳ محرم ۱۴۴۶ق.[۱] | |
| اطلاعات آیین | |
|---|---|
| زمانبرگزاری | هر ساله در ۱۳ محرم |
| مکان برگزاری | کربلای معلّی |
| منشأ تاریخی | ۱۳ محرم سال ۶۱ق |
| وجه نمادین | خاکسپاری شهدای کربلا |
| آیینهای مهم | |
| سینهزنی • افطاری • تشییع جنازه • تعزیه خوانی سایر آیینها | |
عزاداری زنان بنیاسد، آیینی سنتی است که هر ساله در ۱۳ محرم در حرم امام حسین(ع) برگزار میشود. در این مراسم، زنان قبیلهٔ بنیاسد با حمل سبدهای حصیری حاوی کفن و بوریا بر سر، و با سردادن شعار لَبّیْکَ یا حُسَین، به سوگواری میپردازند.
این آیین یادآور دفن شهدای کربلا در سال ۶۱ق است؛ جایی که زنان بنیاسد در روز ۱۳ محرم، مردان قبیله را برای خاکسپاری پیکرهای شهدا فراخواندند و خود نیز با شیون و آشفتهکردن موها، عزاداری کردند.
معرفی
عزاداری زنان بنیاسد، از جمله آیینهای سنتی و با قدمت است که هر ساله در سیزدهم محرّم توسط زنان قبیلهٔ بنیاسد برگزار میشود.[۳] در این مراسم، زنان با لباسهای سیاه در حرم امام حسین(ع) و بینالحرمین حضور مییابند و شعارهای «لبیک یا حسین»[۴] و «اَبَد وَالله یازهرا مانَنْسیٰ حُسَینا» (ای زهرا(س)! به خدا سوگند تا ابد حسین(ع) را فراموش نخواهیم کرد)[۵] سر میدهند.
زنان بنیاسد با نوحهخوانی و مرثیهسرایی، به عزاداری میپردازند و سبدهایی حصیری حاوی کفن و بوریا بر سر میگذارند.[۶] این اقدام، نماد بوریایی است که بنا بر نقل تاریخی، پیکر امام حسین(ع) و یارانش در آن کفن شد.[۷] آیین یادشده، یادآور نقش زنان قبیله بنیاسد در خاکسپاری شهدای کربلا پس از واقعه عاشورا است. مشابه این مراسم، در روزهای ۱۲ و ۱۳ محرم، در برخی مناطق ایران نظیر قزوین[۸] و بابل[۹] نیز برگزار میشود.[۱۰]
پیشینه تاریخی
عزاداری زنان بنیاسد، یادآور واقعهٔ دفن شهدای کربلا در سال ۶۱ق است.[۱۱] براساس منابع تاریخی، پیکرهای امام حسین(ع) و یارانش پس از شهادت، به مدت سه روز در میدان نبرد باقی ماندند.[۱۲] تا آنکه زنان قبیلهٔ بنیاسد، ساکن منطقهٔ غاضریه، هنگام عبور از محل حادثه با این صحنه روبهرو شدند. آنان مردان قبیله را با سرزنش و گلایه فراخواندند تا پیکر شهدا را به خاک بسپارند.[۱۳] گفته شده است زنان ابتدا خود با بیل و کلنگ به قتلگاه رفتند که همین اقدام موجب همراهی مردان قبیله شد.[۱۴]
برخی منابع همچون مسعودی، مورّخ قرن سوم هجری، و کشّی، رجالشناس شیعه، از حضور معجزهآسای امام سجاد(ع) در این واقعه خبر دادهاند.[۱۵] در مقتل مقرّم آمده است، امام سجاد(ع) که در آن زمان در زندان کوفه به سر میبرد، به صورت ناشناس در جمع بنیاسد حاضر شد و با معرفی پیکرهای شهدا، بر روند دفن نظارت کرد.[۱۶] زنان بنیاسد نیز با پریشان کردن گیسوان و زدن بر صورت، به سوگواری پرداختند.[۱۷]
به گفتهٔ سعید رشید زمیزم، پژوهشگر تاریخ، آیین عزاداری زنان بنیاسد در اوایل قرن بیستم به همت سید محمد جوده شکل گرفت و تا سال ۱۹۷۰م ادامه یافت. پس از وقفهای در دوران حکومت حزب بعث عراق، این مراسم از سال ۲۰۰۳م مجدداً احیا شد.[۱۸] این آیین از وادی ایمن، محل دفن سید جوده، آغاز میشود.[۱۹]
پانویس
- ↑ «تصاویر/ عزاداری قبیله بنی اسد در دفن اجساد شهدای کربلا»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «داستان زنان قبیله بنی اسد»، شبکه ۲ سیمای جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «فریاد "لبیک یا حسین" زنان قبیله بنیاسد در حرم سیدالشهدا طنینانداز شد»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «فریاد "لبیک یا حسین" زنان قبیله بنیاسد در حرم سیدالشهدا طنینانداز شد»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «داستان زنان قبیله بنی اسد ...»، شبکه ۲ سیمای جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «زنان قبیله بنیاسد به عزاداری پرداختند» خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «عزاداری سنتی زنان قبیله بنی اسد در کربلا»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «آیین زنان بنی اسد در قزوین»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «برگزاری آیین قوم بنیاسد...»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ ابنعَدیم، بُغیَةُ الطَلَب، ۱۹۸۸م، ج۱، ص۵۳۴.
- ↑ شهیدی، «بنیاسد»، ۱۳۸۰ش، ج۳، ص۴۴۲.
- ↑ مقرّم، مقتل الحسین، ۱۴۲۶ق، ص۳۳۶؛ صحتی سردرودی، سیمای کربلا؛ حریم حریت، ۱۳۸۸ش، ص۵۷.
- ↑ جمعی از نویسندگان، با کاروان حسینی، ۱۳۸۸ش، ج۵، ص۱۲۲–۱۲۳.
- ↑ شهیدی، «بنیاسد»، ۱۳۸۰ش، ج۳، ص۴۴۲.
- ↑ مسعودی، اثبات الوصیة، ۱۳۸۴ش، ص۲۰۷–۲۰۸؛ کشی، اختیار معرفة الرجال، ۱۴۰۹ق، ص۴۶۴.
- ↑ مقرّم، مقتل الحسین، ۱۴۲۶ق، ص۳۳۶.
- ↑ مقرّم، مقتل الحسین، ۱۴۲۶ق، ص۳۳۶.
- ↑ «حرکت دسته نمادین زنان بنیاسد...»، خبرگزاری حوزه.
- ↑ نبوی، «نیمروزی در وادی ایمن»، ص۲۹۶.
منابع
- «آیین «زنان بنی اسد» در قزوین»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ نشر: ۱۱ مهر ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۱۳ تیر ۱۴۰۴ش.
- ابنعَدیم، عمر بن احمد، بُغیَةُ الطَلَب فی تاریخ الحلَب، دمشق، بینا، ۱۹۸۸م.
- «برگزاری آیین قوم بنیاسد در بابل»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ نشر: ۲۹ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۳ تیر ۱۴۰۴ش.
- «تصاویر/ عزاداری قبیله بنی اسد در دفن اجساد شهدای کربلا»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳۰ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۵ مرداد ۱۴۰۴ش.
- جمعی از نویسندگان، با کاروان حسینی، مترجم عبدالحسین بینش، قم، زمزم هدایت، چاپ دوم، ۱۳۸۸ش.
- «حرکت دسته نمادین زنان بنیاسد»، خبرگزاری حوزه، تاریخ نشر: ۱۰ مرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۱ تیر ۱۴۰۴ش.
- «داستان زنان قبیله بنی اسد»، شبکه ۲ سیمای جمهوری اسلامی ایران، تاریخ بازدید: ۱۱ تیر ۱۴۰۴ش.
- «زنان قبیله بنیاسد به عزاداری پرداختند»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ نشر: ۲۰ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۳ تیر ۱۴۰۴ش.
- شهیدی، عبدالحسین، «بنیاسد»، دائرة المعارف تشیع، تهران، نشر شهید سعید محبی، چاپ دوم، ۱۳۸۰ش.
- صحتی سردرودی، محمد، سیمای کربلا حریم حریت، تهران، مشعر، چاپ اول، ۱۳۸۸ش.
- «عزاداری سنتی زنان قبیله بنیاسد در کربلا»، خبرگزاری مهر، خبرگزاری مهر، تاریخ نشر: ۳۰ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۱۵ تیر ۱۴۰۴ش.
- «فریاد "لبیک یا حسین" زنان قبیله بنیاسد در حرم سیدالشهدا طنینانداز شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ نشر: ۸ آذر ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۱۵ تیر ۱۴۰۴ش.
- کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفة الرجال، محقق و مصحح: شیخ طوسی، محمد بن حسن، مصطفوی، حسن، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.
- مسعودی، علی بن حسین، اثبات الوصیة، قم، انصاریان، چاپ سوم، ۱۳۸۴ش.
- مقرم، سید عبدالرزاق، مقتل الحسین(ع)،، بیروت، مؤسسة الخرسان للمطبوعات، ۱۴۲۶ق.
- «نقش زنان بنی اسد در رخداد کربلا»، خبرگزاری خبرآنلاین، تاریخ نشر: ۱۳ محرم ۱۴۴۶ق، تاریخ بازدید: ۱۱ تیر ۱۴۰۴ش.
- نبوی، احمد، «نیمروزی در وادی ایمن»، فصلنامه فرهنگ زیارت، شماره ۱۰ و ۱۱، بهار و تابستان ۱۳۹۱ش.
| سنتها و مراسمها | فهرست آیینهای عاشورایی • سیاهپوشی • تشتگذاری • زنجیرزنی • سینهزنی • سنج و دمام • مرثیهخوانی • نوحهخوانی • دسته عزاداری • هیئت عزاداری • تعزیهخوانی • روضهخوانی • مقتلخوانی • قمهزنی • نخلگردانی • تابوتگردانی • مراسمتابوت • مشعلگردانی • حسی • گِلمالی • شاخسِی واخسِی • همایش شیرخوارگان • پیادهروی اربعین • خیمهسوزان • چاووشخوانی • عَلَمکشی • چهل منبر • یزلهخوانی • عزاداری طویریج • پردهخوانی • یومالحسین • جاماندگان اربعین • یوم العباس • کفنپوشی • عزاداری زنان بنیاسد • مسلمیه |  |
|---|---|---|
| روضهها | ||
| تعزیهها | ||
| مناسبتها | ||
| مکانها | کربلا • حرم امام حسین(ع) • حرم حضرت عباس(ع) • بینالحرمین • تل زینبیه • گودال قتلگاه • کفالعباس • خرابه شام • خیمهگاه • فرات • غاضریه • نهر علقمه • نینوا • حسینیه • تکیه • سقاخانه • امامباره • حسینیدالان • بازار شام • حرم عبدالعظیم | |
| کتابها | ||
| آداب | ||
| مرثیهها | ||
| وابسته | سوگواری • مقتل • توغ • زیارت عاشورا • تحریفات عاشورا • ادبیات عاشورایی • موکب • لعن یزید • گریه بر حسین(ع) • حدیث ریان بن شبیب • پیرغلام اهلبیت • حسینیه معلی • فقه عزاداری • بنیاد دعبل خزاعی | |