مسائل العویص (کتاب)
 | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| نویسنده | شیخ مفید |
| موضوع | فقه |
| زبان | عربی |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | دارالمفید |
| تاریخ نشر | ۱۴۱۴ق |
مَسائلُ ألْعَویص یا جَواباتَ المَسائل النّیشابوریّة کتابی در فقه شیعه به زبان عربی تالیف شیخ مفید (م ۴۱۳ق) از فقها و متکلمین شیعه در قرن چهارم هجری. العویص مجموعه‌ای از مسائل دشوار فقهی است که شیخ مفید در جواب ابوالحسن نیشابوری ارائه کرده است. او در این کتاب ضمن پاسخ به مسائل مشکل فقهی، به اجماع یا اختلاف نظر علمای شیعه یا علمای اهل سنت نیز پرداخته است.
العَویص در لغت به معنای سخن دشوار است و این اثر با نام العویص یا العویص فی الاحکام نیز شهرت دارد.
درباره مؤلف
ابو عبد الله محمد بن محمد بن نعمان عُکبَری بغدادی مشهور به شیخ مفید از بزرگ‌ترین علمای شیعه دوازده امامی در نیمه دوم قرن چهارم و قرن پنجم هجری قمری بوده است. وی از شاگردان شیخ صدوق بود و سید رضی، سید مرتضی و شیخ طوسی از شاگردان او بوده‌اند. او از احیاکنندگان علوم اسلامی و از مروّجان فرهنگ شیعی و از نشردهندگان فقه امامیه است.[۱]
نام‌های کتاب
این کتاب به نام‌های دیگری نیز خوانده شده است:
- العویص
- العویص فی الاحکام
- جوابات المسائل النیسابوریة
- مسائل أبی الحسن النیسابوری[۲][۳]
- مسائل العویص فی الاحکام [۴]
موضوع کتاب
العویص مجموعه‌ای است از مسائل دشوار فقهی که شیخ مفید در جواب ابوالحسن نیشابوری(درگذشت:۳۸۱ق.) مطرح کرده و پس از مدتی به درخواست یکی از یارانش آن را به نگارش درآورده است.[۵] گویا مسائل فقهی مشکلی از شیخ مفید سؤال شده که در این رساله پاسخ آن‌ها جمع‌آوری گردیده و سؤالات از نیشابور ارسال شده است.[۶]
این رساله دارای پنج باب بوده و مجموعا حدود ۸۵ سؤال و ۹۴ پاسخ را داراست. برخی از مباحث این کتاب، شبیه به معما بوده و گاهی مؤلف برای حل یک مسئله بیش از ده جواب ارائه می‌دهد.[۷]برخی از پرسش‌ها گاه فقط در حد طرح یک سؤال است و شاید در خارج اتفاق نیفتد ولی سؤال کننده فرض کرده و بر اساس آن شیخ مفید پاسخ داده است. برخی از پرسش‌ها در قالب شعر مطرح شده ولی شیخ مفید به صورت نثر پاسخ داده است. [۸] برخی از پرسش ها نیز همراه پاسخ فقهی نیست و فقط در قال معما مطرح شده و شیخ مفید صورت مسأله را تبیین کرده است.مانند این که پرسیده شد مردی مرده است و فقط دایی پسر عمه‌اش و عمه پسر دایی‌اش مانده‌اند و شیخ در پاسخ گفته این موردی است که کسی بمیرد و پدر و مادرش بمانند و طبیعی است که پدرش می‌شود دایی پسر عمه‌اش و مادرش می‌شود عمه پسر دایی‌اش. [۹]
عناوین کتاب
این کتاب شامل موضوعاتی است:
نسخه‌های خطی
- نسخه‌ای در کتابخانه آیت‌الله گلپایگانی در قم که تاریخ نگارش آن ۱۱۸۳ق و به تحریر سید حسین بن میر سیدعلی موسوی است.
- نسخه‌ای در کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
- نسخه‌ای در کتابخانه ملک تهران.
- نسخه‌ای در کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
- نسخه‌ای در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران.
- نسخه‌ای در کتابخانه مسجد گوهرشاد.[۱۲]
کتاب در سال ۱۴۱۴ق در بیروت در انتشارات دارالمفید چاپ شد.
پانویس
- ↑ امین، اعیان الشیعه، تحقيق و تخريج : حسن الأمين، ج۹، ص۴۲۲.
- ↑ مفید، العویص، ۱۴۱۴ق، ص ۶ و ۷.
- ↑ مسائل العویص، کتابخانه دیجیتال نور.
- ↑ طهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۳۶۲.
- ↑ مسائل العویص، کتابخانه دیجیتال نور.
- ↑ مفید، العویص، ۱۴۱۴ق، ص ۶.
- ↑ صباحی، تألیفات معروف و موجود شیخ مفید: مسائل العویص، مجموعه مقالات کنگره شیخ مفید، شماره ۸۲.
- ↑ به عنوان نمونه ر.ک به: مفید، مسائل العویص،۱۴۱۴ق، ص۵۵،
- ↑ به عنوان نمونه ر.ک به: مفید، مسائل العویص،۱۴۱۴ق، ص۵۵.
- ↑ مفید، العویص، ۱۴۱۴ق، فهرست کتاب.
- ↑ رجایی، معرفی رساله خطی العویص فی الاحکام و مؤلف آن، ۱۳۴۴ش.
- ↑ صباحی، تألیفات معروف و موجود شیخ مفید: مسائل العویص، مجموعه مقالات کنگره شیخ مفید، شماره ۸۲.
منابع
- مفید، محمد، العویص، بیروت، دارالمفید، ۱۴۱۴ق.
- رجایی، احمدعلی، معرفی رساله خطی العویص فی الاحکام و مؤلف آن، نامه آستان قدس بهمن ۱۳۴۴ شماره ۲۲ و ۲۳.
- صباحی، مهدی، تألیفات معروف و موجود شیخ مفید: مسائل العویص، مجموعه مقالات کنگره شیخ مفید، شماره ۸۲.
- مرکز تحقیقات علوم اسلامی نور، نرم‌افزار رایانه‌ای آثار شیخ مفید.
پیوند به بیرون