لیث بن بختری مرادی

لیث بن بختری مرادی
از محدثان شیعه و اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع)
اطلاعات فردی
نام کامل	لیث بن بختری مرادی
کنیه	ابومحمد • ابویحیی
لقب	ابوبصیر
نسب	مرادی
تولد	نیمۀ نخست سدۀ ۲ق
محل تولد	کوفه
محل زندگی	کوفه
مذهب	شیعه
صحابی	امام باقر(ع) و امام صادق(ع)
اطلاعات حدیثی
راوی از معصوم	امام باقر(ع) • امام صادق(ع)
راویان از او	مفضل بن صالح اسدی • عبدالله بن مسکان • عبدالله بن بکیر • عبدالکریم بن عمرو خثعمی و ...
اعتبار	از راویان برجسته شیعه؛ از کسانی که در برخی گزارش‌ها در شمار اصحاب اجماع آمده است
موضوع روایات	فقه و احکام
تألیفات	کتابی در مسائل فقهی
سایر	فطحیان نیز از او روایت و از وی تمجید کرده‌اند

لَیث بن بَختَری مُرادی، مشهور به اَبوبَصیر، از محدثان و عالمان شیعه در کوفه و از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع) دانسته شده است؛ هرچند به گفته پژوهشگران، روایت او از امام باقر(ع) به‌طور قطعی در اسانید احادیث اثبات نشده است.^[۱] عالمان علم رجال، از جمله ابن‌غَضائری، نَجاشی، ابن‌ندیم و شیخ طوسی، درباره کنیه او گزارش‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند؛ ابن‌غضائری و نجاشی «اَبومُحَمَّد» و ابن‌ندیم و شیخ طوسی «اَبوبَحیی» را ذکر کرده‌اند.^[۲]

در زمینه فعالیت حدیثی، گزارش شده است که ابوبصیر مرادی از عبدالکریم بن عتبه هاشمی روایت کرده و راویانی چون ابوجمیله مفضل بن صالح، مشهور به مفضل بن صالح، عبدالله بن مسکان، عبدالله بن بکیر و عبدالکریم بن عمرو خثعمی از او روایت کرده‌اند.^[۳] نجاشی او را «اَبوبَصیر اَصغَر» نامیده است. براساس برخی شواهد سندی، در منابع احتمال داده شده است که طبقه او متأخر از ابوبصیر اسدی باشد.^[۴]

درباره گرایش مذهبی ابوبصیر مرادی گزارش‌های متفاوتی نقل شده است. برخی منابع، از نپذیرفتن امامت امام موسی کاظم(ع) از سوی او سخن گفته‌اند و ابن‌غَضائری نیز مذهب او را نادرست دانسته است؛ بااین‌حال، این گزارش‌ها به‌خودی‌خود موجب خدشه در اعتبار روایات او دانسته نشده است.^[۵] در مقابل، در روایاتی از راویان فَطَحی، از جمله علی بن اسباط و علی بن حدید، ابوبصیر مرادی در شمار اصحاب برجسته ائمه(ع) و از «اوتاد زمین» معرفی شده است.^[۶] برخی محققان نیز با توجه به اختلاف گزارش‌های رجالی و احتمال خلط میان ابوبصیرهای متعدد، درباره گرایش مذهبی او با احتیاط داوری کرده‌اند.^[۷]

برای ابوبصیر مرادی کتابی فقهی گزارش شده که مشتمل بر پاسخ‌های امام صادق(ع) به پرسش‌های او بوده است. نجاشی و ابن‌ندیم از این کتاب یاد کرده‌اند و برقی، کلینی، شیخ صدوق و شیخ طوسی نیز از آن نقل کرده‌اند.^[۸]

پانویس

↑ برقی، رجال البرقی، ۱۳۴۲ش، ج۱، ص۱۳، ۱۸؛ کشی، معرفة الرجال، ۱۳۴۸ش، ج۱، ص۱۷۰؛ مفید، الاختصاص، جامعه المدرسین، ج۱، ص۸۳؛ طوسی، رجال، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۳۴، ۲۷۸؛ نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۱.
↑ علامه حلی، رجال، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۳۷؛ نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۱؛ ابن‌ندیم، الفهرست، دارالمعرفة، ج۱، ص۲۷۵؛ طوسی، رجال، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۲۷۸.
↑ ابن‌بابویه، مشیخة الفقیه، دارالتعارف للمطبوعات، ص۵۵؛ نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۱.
↑ نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۱؛ برقی، المحاسن، ۱۳۷۱ق، ج۱، ص۳۷.
↑ کشی، معرفة الرجال، ۱۳۴۸ش، ج۱، ص۱۷۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۹۰ق، ج۱۰، ص۲۵؛ علامه حلی، رجال، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۳۷.
↑ کشی، معرفة الرجال، ۱۳۴۸ش، ج۱، ص۱۷۰، ۲۳۸ـ۲۳۹؛ مفید، الاختصاص، جامعه المدرسین، ج۱، ص۶۱ـ۶۲.
↑ پاکتچی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۲۱۵.
↑ نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ص۳۲۱؛ ابن‌ندیم، الفهرست، دارالمعرفة، ج۱، ص۲۷۵؛ طوسی، الفهرست، کتابخانۀ مرتضویه، ج۱، ص۱۳۰؛ برقی، المحاسن، ۱۳۷۱ق، ج۱، ص۳۳۷؛ کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۳، ص۴۶۰، و ج۴، ص۳۴۲؛ ابن‌بابویه، من لا یحضره الفقیه، ۱۳۷۶ق، ج۲، ص۲۷۴؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۹۰ق، ج۱، ص۱۶۵، ۱۸۰؛ طوسی، الاستبصار، ۱۳۹۰ق، ج۱، ص۱۵۴؛ پاکتچی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۲۱۶.

منابع

برقی، احمد بن محمد، رجال البرقی؛ أحد الأصول الرجالیة الخمسة، تهران، بی‌نا، ۱۳۴۲ش.
برقی، احمد بن محمد، المحاسن، تصحیح جلال‌الدین محدث، قم، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۱ق.
ابن‌بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، به کوشش حسن موسوی خرسان، نجف، ۱۳۷۶ق.
ابن‌بابویه، محمد بن علی، مشیخة الفقیه، بی‌جا، دارالتعارف للمطبوعات، بی‌تا.
ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، بیروت، دارالمعرفة، بی‌تا.
پاکتچی، احمد، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵، تهران، مرکز دائرةالمعارف اسلامی، ۱۳۷۲ش.
طوسی، محمد بن حسن، الاستبصار، به کوشش حسن موسوی خرسان، تهران، ۱۳۹۰ق.
طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، به کوشش حسن موسوی خرسان، تهران، ۱۳۹۰ق.
طوسی، محمد بن حسن، رجال، به کوشش محمدصادق بحرالعلوم، نجف، ۱۳۸۱ق/۱۹۶۱م.
طوسی، محمد بن حسن، الفهرست، به کوشش محمدصادق بحرالعلوم، نجف، کتابخانۀ مرتضویه، بی‌تا.
علامه حلی، حسن بن یوسف، رجال، نجف، ۱۳۸۱ق/۱۹۶۱م.
کشی، محمد، معرفة الرجال، اختیار طوسی، به کوشش حسن مصطفوی، مشهد، ۱۳۴۸ش.
کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، به کوشش علی‌اکبر غفاری، تهران، ۱۳۸۸ق.
مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، به کوشش علی‌اکبر غفاری، قم، جامعه المدرسین، بی‌تا.
نجاشی، احمد بن علی، رجال، به کوشش موسی شبیری زنجانی، قم، ۱۴۰۷ق.

پیوند به بیرون

منبع مقاله: دایرة المعارف بزرگ اسلامی

[1] برقی، رجال البرقی، ۱۳۴۲ش، ج۱، ص۱۳، ۱۸؛ کشی، معرفة الرجال، ۱۳۴۸ش، ج۱، ص۱۷۰؛ مفید، الاختصاص، جامعه المدرسین، ج۱، ص۸۳؛ طوسی، رجال، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۳۴، ۲۷۸؛ نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۱.

[2] علامه حلی، رجال، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۳۷؛ نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۱؛ ابن‌ندیم، الفهرست، دارالمعرفة، ج۱، ص۲۷۵؛ طوسی، رجال، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۲۷۸.

[3] ابن‌بابویه، مشیخة الفقیه، دارالتعارف للمطبوعات، ص۵۵؛ نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۱.

[4] نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۱؛ برقی، المحاسن، ۱۳۷۱ق، ج۱، ص۳۷.

[5] کشی، معرفة الرجال، ۱۳۴۸ش، ج۱، ص۱۷۲؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۹۰ق، ج۱۰، ص۲۵؛ علامه حلی، رجال، ۱۳۸۱ق، ج۱، ص۱۳۷.

[6] کشی، معرفة الرجال، ۱۳۴۸ش، ج۱، ص۱۷۰، ۲۳۸ـ۲۳۹؛ مفید، الاختصاص، جامعه المدرسین، ج۱، ص۶۱ـ۶۲.

[7] پاکتچی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۲۱۵.

[8] نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ص۳۲۱؛ ابن‌ندیم، الفهرست، دارالمعرفة، ج۱، ص۲۷۵؛ طوسی، الفهرست، کتابخانۀ مرتضویه، ج۱، ص۱۳۰؛ برقی، المحاسن، ۱۳۷۱ق، ج۱، ص۳۳۷؛ کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۳، ص۴۶۰، و ج۴، ص۳۴۲؛ ابن‌بابویه، من لا یحضره الفقیه، ۱۳۷۶ق، ج۲، ص۲۷۴؛ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۹۰ق، ج۱، ص۱۶۵، ۱۸۰؛ طوسی، الاستبصار، ۱۳۹۰ق، ج۱، ص۱۵۴؛ پاکتچی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۲۱۶.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]