مصباح الزائر (کتاب): تفاوت میان نسخهها
جز ←منابع |
imported>Rafati مولف |
||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
'''مِصْباحُ الزّائر''' کتابی به زبان عربی نوشته عالم شیعه [[سید بن طاووس]] (متوفای [[سال ۶۶۴ هجری قمری|۶۶۴ق]]) است. این کتاب به بیان آداب سفر و همچنین [[زیارت]] معصومان، فرزندان آنها و دیگر بزرگان دینی میپردازد. وی به سند و منبع [[زیارتنامه|زیارتنامهها]] اشاره نکرده اما مدعی است که آنها را از روایات گرفته است. | '''مِصْباحُ الزّائر''' کتابی به زبان عربی نوشته عالم شیعه [[سید بن طاووس]] (متوفای [[سال ۶۶۴ هجری قمری|۶۶۴ق]]) است. این کتاب به بیان آداب سفر و همچنین [[زیارت]] معصومان، فرزندان آنها و دیگر بزرگان دینی میپردازد. وی به سند و منبع [[زیارتنامه|زیارتنامهها]] اشاره نکرده اما مدعی است که آنها را از روایات گرفته است. | ||
==مولف== | |||
{{اصلی|سید بن طاووس}} | |||
سید رضیالدین، علی بن موسی بن جعفر بن طاووس مشهور به سید ابن طاووس مولف این کتاب است. وی صاحب کتاب [[اللهوف علی قتلی الطفوف (کتاب)|لُهوف]] و [[نقابت|نقیب]] شیعیان در زمان حکومت مغول بر [[بغداد]]. گرایش ابن طاووس بیش از هر موضوعی به مسائل [[اخلاق]]ی ومعنوی بوده و بیشتر آثار او نیز در همین موضوع است، از جمله [[مصباح المتهجد (کتاب)|مصباح المتهجد]]، [[محاسبة النفس (کتاب)|محاسبة النفس]]، [[الاقبال بالاعمال الحسنة فیما یعمل مرة فی السنة (کتاب)|اقبال الاعمال]] و [[کشف المحجة لثمرة المهجة (کتاب)|کَشفُ المَحَجَّه]]. | |||
== نام کتاب== | == نام کتاب== | ||
[[آقابزرگ تهرانی]] نام کتاب را «''مصباح الزائر و جناح المسافر''» یاد میکند<ref>تهرانی، الذریعه، ج۲۱، ص۱۰۷.</ref> و در شرح حال سید بن طاووس نیز این نام ذکر شده؛<ref>ابن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۱۵؛ | [[آقابزرگ تهرانی]] نام کتاب را «''مصباح الزائر و جناح المسافر''» یاد میکند<ref>تهرانی، الذریعه، ج۲۱، ص۱۰۷.</ref> و در شرح حال سید بن طاووس نیز این نام ذکر شده؛<ref>ابن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۱۵؛ | ||
نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۳۶
 | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| نویسنده | سید بن طاووس |
| موضوع | دعا و زیارت |
| زبان | عربی |
| مجموعه | یک جلد |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | آل البیت |
| تاریخ نشر | ۱۳۷۵ش |
مِصْباحُ الزّائر کتابی به زبان عربی نوشته عالم شیعه سید بن طاووس (متوفای ۶۶۴ق) است. این کتاب به بیان آداب سفر و همچنین زیارت معصومان، فرزندان آنها و دیگر بزرگان دینی میپردازد. وی به سند و منبع زیارتنامهها اشاره نکرده اما مدعی است که آنها را از روایات گرفته است.
مولف
سید رضیالدین، علی بن موسی بن جعفر بن طاووس مشهور به سید ابن طاووس مولف این کتاب است. وی صاحب کتاب لُهوف و نقیب شیعیان در زمان حکومت مغول بر بغداد. گرایش ابن طاووس بیش از هر موضوعی به مسائل اخلاقی ومعنوی بوده و بیشتر آثار او نیز در همین موضوع است، از جمله مصباح المتهجد، محاسبة النفس، اقبال الاعمال و کَشفُ المَحَجَّه.
نام کتاب
آقابزرگ تهرانی نام کتاب را «مصباح الزائر و جناح المسافر» یاد میکند[۱] و در شرح حال سید بن طاووس نیز این نام ذکر شده؛[۲] اما در نسخههای چاپی، فقط عنوان «مصباح الزائر» بر روی جلد ثبت شده است. برخی نام «منهاج الزائر» را نیز برای کتاب، احتمال دادهاند و گفتهاند منهاج و مصباح، دو عنوان برای یک تألیف است.[۳]
محتوا
مؤلف در مصباح الزائر به بیان مقدمات سفر و آداب آن و زیارت ائمه اطهار(ع) و اولاد ایشان و مؤمنین میپردازد.[۴] سید بن طاووس در این کتاب هر فصلی را با ذکر احادیث آغاز کرده و سپس به بیان چگونگی زیارت و اعمال پرداخته است. وی اسناد احادیث را نمیآورد، چرا که به گفته او بنا بر اختصار بوده است.[۵]
کتاب با مقدمهای کوتاه در بیان آثار رحمت الهی، وجوب اطاعت از رسول خدا و لزوم بزرگداشت ائمه و قبور ایشان به دلایل عقلی آغاز میشود. سپس با استناد به دو روایت، ضرورت و ثواب زیارت قبور ائمه(ع) و سفرهای زیارتی بیان میشود و وارد موضوع اصلی کتاب میگردد.[۶]
فهرست کتاب
کتاب در بیست فصل نگاشته شده است:
- فصل اول: مقدمات و آداب سفر (غسل سفر، چگونگی خداحافظی از خانواده، دعای سفر، صدقه در آغاز سفر، فضیلت به همراه برداشتن تربت امام حسین(ع) برای سفر، اذکار هنگام خوف و ترس).
- فصل دوم: فضیلت زیارت رسول خدا (ص).
- فصل سوم: چگونگی زیارت رسول خدا و اعمال مسجد نبوی، زیارت حضرت زهرا (س)، قبور شهدا، اعمال و زیارت قبور بقیع، اعمال ستون ابولبابه، زیارت فاطمه بنت اسد، حمزه و ابراهیم فرزند رسول خدا .
- فصل چهارم: در بیان امر به زیارت رسول خدا و چگونگی آن از راه دور.
- فصل پنجم: زیارت امام علی(ع): شامل احادیثی در فضیلت زیارت امیرالمؤمنین، اعمال ورود به کوفه، زیارت یونس بن متی، آداب ورود به مسجد کوفه و محل شهادت امیرالمؤمنین، نماز و دعا در مسجد سهله.
- فصل ششم: فضلیت زیارات امیرالمؤمنین(ع) و اذکار توجه به کوفه و مرقد امیرالمؤمنین(ع).
- فصل هفتم: زیارات امیرالمؤمنین در زمانهای خاص: از جمله حدیثی که دلالت دارد به زیارت حضرت در روز غدیر، خطبه غدیر، و چگونگی نماز و زیارت حضرت در این روز. نیز چگونگی زیارت حضرت در شب ۲۷ رجب و روز ۱۷ ربیع الأول.
- فصل هشتم: فضیلت زیارت امام حسن(ع).
- فصل نهم: زیارات امام حسین(ع): شامل هفت حدیث در فضیلت زیارت در هر زمان، چگونگی زیارت امام حسین، زیارت شهدای کربلا، زیارت حضرت عباس، زیارت وداع).
- فصل دهم: زیارات امام حسین(ع)در زمانهای خاص. (شامل پنج حدیث در فضیلت و چگونگی زیارت عاشورا، زیارت امام سجاد(ع) در روز اربعین، احادیثی در فضیلت زیارت امام حسین(ع) در روزهای اول رجب و نیمه آن، نیمه شعبان، شب قدر، شب عید فطر و عید قربان).
- فصل یازدهم: در زیارت امام سجاد(ع)، امام باقر(ع) و امام صادق(ع).
- فصل دوازدهم: در زیارت امام کاظم(ع). (شامل سه حدیث در زیارت و چگونگی آن).
- فصل سیزدهم: در زیارت امام رضا(ع). (شامل شش حدیث).
- فصل چهاردهم: در زیارت امام جواد(ع).
- فصل پانزدهم: در زیارت امام هادی(ع).
- فصل شانزدهم در زیارت امام حسن عسکری(ع). (اشارهای به فضیلت زیارت امامان و زیارت مادر امام زمان).
- فصل هفدهم: در زیارت امام زمان(ع). (شامل زیارت سرداب مقدس، دعای ندبه، زیارت امام در هر روز صبح، دعای عهد).
- فصل هیجدهم و نوزدهم: در زیارات جامعه.
- فصل بیستم: در زیارات قبور اولاد ائمه اطهار. (نیز زیارت سلمان و نواب اربعه).
پایان بخش کتاب، نقل احادیثی در موضوع کتاب، نماز زیارت امام حسین(ع) و نقل حکایتی در کرامت امیرالمؤمنین(ع) است.[۷]
روش
سید بن طاووس در بیشتر موارد، منابع را ذکر نمیکند و اگر نامی از مؤلفی به میان بیاورد، اشارهای به تألیف آن ندارد. مثلا متن زیارتی که در کنار قبر امام حسین باید خوانده شود را از قول سید مرتضی نقل میکند؛ اما نام کتاب او را نمیگوید، یا هنگام نقل سخنی از العمری، از کتاب او یادی نمیکند. مجلسی هم در بعضی موارد، یقین نمیکند که ابن طاووس برای یک دعای مخصوص از چه منابعی بهره برده است؛ با این حال ابن طاوس، تصریح میکند که متون ادعیه و زیارات را از روایات گرفته است.[۸]
انتقادات
محمدباقر خوانساری در روضات الجنات، به این روش سید بن طاووس انتقاد میکند که او در مصباح الزائر بر این باور است حق دارد آداب اماکن زیارتی مانند مسجد کوفه و مانند آن را وضع کند، در حالی که در تألیفات پیشین شیعی نیامده و منطبق بر سخنان هیچکدام از ائمه نبوده است.[۹] میرزا حسین نوری در مقام دفاع از سید تأکید میکند که همه دستوراتی که در زائر آمده، دیگرانی چون شیخ مفید در کتاب المزار و ابن مشهدی در المزار الکبیر آوردهاند.[۱۰]
نسخ و چاپ
سه نسخه از این کتاب در کتابخانه مرعشی نجفی در قم موجود است. نسخههایی که در سالهای ۱۰۲۴ق و ۱۰۷۸ق نسخ شده و نسخهای هم بدون تاریخ است.[۱۱]
تنها چاپ این کتاب به تحقیق مؤسسه آل البیت در قم منتشر شده است. این تحقیق بر اساس سه نسخه موجود در کتابخانه مذکور، تصحیح و متن زیارت و ادعیه، اِعْرابگذاری شده است.[۱۲]
پانویس
منابع
- ابن طاووس، علی بن موسی، مصباح الزائر، قم، آل البیت، ۱۳۷۵ش.
- ابن طاووس، علی بن موسی، کشف المحجة، نجف، المطبعة الحیدریة، ۱۳۷۰ق.
- ابن طاووس، علی بن موسی، اقبال الاعمال، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۱۴ق.
- تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعة، بیروت، دارالاضواء.
- خوانساری، محمد باقر، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، قم، اسماعیلیان.
- کلبرگ، اتان، کتابخانه ابن طاووس، ترجمه قرایی و جعفریان، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی، ۱۳۷۱ش.
- ↑ تهرانی، الذریعه، ج۲۱، ص۱۰۷.
- ↑ ابن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۱۵؛ ابن طاووس، کشف المحجة، ۱۳۷۰ق، ص۱۳۹.
- ↑ کلبرگ، کتابخانه ابن طاووس، ۱۳۷۱ش، ص۸۲.
- ↑ ابن طاووس، مصباح الزائر، ۱۳۷۵ش، ص۹.
- ↑ پایگاه حدیث نت.
- ↑ پایگاه حدیث نت.
- ↑ ابن طاووس، مصباح الزائر، ۱۳۷۵ش، ص۵۴۱-۵۴۶.
- ↑ کلبرگ، کتابخانه ابن طاووس، ۱۳۷۱ش، ص۸۵.
- ↑ خوانساری، روضات الجنات، ج۴، ص۳۳۰.
- ↑ کلبرگ، کتابخانه ابن طاووس، ۱۳۷۱ش، ص۸۵.
- ↑ ابن طاووس، مصباح الزائر، ۱۳۷۵ش، ص۹و۱۰.
- ↑ پایگاه حدیث نت.