مسجد الخضراء (نجف)

مَسْجدُ الخَضْراء

اطلاعات اوليه
بنيانگذار	خضراء، خواهر عمران بن شاهین (بنا به قولی)
کاربری	مسجد
مشخصات
مساحت	۱۶۶متر مربع
وضعیت	فعال
امکانات	کتابخانه
معماری
معمار	حسین لرزاده (بازسازی)

موقعیت مسجد خضرا در حرم امیرالمؤمنین(ع)

مَسْجدُالخَضْراء یا جامع‌الخضراء (مسجد سبز) از مساجد قدیمی نجف است که اکنون به بخشی از حرم امیرالمؤمنین(ع) و محل دفن سید ابوالقاسم خویی تبدیل شده است. این مسجد به‌دستور آیت‌الله خویی در سال ۱۳۸۵ق و با نقشه لرزاده و کمک نیکوکاران ایرانی نظیر حسین کاشانی مجدداً ساخته شد.

مسجد الخضراء محل اقامه نماز جماعت و تدریس خویی نیز بوده است. این مسجد پس از سقوط حکومت بعث عراق با تلاش سید علی حسینی سیستانی بازگشایی شد. کتابخانه مسجد به همت احمد انصاری قمی در سال ۱۳۸۶ق در طبقه دوم مسجد خضراء تأسیس شد.

معرفی کلی

مسجد خضراء از مساجد قدیمی نجف است که در شمال‌شرقی حرم امام علی قرار دارد. تاریخ دقیق ساخت آن مشخص نیست و برخی آن را به علی بن المظفر نسبت داده‌اند. این مسجد از گذشته محل درس و بحث طلاب علوم دینی بوده و شیخ جعفر شوشتری نیز مجالس وعظ و خطابه خود را در این مکان برگزار می‌کرده است.

علت نام‌گذاری

درباره علت نام‌گذاری مسجد خضراء دیدگاه‌های گوناگونی وجود دارد. برخی نقل کرده‌اند که چون این مسجد بعد از بنای عمارت حرم ساخته شده، مسجد الحضرة (مسجد حرم؛ چرا که مردم عراق به حرم، حضرة می‌گویند) نام گرفته و بعدها این نام در میان مردم تغییر کرده و به مسجد خضرة (الخضراء/سبز) تبدیل شده است. برخی نیز احتمال داده‌اند که وجود رنگ سبز در بخشی از مسجد سبب این نام‌گذاری شده است.

علت دیگر آن است که در فضای اطراف مسجد، سبزی کشت می‌شده یا بازارچه سبزی‌فروش‌ها در آنجا قرار داشته، از این رو مسجد خضرة (سبزی) نام گرفته است.

نظر چهارم این است که این مسجد را الخضراء، خواهر عمران بن شاهین بنا نهاد و به همین نام معروف شد.

بازگشایی

مسجد خضراء که در زمان حکومت حزب بعث عراق بسته بود، پس از سقوط صدام به دستور آیت‌الله سیستانی تعمیر گردید و روز دوشنبه ۱ جمادی‌الاول سال ۱۴۲۷ق بازگشایی شد و نماز جماعت به امامت سید حسن مرعشی در آن اقامه گردید.

کتابخانه

کتابخانه مسجد خضراء به‌همت احمد انصاری قمی در سال ۱۳۸۶ق در طبقه دوم این مسجد تأسیس شد که شامل مخزن و سالن مطالعه بود. این کتابخانه در پی توسعه اطراف حرم تخریب گردید.

تخریب و بازسازی

در ماه رجب سال ۱۳۶۸ق حکومت وقت، بخشی از مسجد را برای توسعه خیابان اطراف حرم تخریب کرد و نیمی از مغازه‌ها، خانه‌ها و آرامگاه‌ها در سمت شرقی حرم از بین رفت. بخش باقی‌مانده شامل مسجدی با شبستانی کوچک، دیوارهای قطور و حیاطی نسبتاً بزرگ بود.

خویی در سال ۱۳۸۵ق دستور بازسازی مسجد را تحت نظارت شیخ احمد انصاری قمی صادر کرد و با نقشه لرزاده و کمک نیکوکاران ایرانی نظیر حسین کاشانی مجدداً ساخته شد.

ابوالقاسم خویی در این مسجد نماز جماعت می‌خواند و دروس حوزه علمیه را تدریس می‌کرد. وی بعدها به علت بیماری، تدریس را ترک کرد و داماد او سید نصرالله مستنبط جای تدریس را گرفت. خویی پس از درگذشت سید مستنبط، آیت‌الله سیستانی را برای تدریس و اقامه نماز جماعت گماشت. او نیز چندین سال در این مسجد به تدریس و اقامه نماز جماعت پرداخت تا اینکه سازمان اوقاف وابسته به بعث عراق به بهانه ترمیم و بازسازی، مسجد را بست.

معماری

این مسجد دو درب دارد. درب داخلی که به صحن حرم راه دارد و در ایوان سوم سمت شرقی، جنب آرامگاه سید ابوالقاسم خویی واقع شده است. درب دوم در دیوار خارجی و بیرون از حرم قرار دارد. پس از این درب، حیاطی قرار دارد که شامل وضوخانه و کفش‌داری بوده و بالای آن طبقه دوم قرار گرفته است. سقف حیاط به‌شکل مثلث طراحی شده و از شیشه و چارچوب‌های آهنی ساخته شده است.

در کنار حیاط، مسجد به مساحت ۱۶۶ متر مربع قرار دارد و محراب مسجد با کتیبه‌های قرآنی و نقش‌های اسلیمی تزیین شده است. در گوشه محراب مسجد نوشته شده که بازسازی مسجد الخضراء به دستور خویی صورت گرفته است.

در قسمت مقابل محراب این جمله نگاشته شده است: بازسازی این مسجد مبارک به تلاش حجة الاسلام شهید أحمد الانصاری به سال ۱۳۸۵ق روی داد.

نگارخانه

• 
  نمای داخلی مسجد الخضراء
• 
  سید علی سیستانی در مسجد خضراء
• 
  تدریس سید ابوالقاسم خویی در مسجد خضراء
• 
  مزار سید ابوالقاسم خویی در مسجد خضراء