مؤسسه دار التراث
| مرکز علمی و پژوهشی | |
 نشانواره مؤسسه دار التراث | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| تأسیس | ۱۴۳۴ق |
| نوع فعالیت | علمی • پژوهشی |
| گستره فعالیت | عراق |
| اهداف | احیای میراث مکتوب اسلامی در همه علوم و زبانها • همکاری نهادی با کتابخانهها و مراکز فرهنگی برای ارتقای جامعه از طریق میراث اسلامی • برگزاری نشستهای تخصصی و دورههای آموزشی در زمینه نسخههای خطی |
| فعالیتها | راهاندازی اولین سامانه الکترونیکی جستجوی نسخ خطی در جهان • انتشار نشریه تخصصی «دیوان التراث» • راهاندازی «قناة التراث» • احیای نسخه خطی نهجالبلاغه • برگزاری همایشهای جهانی |
| مکان | نجف |
| رئیس/مسئول | سید حسن موسوی بروجردی |
| جانشین | علاء محمدجواد اعسم |
| سایر | |
| وضعیت | فعال |
| فعالیت به زبان | عربی |
| وبگاه | https://www.dar-alturath.org |
مؤسسة دارُ التُّراث (Dar alturath) نهادی تخصصی در زمینه حفظ، مستندسازی و نشر میراث اسلامی است که در سال ۱۴۳۴ق در نجف تأسیس شد و فعالیت خود را بر سه محور حراست از گنجینههای میراث اسلامی، گسترش همکاریهای علمی با مراکز فرهنگی و برگزاری دورههای تخصصی در حوزه نُسَخشناسی متمرکز ساخته است.
این مؤسسه با چشماندازی راهبردی، در پی تبدیل شدن به یکی از برترین مراکز میراثی در جهان است و تاکنون دستاوردهای شاخصی همچون راهاندازی نخستین سامانه الکترونیکی جستجوی نسخ خطی، احیای نسخه ۷۳۰ ساله نهجالبلاغه، رونمایی از مصحف شهدای مدافع حرم، انتشار نشریه تخصصی «دیوانُ التراث»، راهاندازی شبکه «قَناةُ التراث» و برگزاری همایشهای جهانی متعدد را به نام خود ثبت کرده است. همچنین این مؤسسه با چاپ دهها عنوان کتاب، در جهت اعتلای حوزه میراث اسلامی گام برداشته است.
معرفی و پیشینه تأسیس
مؤسسهٔ دارُالتُّراث، نهادی تخصصی در زمینه حفظ، مستندسازی و نشر میراث اسلامی است[۱] که در سال ۱۴۳۴ق در نجف، همزمان با ولادت امام حسن عسکری(ع)، با حمایت سید علی سیستانی، مرجع تقلید شیعه، نظارت سید جواد شهرستانی، ریاست سید حسن موسوی بروجردی و مدیریت علاء محمدجواد اعسم تأسیس شد.[۲] این مؤسسه فرهنگی-تراثی به امور مربوط به میراث مخطوط (نسخههای خطی)، میراثپژوهان و پژوهشگران این حوزه میپردازد و در جهت حفظ، تصحیح و انتشار میراث کهن میکوشد.[۳]
چشمانداز مؤسسه، رویارویی با چالشهای جهانیشدن در حوزه احیای میراث، با هدف تبدیل شدن به یکی از برترین مؤسسات میراثی در جهان و نیز به یکی از مقاصد اصلی کاربران برای دسترسی به منابع معارف عمومی، همپای مؤسسات معروف و معتبر بینالمللی بیان شده است.[۴]
رسالت دارالتراث، بر مبنای ارائه اطلاعات و معارف میراثی با کیفیت بالا، مبتنی بر جدیدترین روشهای توسعه در حوزه میراث اسلامی و بهرهگیری از فناوری نوین برای حفظ، مستندسازی و نشر آن است. حمایت از تمامی اقشار جامعه برای تسهیل دسترسی آنان به این منابع اطلاعاتی، در سطح داخلی و جهانی، با آسانترین روشها از دیگر مسئولیتهای تعریفشده است.[۵]
اهداف راهبردی
مؤسسه فعالیتهای خود را بر سه محور راهبردی متمرکز ساخته است:
- احیای میراث مکتوب اسلامی در همه علوم و زبانها، برای دسترسی عربزبانان به آثار بزرگان حدیث، فقه و ادب
- همکاری نهادی با کتابخانهها و مراکز فرهنگی برای ارتقای جامعه از طریق میراث اسلامی
- برگزاری نشستهای تخصصی و دورههای آموزشی در زمینه نسخههای خطی، کتابهای چاپی و اسناد، با محوریت فهرستنویسی و تصحیح (تحقیق) برای تربیت نیروی متخصص.[۶]
فعالیتها و پروژههای شاخص
مؤسسه دار التراث فعالیتهای متنوعی برای تحقق اهداف خود انجام داده است که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- راهاندازی اولین سامانه الکترونیکی جستجوی نسخ خطی در جهان؛ در فوریه ۲۰۱۶م، مؤسسه دار التراث نجف اشرف اولین سامانه الکترونیکی جهان برای جستجوی نسخ خطی را راهاندازی کرد. این سامانه با گردآوری ۵۰ وبسایت تخصصی از ۲۰ کشور، دسترسی یکپارچه به امکانات جستجو، مشاهده و دانلود را برای محققان فراهم میکند. این پروژه با هدف کاهش دشواریهای پژوهش و بهرهگیری از فناوری اطلاعات در احیای میراث اسلامی طراحی شده است.[۷]
- انتشار نشریه تخصصی؛ مؤسسه دار التراث اقدام به انتشار نشریهای علمی-پژوهشی با عنوان «دیوان التراث» کرده است که به مباحث مرتبط با میراث، حیات فکری و فرهنگی عراق و جهان عرب میپردازد. اولین شماره این نشریه در سال ۲۰۱۴م منتشر شده است.[۸]
- راهاندازی «قناة التراث»؛ این مؤسسه دارای یک کانال رسانهای با عنوان «قناة التراث» است که با هدف تولید و پخش محتوای تصویری و صوتی برای معرفی و ترویج میراث اسلامی فعالیت میکند. این کانال به پخش فیلمهای مستند و پوشش رویدادهایی مانند همایشها و کنفرانسهای برگزارشده توسط مؤسسه میپردازد.[۹]
- احیای نسخه خطی نهجالبلاغه؛ این مؤسسه نسخهای از کتاب نهجالبلاغه را که قدمتی ۷۳۰ ساله داشته و بهخط یاقوت مستعصمی (درگذشته ۶۹۸ق) کتابت شده بود، بازسازی و منتشر کرد. از این اثر که نزدیک به ۶ ماه بهطول انجامید، ۱۰۰۰ نسخه چاپ و منتشر شده است.[۱۰]
- مصحف شهدای جنگ با داعش؛ این مؤسسه از قرآنی رونمایی کرد که توسط ۳۰ خوشنویس کتابت شده و در هر صفحه آن، نام یکی از شهدای مدافع حرم در جنگ با داعش درج گردیده است. این مصحف سپس به حرم کاظمین اهدا شد.[۱۱]
دستاوردها
برخی از مهمترین دستاوردهای علمی و فرهنگی مؤسسهٔ دارالتراث به شرح زیر است:
- همایش جهانی بزرگداشت علامه وحید بهبهانی (با مشارکت آستان حسینی)
- همایش جهانی هزاره شریف مرتضی (با مشارکت ۱۶ مرکز علمی در عراق و ایران)
- همایش جهانی نسخههای خطی
- دوره فهرستنویسی و ردهبندی بر اساس سیستم کتابخانه کنگره آمریکا (با مشارکت مؤسسه العلمین)
- دوره ابنندیم برای فهرستنویسی نسخههای خطی
- گردهمایی خوشنویسی عربی در نجف اشرف.[۱۲]
فعالیتهای انتشاراتی (چاپ کتاب)
از دیگر فعالیتهای علمی مؤسسهٔ دارالتراث، چاپ و انتشار کتابهای پژوهشی در حوزه میراث اسلامی است. افزون بر همکاری با ناشران دیگر، این مؤسسه بهطور مستقل نیز آثاری را منتشر کرده است که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- الحَیاةُ الفِکریة فِي الحِلّة: خلال القرن التاسع...؛ نویسنده: یوسف کاظم جغیل شمری
- السید داود بن سلیمان الکبیر و کتابه...؛ نویسنده: داود بن سلیمان حلی
- لُبُّ اللَّباب فیما یَجري علي المُکتبات و الکتاب...؛ نویسنده: شاکر شیخ محمد قرشی
- قُلائدُ الحِکُم و فَرائدُ الکَلِم من کلام...؛ نویسنده: علی بن ابی طالب(ع)؛ گردآورنده: یعقوب بن سلیمان اسفراینی
- نُزهةُ الملک في وصف الکلب و المُکَلّبین؛ نویسنده: محمد بن علی ابن خیمی
- الوحیدُ البِهبَهاني في کُتُب التّراجم؛ نویسنده: مهدی صفرزاده هشترودی
- المَجموع في الآداب وَ الحِکَم؛ نویسنده: علی بن حسین ابن باقی قرشی
- مَجمعُ الإجازات و مَنبعُ الإفادات؛ نویسنده: محمدباقر الفت اصفهانی
- فهرسُ مَخطوطات مکتبةُ کاشف الغطاء العامّه؛ نویسنده: السیدحسن الموسوی البروجردی
- الوافی بالوَفَیات ـ دوره ۲۹جلدی؛ نویسنده: صلاحالدین خلیل بن ایبک الصفدی
- وَثائق نجد؛ نویسنده: السید علی الموجانی
- الحُدودُ النّحویه و المآخذ علی الحاجبیه و غیرها؛ نویسنده: کمالالدین ابن العتائقی الحلی
- فهرسُ المَخطوطات المصوره فی مکتبه الامام الحکیم العامه - ۲جلدی؛ نویسنده: محمدمهدی نجف
- العُرفُ الوَردی فیما یتعلّقُ بِنُسخةِ السید الراوندی؛ نویسنده: السید حسن الموسوی البروجردی.[۱۳]
پانویس
- ↑ «Dar al-Turath Quran»، جامعةالکوفة.
- ↑ علي فضيله الشمري، «مؤسسة دار التراث في النجف الاشرف تعنى بشؤون حفظ التراث الاسلامي وتوثيقة ونشره وهي اطلاله مشرقه لن تغيب»، سایت کتابات فی المیزان؛ «علامه سید احمد الصافی: موسسه دار التراث گام های موثری در مسیر حفظ میراث گذشتگان برداشته است»، شبکه جهانی الکفیل.
- ↑ «کتابخانه موسسه دارالتراث نجف اشرف»، داکیباکس.
- ↑ علي فضيله الشمري، «مؤسسة دار التراث في النجف الاشرف تعنى بشؤون حفظ التراث الاسلامي وتوثيقة ونشره وهي اطلاله مشرقه لن تغيب»، سایت کتابات فی المیزان.
- ↑ علي فضيله الشمري، «مؤسسة دار التراث في النجف الاشرف تعنى بشؤون حفظ التراث الاسلامي وتوثيقة ونشره وهي اطلاله مشرقه لن تغيب»، سایت کتابات فی المیزان.
- ↑ علي فضيله الشمري، «مؤسسة دار التراث في النجف الاشرف تعنى بشؤون حفظ التراث الاسلامي وتوثيقة ونشره وهي اطلاله مشرقه لن تغيب»، سایت کتابات فی المیزان؛ «مؤسسة دار التراث»، المجمع العالمی للمراکز الشیعة.
- ↑ دنیا الوطن، «إطلاق أول مشروع الكتروني لاستقصاء المخطوطات في العالم»، سایت الوطن وویس.
- ↑ «ديوان التراث: يعنى بشؤون التراث والتراثيين»، کاتالوگ کنابخانه دانشگاه پرینستون.
- ↑ «قناة التراث (قناةُ مؤسسة دار التُراث في النَجف الأشرَف)»، شیعهتیوب.
- ↑ «Pour la première en Irak "Dar Al Turath" de Nadjaf fait revivre le précieux livre (Nahj Al Balaqa) du calligraphe "( yakhout al-Musta'simi).»، سایت حرم امام حسین(ع).
- ↑ «Dar al-Turath Quran»، جامعةالکوفة.
- ↑ علي فضيله الشمري، «مؤسسة دار التراث في النجف الاشرف تعنى بشؤون حفظ التراث الاسلامي وتوثيقة ونشره وهي اطلاله مشرقه لن تغيب»، سایت کتابات فی المیزان.
- ↑ علي فضيله الشمري، «مؤسسة دار التراث في النجف الاشرف تعنى بشؤون حفظ التراث الاسلامي وتوثيقة ونشره وهي اطلاله مشرقه لن تغيب»، سایت کتابات فی المیزان؛ «دارالتراث»، کتابخانه دیجیتال نور؛ «دارالتراث»، سایت کتاب ما.
منابع
- «علامه سید احمد الصافی: موسسه دار التراث گام های موثری در مسیر حفظ میراث گذشتگان برداشته است»، شبکه جهانی الکفیل، تاریخ انتشار: ۶ مه ۲۰۱۶م، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- علي فضيله الشمري، «مؤسسة دار التراث في النجف الاشرف تعنى بشؤون حفظ التراث الاسلامي وتوثيقة ونشره وهي اطلاله مشرقه لن تغيب»، سایت کتابات فی المیزان، تاریخ انتشار: ۲۰۱۵/۰۹/۲۶.
- «کتابخانه موسسه دارالتراث نجف اشرف»، داکیباکس، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «مؤسسة دار التراث»، المجمع العالمی للمراکز الشیعة، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «دارالتراث»، سایت کتاب ما، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- دنیا الوطن، «إطلاق أول مشروع الكتروني لاستقصاء المخطوطات في العالم»، سایت الوطن، تاریخ انتشار: ۱۹ فوریه ۲۰۱۶م، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «ديوان التراث: يعنى بشؤون التراث والتراثيين»، کاتالوگ کتابخانه دانشگاه پرینستون، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «قناة التراث (قناةُ مؤسسة دار التُراث في النَجف الأشرَف)»، شیعهتیوب، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «دارالتراث»، کتابخانه دیجیتال نور، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «Dar al-Turath Quran»، جامعةالکوفة، تاریخ انتشار: ۱۹ فوریه ۲۰۱۶م، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «Pour la première en Irak "Dar Al Turath" de Nadjaf fait revivre le précieux livre (Nahj Al Balaqa) du calligraphe "( yakhout al-Musta'simi).»، سایت حرم امام حسین(ع)، تاریخ انتشار، ۰۳/۰۳/۲۰۱۶، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.