سال ۱۳۵۶ هجری شمسی

از ویکی شیعه
سال ۱۳۵۶ هجری شمسی
< ۱۳۵۷ - ۱۳۵۵ >
۱۵ - قرن ۱۴ هجری شمسی - ۱۳
۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ قمری؛ ۱۹۷۷ و ۱۹۷۸ میلادی
حکومت‌های سرزمین‌های اسلامی
پهلوی در ایران محمدرضا شاه (حکومت:۱۳۲۰ش ـ ۱۳۵۷ش)
جمهوری در افغانستان محمد داود (سلطنت:۱۳۵۲ ـ ۱۳۵۷ش)
جمهوری در ترکیه فخری کورو ترک (ریاست:۱۳۵۲ ـ ۱۳۵۹ش/۱۹۷۳ـ۱۹۸۰م)
حزب بعث در عراق احمد حسن البکر (ریاست:۱۳۴۷ش ـ ۱۳۵۸ش/۱۹۶۸ـ۱۹۷۹م)
آل‌سعود در عربستان خالد بن عبدالعزیز (حکومت:۱۳۵۳ش ـ ۱۳۶۱ش/۱۹۷۵ ـ ۱۹۸۲م)
حزب کمونیست در شوروی (شامل آسیای میانه و قفقاز) لئونید برژنف (۱۳۴۳ ـ ۱۳۶۱ش/۱۹۶۴ ـ ۱۹۸۲م)
وقایع مهم
انتشار مقاله «ایران و استعمار سرخ و سیاه» در روز ۱۷دی
قیام مردم قم در روز ۱۹ دی
وفات‌ها
علی شریعتی
سیدمصطفی خمینی
سیداحمد خسروشاهی
جهانبخش کردی‌زاده

سال ۱۳۵۶ هجری شمسی یک سال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران وقایع مشهوری را در بر داشت؛ از جمله انتشار مقاله «ایران و استعمار سرخ و سیاه» (درباره سید روح‌الله خمینی که به اعتراضاتی انجامید)، قیام مردم قم در ۱۹ دی، تظاهرات ۲۹ بهمن مردم تبریز، و همچنین درگذشت علی شریعتی و سید مصطفی خمینی.

وضعیت کلی

سال ۱۳۵۶ش در تاریخ انقلاب اسلامی ایران مهم و سرنوشت‌ساز خوانده شده است؛ زیرا رویدادهای آن جهت‌گیری آینده انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ش را مشخص نمود.[۱]

رویدادها

ضرب و شتم تظاهرکنندگان توسط نیروهای حکومت پهلوی در روز ۱۹ دی در قم، به گزارش مرکز اسناد انقلاب اسلامی


  • ۲۹ تیر: مهدی بازرگان با امضای اعلامیه‌ای رأی دادگاه نظامی علیه سیدمحمود طالقانی را محکوم کرد. طالقانی در این دادگاه به ده سال حبس محکوم شده بود.[۲]
  • شهریور: جشنواره هنر شیراز که از سال ۱۳۴۶ش هر ساله در پایان تابستان در شهر شیراز برگزار می‌شد، در شهریور ۱۳۵۶ش پایان یافت.[۳] در این جشنوار برنامه‌های تئاتر، موسیقی، رقص و فیلم به اجرا درمی‌آمد و گروه‌های هنری زیادی از دیگر کشورها حضور می‌یافتند. مضامین و محتوای حساسیت‌برانگیز این نمایش‌ها (به‌ویژه در آخرین دوره آن) اعتراضات و واکنش‌های مردم و علمایی چون بهاءالدین محلاتی و سید عبدالحسین دستغیب را در پی داشت.[۴] سید روح‌الله خمینی در ۶ مهر ۱۳۵۶ش در مسجد شیخ انصاری در نجف، به وقایعی که در جشن هنر شیراز اتفاق افتاده بود، اعتراض کرد.[۵] گفته شده است که یکی از تبعات این سخنرانی، انتشار مقاله «ایران و استعمار سرخ و سیاه» بوده است.[۶]
مقاله ایران و استعمار سرخ و سیاه، در صفحه ۷ روزنامه اطلاعات


  • ۲۸ آذر: تبعید سیدعلی خامنه‌ای به ایرانشهر: وی به فرمان اداره ساواک مشهد به ایرانشهر (از شهرهای استان سیستان و بلوچستان) تبعید شد.[۷]
  • ۱۷ دی: انتشار مقاله «ایران و استعمار سرخ و سیاه» که به مناسبت روز کشف حجاب و نزدیکی سالگرد انقلاب سفید به چاپ رسید.[۸] نام نویسنده احمد رشیدی مطلق بود که آن را مستعار دانسته‌اند.[۹] در این مقاله سید روح‌الله خمینی و مخالفانِ انقلاب سفید شاه، عوامل ارتجاع (مخالفت با تجدد جامعه و تمایل به اوضاع قدیمی) شمرده شده و شخص امام خمینی مسئول خون‌های ریخته شده در واقعه پانزده خرداد دانسته شد.[۱۰] همچنین در این مقاله، سید روح‌الله خمینی مردی ماجراجو ولی بی‌اعتقاد، وابسته به مراکز استعماری، جاه‌طلب و به‌دنبال کسب شهرت خوانده شد.[۱۱] این مقاله منجر به صدور اعلامیه‌ها و نامه‌های مراجع در محکومیت توهین به روحانیت انجامید؛ از جمله سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی و سید محمدرضا گلپایگانی، از مراجع تقلید وقت، توهین به سید روح‌الله خمینی و مقام روحانیت و همچنین قتل و ضرب و شتم عده‌ای از طلاب حوزه و مردم به دست نیروهای امنیتی را محکوم کردند.[۱۲]
  • ۱۹ دی: در پی انتشار مقاله «ایران و استعمار سرخ و سیاه»، جمعی از طلاب قم به همراهی مردم در این روز دست به تظاهرات و راهپیمایی زدند که با برخورد نیروهای امنیتی و درگیری با مردم منجر شد. در این درگیری شش نفر کشته و دها تن زخمی شدند.[۱۳]
  • ۲۹ بهمن: تظاهرات مردم تبریز مصادف با چهلم قیام ۱۹ دی مردم قم بود و بدین مناسبت در بسیاری از شهرها و نقاط کشور مجالس ختم و سوگواری برگزار شد.[۱۴] در شهر تبریز مردم در مقابل مسجد قزللی (میرزا آقا یوسف مجتهد) برای برگزاری مراسم ختم تجمع کردند که با ممانعت نیروهای امنیتی و درگیری با مردم و مقاومت آنان روبرو شد. در این درگیری‌ها یک نفر کشته و چندین تن مجروح شدند.[۱۵]

درگذشت‌ها

پانویس

  1. «سال ۱۳۵۶ش آغاز موجی تازه در انقلاب»، سایت پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت الله مصباح یزدی.
  2. عاقلی، روز‌شمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب اسلامی، ۱۳۷۰ش، ج۲، ص۳۲۲.
  3. «مبارزات علمای شیراز علیه جشن هنر شیراز»، سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  4. «مبارزات علمای شیراز علیه جشن هنر شیراز»، سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  5. «بازخوانی سخنرانی امام خمینی(س) در ششم مهر ۱۳۵۶»، سایت پرتال امام خمینی.
  6. «اعتراض امام خمینی به برگزاری جشن هنر شیراز»، سایت انقلاب اسلامی.
  7. «روایتی از تبعید رهبر انقلاب به ایرانشهر»، سایت خبرگزاری فارس.
  8. حسن‌زاده، «تحلیلی بر واقعه ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم»، ص۱۶۸.
  9. حسن‌زاده، «تحلیلی بر واقعه ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم»، ص۱۶۹.
  10. بهشتی‌سرشت، «جرقه انقلاب بررسی تحلیلی مقاله احمد رشیدی مطلق»، ص۱۴۷.
  11. بهشتی‌سرشت، «جرقه انقلاب بررسی تحلیلی مقاله احمد رشیدی مطلق»، ص۱۴۴.
  12. عاقلی، روز‌شمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب اسلامی، ۱۳۷۰ش، ج۲، ص۳۳۶-۳۳۷.
  13. مرکز تربیتی فرهنگی نور ولایت، روزها و رویدادها، ۱۳۷۹ش، ص۴۹۷-۴۹۸.
  14. مرکز تربیتی فرهنگی نور ولایت، روزها و رویدادها، ۱۳۷۹ش، ص۵۴۳.
  15. مرکز تربیتی فرهنگی نور ولایت، روزها و رویدادها، ۱۳۷۹ش، ص۵۴۳-۵۴۴.
  16. اسفندیاری، شعله بی‌قرار، ۱۳۹۰ش، ص ۲۱۹.
  17. مرکز تربیتی فرهنگی نور ولایت، روزها و رویدادها، ۱۳۷۹ش، ص۳۷۰.
  18. حائری، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۲۱۲.
  19. «جهانبخش کردی زاده نوحه‌سرا و نوحه‌خوان پیشکسوت بوشهری و اعجوبه عالم مداحی جنوب ایران»، سایت خارگ نیوز.
  20. «کتابخانه وزیری یزد»، سایت دایرة المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی.

منابع