پرش به محتوا

تعظیم شعائر

افزودن پیوند
از ویکی شیعه
(تغییرمسیر از تعظیم شعائر الهی)

تعظیم شَعائر به معنای احترام و بزرگداشت نمادهای دینی در اسلام است.[۱] بر اساس تفسیر نمونه، شعائر الهی، شامل هر آن چیزی است که در برنامه‌های دینی قرار دارد و انسان را به یاد خدا و عظمت آئین او می‌اندازد.[۲] تعظیم شعائر نیز به برجسته‌سازی و حفظ جایگاه اجتماعی آن‌ها و برخورد محترمانه با این نمادهاست.[۳]

از جمله مصادیق شعائر الهی عبارتند از: مناسک حج، ولایت امام علی(ع)،[۴] اذان، نماز جماعت، نماز جمعه، سلام‌کردن،ختنه‌، برگزاری اعیاد، زیارت قبور معصومان(ع)، احترام به انبیاء و اولیاء، حجاب زنان، نتراشیدن ریش، پرهیز از دست‌دادن با نامحرم، سوگواری‌ها، قرائت قرآن و ساختن بنا بر قبور اولیای الهی.[۵] میرزا جواد تبریزی، شعائر حسینی را از مصادیق شعائر الهی دانسته است؛[۶] بر این اساس، عزاداری،[۷] گریه بر امام حسین(ع)[۸] و پیاده‌روی اربعین[۹] ذیل عنوان شعائر الهی قرار گرفته‌اند.

در آیات ۳۲ سوره حج و ۲ سوره مائده، به تعظیم شعائر الهی اشاره شده، اما تعیین مصداق آن محل اختلاف است.[۱۰] مفسران، تمام دین[۱۱] و علامت‌هایی که خدا برای عبادت قرار داده[۱۲] را شعائر الهی معرفی کرده‌اند.[۱۳] در قرآن، صفا و مروه و شتران قربانی حج از شعائر الهی معرفی شده‌اند.[۱۴] تعظیم شتر قربانی نیز به فربه‌بودن و بی‌عیب‌بودن آن تفسیر شده است.[۱۵] علامه حلی جماعت را از شعائر الهی دانسته[۱۶] و گفته شده نخستین‌بار او این مفهوم را در موضوعات غیر از حج به کار برده است.[۱۷] صاحب جواهر نیز از این مفهوم برای استدلال بر وجوب یا جواز برخی احکام استفاده کرده‌ است.[۱۸]

بر پایه آیات قرآن، تعظیم شعائر الهی واجب[۱۹] و نشانه تقوای قلبی[۲۰] و موجب خیر و برکت[۲۱] دانسته شده است. همچنین آن را ضرورتی عقلی و عقلایی در دین شمرده‌اند[۲۲] و اهانت به آن را حرام می‌دانند.[۲۳] به گفته محقق حلی، اگر در سرزمین‌های شرک امکان اظهار شعائر اسلامی نباشد، در صورت توان باید از آن سرزمین مهاجرت کرد.[۲۴]

پانویس

  1. ↑ کورانی عاملی، الانتصار، ۱۴۲۲ق، ج۹، ص۲۲۳.
  2. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۴، ص۹۶.
  3. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۴، ص۹۷.
  4. ↑ افتخار افضلی، «آثار تعظیم شعائر الهی»، ص۱۵۸.
  5. ↑ علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۱۲۰ و ۲۲۷؛ محقق حلی، شرائع الاسلام، ۱۴۰۹ق، تعلیقات محقق، ج۴، ص۷۹۳؛ نراقی، رسائل و مسائل، ۱۳۸۰ش، ج۲، ص۵۱؛ رحیمی، «تعظیم و بزرگداشت شعائر الهی در آینة فقه اسلامی»، ص۲۱ و ۲۸؛ تبریزی، صراط النجاة، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۴۳۹؛ منتظری، رساله مفتوحة (نامه‌ای سرگشاده)، ۱۳۸۵ش، ص۷۱ و ۷۲.
  6. ↑ تبریزی، صراط النجاة، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۵۶۲.
  7. ↑ مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۸۹ش، ج۲۵، ص۳۷۰.
  8. ↑ تبریزی، صراط النجاة، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۴۴۲.
  9. ↑ «بیانات در ابتدای درس خارج فقه درباره پیاده‌روی اربعین» دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای.
  10. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۱۳۳.
  11. ↑ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۷، ص۴۷.
  12. ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۲۴۳.
  13. ↑ بیضاوی، أنوار التنزیل، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۷۱.
  14. ↑ مدرسی، مناسک حج، ۱۳۸۰ش، ص۶۲.، قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۶، ص۴۱.
  15. ↑ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۷، ص۴۷؛ مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۵، ص۳۲۷.
  16. ↑ علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۱۲۰ و ۲۲۷.
  17. ↑ صرامی، «بازخوانی دلیل تعظیم شعائر؛ حکم، موضوع و متعلق»، ص۷.
  18. ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۵۲.
  19. ↑ سبحانی، التوحید والشرک فی القرآن الکریم، ۱۳۸۴ش، ص۲۱۱.
  20. ↑ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۳، ص۳۲۵؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۴، ص۹۶.
  21. ↑ افتخار افضلی، «آثار تعظیم شعائر الهی»، ص۱۵۶.
  22. ↑ «ضرورت تعظیم شعائر»، سایت آیت‌الله علیدوست.
  23. ↑ صرامی، «بازخوانی دلیل تعظیم شعائر؛ حکم، موضوع و متعلق»، ص۱۱.
  24. ↑ محقق حلی، شرائع الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۴، ص۷۹۳.

منابع

  • «ضرورت تعظیم شعائر»، سایت آیت‌الله علیدوست، انتشار: ۱۱ مهر ۱۴۰۰، بازدید: ۶ دی ۱۴۰۲.
  • «بیانات در ابتدای درس خارج فقه درباره پیاده‌روی اربعین» دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بازدید: ۶ دی ۱۴۰۲ش.
  • ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد، آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۴۰۸ق.
  • افتخار افضلی، سیدحسین، «آثار تعظیم شعائر الهی»، مکاتبه و اندیشه، شماره ۴۶، بهار و تابستان ۱۳۹۲ش.
  • بیضاوی، عبدالله بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، بیروت،‌ دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۱۸ق.
  • تبریزی، میرزا جواد، صراط النجاة، قم، مهر، ۱۴۱۷ق.
  • رحیمی، مرتضی، «تعظیم و بزرگداشت شعائر الهی در آینه فقه اسلامی»، آموزه‌های فقه مدنی، شماره ۲، ۱۳۸۸ش.
  • سبحانی، جعفر، التوحید والشرک فی القرآن الکریم، قم، مؤسسة الإمام الصادق علیه‌السلام، ۱۳۸۴ش.
  • صرامی، سیف‌الله، «بازخوانی دلیل تعظیم شعائر؛ حکم، موضوع و متعلق»، فقه، شماره ۳، سال بیست و ششم، پاییز ۱۳۹۸ش.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
  • علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، قم، مؤسسة آل البیت، ۱۴۱۴ق،
  • قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، ۱۳۸۸ش.
  • قرشی بنابی، علی‌اکبر، تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت، ۱۳۷۵ش.
  • کورانی عاملی، علی، الانتصار: مناظرات الشیعه فی شبکات الانترنت، بیروت، دار السیرة، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
  • محقق حلی، جعفر بن حسن، شرائع الاسلام، تعلیقات سید صادق حسینی شیرازی، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق.
  • مدرسی، سید محمد تقی، مناسک حج، قم، انتشارات محبان الحسین(ع)، ۱۳۸۰ش.
  • مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران، صدرا، ۱۳۸۹ش.
  • مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم،‌ دار الکتاب الإسلامی، ۱۴۲۴ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران،‌ دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش،
  • منتظری، حسینعلی، رساله مفتوحه (نامه‌ای سرگشاده)، بی‌جا، نشر سایه، ۱۳۸۵ش،
  • نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.
  • نراقی، احمد بن محمدمهدی، رسائل و مسائل، قم، کنگره بزرگداشت محققان ملا مهدی و ملا احمد نراقی، ۱۳۸۰ش.
برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=تعظیم_شعائر&oldid=1502102»