پرش به محتوا

کاربر:M.nilsaz/صفحه تمرین ۱

از ویکی شیعه
آیه ۱۰۴ سوره نساء
مشخصات آیه
واقع در سورهنساء
شماره آیه۱۰۴
جزء۵
اطلاعات محتوایی
شأن نزولفرمان تعقیب مشرکان پس از جنگ احد (غزوه حمراء الاسد)
مکان نزولمدینه
موضوعنهی از سستی در تعقیب دشمن و امید مؤمنان به یاری و پاداش الهی
آیات مرتبطآیه ۱۴۰ سوره آل‌عمران، آیه ۱۰۲ سوره نساء، آیه ۱۰۳ سوره نساء


آیه ۱۰۴ سوره نساء، مؤمنان را از سستی در تعقیب دشمنان بازمی‌دارد و با یادآوری رنج مشترک دو طرف جنگ و امید مؤمنان به خدا، آنان را به پایداری فرامی‌خواند.[۱] این آیه پس از بیان احکام نماز خوف و نماز شکسته در آیات ۱۰۱ تا ۱۰۳، بار دیگر به موضوع جهاد بازمی‌گردد و مسلمانان را به تعقیب مشرکان تشویق می‌کند.[۲]

﴿وَلَا تَهِنُوا فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا ۝١٠٤﴾ [نساء:104]
﴿و در تعقیب گروه [دشمنان] سستی نورزید اگر شما درد می‌کشید آنان [نیز] همان گونه که شما درد می‌کشید درد می‌کشند و حال آنکه شما چیزهایی از خدا امید دارید که آنها امید ندارند و خدا همواره دانای سنجیده کار است ۝١٠٤﴾



سوره نساء: آیه ۱۰۴


در این آیه، رنج و جراحت جنگ، دلیل موجهی برای سستی دانسته نشده است؛ زیرا دشمنان نیز همان رنج را تحمل می‌کنند، اما مؤمنان، برخلاف آنان، به خدا امید دارند.[۳] طبرسی در مجمع البیان، این امید را ناظر به پیروزی در دنیا و پاداش در آخرت دانسته است.[۴] به تفسیر طباطبایی، عبارت پایانی آیه، «وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا»، بیانگر آگاهی خدا به مصلحت‌ها و حکیمانه‌بودن امر و نهی اوست.[۵]

طبرسی، به نقل از ابن‌عباس و عکرمه، نزول آیه را درباره مسلمانان زخمی پس از جنگ احد گزارش کرده است که مأمور شدند مشرکان را تعقیب کنند. آنان تا حمراء الاسد پیش رفتند و مشرکان با آگاهی از تعقیب مسلمانان، به مکه بازگشتند.[۶] ناصر مکارم شیرازی، با اشاره به این رویداد، حفظ ابتکار عمل در برابر دشمن و تأثیر روانی آن را از آموزه‌های آیه شمرده است؛ به نظر او، تعقیب مشرکان پس از احد، آنان را از بازگشت به جنگ منصرف کرد.[۷] طبرسی گزارش دیگری نیز آورده است که نزول آیه را به حرکت مسلمانان به‌سوی بدر صغری برای رویارویی با مشرکان، مطابق وعده ابوسفیان در احد، مربوط می‌داند.[۸]

عبدالله جوادی آملی، آیات ۱۳۹ و ۱۴۰ سوره آل‌عمران را با این آیه هم‌مضمون دانسته است؛ این آیات نیز مؤمنان را از سستی و اندوه بازمی‌دارند و رنج و جراحت مشترک آنان و دشمنانشان را یادآوری می‌کنند.[۹]

پانویس

  1. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۵، ص۶۴؛ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۰ش، ج۲۰، ص۳۲۲-۳۲۴.
  2. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۵، ص۶۰؛ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۰ش، ج۲۰، ص۳۲۰.
  3. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۵، ص۶۴؛ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۰ش، ج۲۰، ص۳۲۲-۳۲۴.
  4. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۱۶۰.
  5. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۵، ص۶۴.
  6. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۱۶۰.
  7. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۱۰۸.
  8. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۱۵۹.
  9. ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۰ش، ج۲۰، ص۳۲۴.

منابع

  • جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، اسراء، چاپ سوم، ۱۳۹۰ش.
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۳۵۲ش.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار المعرفة، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار التراث الاحیاء العربی، چاپ اول، بی‌تا.
  • قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، قم، دار الکتاب، چاپ چهارم، ۱۳۶۷ش.
  • مدرسی، محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین علیه‌السلام، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ سی و دوم، ۱۳۷۴ش.