یعقوب بن یزید قمی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| کنیه | ابویوسف |
| لقب | قُمِّی |
| مذهب | شیعه |
| صحابی | اصحاب امام کاظم(ع)، امام رضا(ع) و امام هادی(ع) |
| اطلاعات حدیثی | |
| راوی از معصوم | امام جواد(ع) و امام هادی(ع) |
| روایت از | علی بن جعفر و علی بن یقطین و حسن بن زیاد عطار و حسن بن محبوب |
| راویان از او | احمد بن محمد برقی و عبدالله بن جعفر حمیری و علی بن ابراهیم قمی و سعد بن عبدالله اشعری قمی |
| اعتبار | ثقه |
| موضوع روایات | اعتقادی، تفسیری و فقهی |
| تألیفات | کتاب البداء، کتاب المسائل، کتاب نوادر الحج و کتاب الطعن على یونس |
یعقوب بن یزید قمی از روایان شیعه که از امام جواد(ع) و امام هادی(ع)، روایت نقل کرده است. او از اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) نیز بوده؛ ولی از این دو امام روایت نقل نکرده است. بسیاری از عالمان علم رجال همچون نَجاشی و شیخ طوسی او را ثقه دانستهاند. در منابع رجالی شیعی برای او کتابهای متعددی ذکر شده است.
یعقوب بن یزید از راویان متعددی همچون ابن ابیعُمَیْر و بَزَنْطِی و صَفْوان بن یحیی و حسن بن علی وَشّاء و حَمَّاد بن عیسی روایت نقل کرده است. همچنین افراد بسیاری مانند محمد بن خالد بَرقی و محمد بن یحیی العَطَّار و احمد بن محمد بن عیسی اَشْعَری و علی بن ابراهیم از او روایت نقل کردهاند.
جایگاه حدیثی
یعقوب بن یزید[۱] بن حَمّّاد[۲] اَنْبَاری، معروف به قُمِّی[۳] و با کنیه ابویوسف[۴] از راویان شیعه است که از امام جواد(ع)[۵] و امام هادی(ع)[۶] روایت نقل کرده است. او همچنین از اصحاب امام کاظم(ع)[۷] و امام رضا(ع)[۸] بوده؛ اگرچه رواتی از این دو امام نقل نکرده است.
عالمان شیعی علم رجال، یعقوب بن یزید را ثقه[۹] و صدوق[۱۰] دانستهاند. همچنین ابنشهرآشوب نیز او را از افراد مورد اعتماد امام هادی(ع) معرفی کرده است.[۱۱]
شیخ طوسی، یعقوب بن یزید الانباری را کثیر الروایه دانسته[۱۲] و به گفته سید ابوالقاسم خویی، او در اسناد حدود ۳۵۶ روایت قرار دارد.[۱۳] او در اسناد بسیاری از احادیث اعتقادی،[۱۴] تفسیری[۱۵] و فقهی[۱۶] حضور دارد. همچنین در سند روایت فضیلت زیارت امام حسین(ع) در روز عاشورا، نام او آمده است.[۱۷]
نجاشی[۱۸] و شیخ طوسی[۱۹] برای او کتابهایی همچون کتاب البداء، کتاب المسائل، کتاب نوادر الحج و کتاب الطعن على یونس را ذکر کردهاند. همچنین گفته شده ابن ابیعمیر یک نسخه از کتاب سُلَیْم بن قِیْس را در اختیار یعقوب بن یزید قرار داده است.[۲۰] گفته شده او کاتب منتصر، از خلفای عباسی بوده است.[۲۱]
مشایخ و راویان
به گفته سید ابوالقاسم خویی، یعقوب بن یزید از بیش از ۶۰ راوی، روایت نقل کرده است؛[۲۲] ازجمله: حَمَّاد بن عیسی،[۲۳] صَفْوَان بن یحیی،[۲۴] احمد بن ابینَصْر بَزَنْطِی، حسن بن محبوب، علی بن یَقْطِین، حسن بن زیاد عَطَّار، حسن بن علی وَشَّاء، محمد بن اسماعیل بن بَزِیْع[۲۵] و ابن ابیعُمَیر.[۲۶] به گفته خویی، یعقوب بن یزید فقط حدود ۱۲۵ روایت از ابن ابیعُمَیر نقل کرده است.[۲۷]
همچنین بسیاری از راویان همچون محمد بن یحیی العَطَّار، احمد بن محمد بن عیسی اَشْعَری، محمد بن احمد بن یحیی اشعری قمی،[۲۸] سهل بن زیاد آدمی،[۲۹] محمد بن حسن صَفَّار،[۳۰] سعد بن عبدالله اشعری قمی،[۳۱] علی بن ابراهیم قُمِّی و محمد بن خالد برقی[۳۲] از یعقوب بن یزید روایت نقل کردهاند.
پانویس
- ↑ کشى، رجال الکشی، ۱۴۰۹ق، ص۶۱۲.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۴۵۰.
- ↑ کشى، رجال الکشی، ۱۴۰۹ق، ص۶۱۲.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۴۵۰.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۴۵۰؛ علامه حلی، خلاصة الأقوال، ۱۴۱۱ق، ص۱۸۶.
- ↑ شیخ طوسى، مصباح المتهجّد، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۴۲.
- ↑ برقی، رجال البرقی،۱۳۴۲ش، ص۵۲.
- ↑ شیخ طوسی، رجال الطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۳۶۹؛ علامه حلی، خلاصة الأقوال، ۱۴۱۱ق، ص۱۸۶.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۴۵۰؛ شیخ طوسی، رجال الطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۳۶۹ و ۳۹۳؛ ابنداود حلّی، الرجال، ۱۳۴۲ش، ص۳۷۹؛ علامه حلی، خلاصة الأقوال، ۱۴۱۱ق، ص۱۸۶.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۴۵۰؛ ابنداود حلّی، الرجال، ۱۳۴۲ش، ص۳۷۹؛ علامه حلی، خلاصة الأقوال، ۱۴۱۱ق، ص۱۸۶.
- ↑ ابن شهرآشوب، مناقب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۴۰۲.
- ↑ شیخ طوسی، فهرست کتب الشیعة، ۱۴۲۰ق، ص۵۰۸.
- ↑ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ش، ج۲۱، ص۱۵۸.
- ↑ برای نمونه بنگرید به: شیخ صدوق، الأمالی، ۱۳۷۶ش، ص۶۲۹؛ شیخ صدوق، علل الشرائع، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۱۴۱؛ شیخ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ص۶۵.
- ↑ برای نمونه بنگرید به: قمی، تفسیر القمی، ۱۳۶۳ش، ج۲، ص۵۰ و ۳۷۷؛ عیاشى، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۱۷۸.
- ↑ برای نمونه بنگرید به: شیخ طوسى، الإستبصار،۱۳۹۰ق، ج۴، ص۱۰۳.
- ↑ ابنقولویه، کامل الزیارات، ۱۳۵۶ش، ص۱۷۴.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۴۵۰.
- ↑ شیخ طوسی، فهرست کتب الشیعة، ۱۴۲۰ق، ص۵۰۸
- ↑ انصارى، «مقدمه»، کتاب سلیم بن قیس الهلالی، ج۱، ص۶۸.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۴۵۰؛ شیخ طوسى، الأمالی، ۱۴۱۴ق، ص۴۵۷؛ ابنداود حلّی، ۱۳۴۲ش، ص۳۷۹؛ علامه حلی، خلاصة الأقوال، ۱۴۱۱ق، ص۱۸۶.
- ↑ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ش، ج۲۱، ص۱۵۸-۱۵۹.
- ↑ کشى، رجال الکشی، ۱۴۰۹ق، ص۵۳.
- ↑ شیخ طوسى، الإستبصار، ۱۳۶۳ش، ج۳، ص۸۵.
- ↑ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ش، ج۲۱، ص۱۵۹.
- ↑ شیخ طوسى، تهذیب الأحکام، ۱۳۶۵ش، ج۵، ص۲۱۹.
- ↑ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ش، ج۲۱، ص۱۵۸.
- ↑ خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ش، ج۲۱، ص۱۵۹.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۳۶۳ش، ج۴، ص۷۶.
- ↑ شیخ صدوق، ثواب الأعمال، ۱۳۶۴ش، ص۲۷۱.
- ↑ شیخ طوسى، تهذیب الأحکام، ۱۳۶۵ش، ج۳، ص۲۰۰؛ شیخ صدوق، التوحید، ۱۳۷۴ش، ص۱۳۲.
- ↑ عباسی زنجانی، الجامع فی الرجال، مؤسسة ولی العصر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۳۶ق، ص۴۴۴.
منابع
- ابن شهرآشوب، محمد بن على، مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، قم، علامه، چاپ اول، ۱۳۷۹ق.
- ابنداود حلّی، حسن بن علی بن داود، الرجال، تهران، دانشگاه تهران، چاپ اول، ۱۳۴۲ش.
- ابنقولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، تحقیق عبد الحسین امینى، نجف، دار المرتضویة، چاپ اول، ۱۳۵۶ش.
- انصارى زنجانى خوئینى، محمد، «مقدمه»، کتاب سلیم بن قیس الهلالی، قم، الهادى، چاپ اول، ۱۴۰۵ق.
- برقی، احمد بن محمد، رجال البرقی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۴۲ش.
- خویی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل رواة الحدیث، بیجا، بینا، ۱۳۷۲ش.
- شیخ صدوق، محمد بن على، الأمالی، کتابچى، تهران، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش.
- شیخ صدوق، محمد بن على، التوحید، تحقیق هاشم حسینى، قم، جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
- شیخ صدوق، محمد بن على، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، ۱۳۶۴ش.
- شیخ صدوق، محمد بن على، علل الشرائع، تهران، کتاب فروشى داورى، چاپ اول، ۱۳۸۵ش.
- شیخ طوسى، محمد بن حسن، الإستبصار فیما اختلف من الأخبار، تحقیق حسن خرسان، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۶۳ش.
- شیخ طوسى، محمد بن حسن، الأمالی، تحقیق مؤسسة البعثة، قم، دار الثقافة، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
- شیخ طوسى، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، تحقیق حسن خرسان، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۳۶۵ش.
- شیخ طوسى، محمد بن حسن، مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد، بیروت، مؤسسة فقه الشیعة، ۱۴۱۱ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، تحقیق عبادالله تهرانی و علی احمد ناصح، قم، دار المعارف الاسلامیة، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، تصحح جواد قیومی اصفهانی، قم، موسسة النشر الاسلامی، ۱۳۷۳ش.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماءالمصنّفین و أصحاب الأصول، تحقیق عبدالعزیز طباطبائی، قم، مکتبة المحقق الطباطبائی چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
- عباسی زنجانی، موسی، الجامع فی الرجال، مؤسسة ولی العصر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۳۶ق.
- علامه حلی، حسن بن یوسف، خلاصة الأقوال فی معرفة أحوال الرجال، تحقیق محمدصادق بحرالعلوم، نجف، دارالذخائر، چاپ دوم، ۱۴۱۱ق.
- عیاشى، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تحقیق سیدهاشم رسولى محلاتى، تهران، المطبعة العلمیة، چاپ اول،۱۳۸۰ق.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، تحقیقطیب موسوی جزایری، قم، دارالکتاب، چاپ سوم، ۱۳۶۳ش.
- کشى، محمد بن عمر، رجال الکشی- إختیار معرفة الرجال، تحقیق محمد بن حسن طوسى و حسن مصطفوى، مشهد، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، ۱۳۶۳ش.
- مجلسی، محمدباقر، الوجیزة فی علم الرجال، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۵ق.
- نجاشی، احمدبن علی، رجال النجاشی، قم، موسسة النشر الاسلامی، چاپ ششم، ۱۳۶۵ش.