مقاله نامزد خوبیدگی
شناسه ارزیابی نشده

رسول

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

رسول در اصطلاح دینی به معنای فرستاده خداوند و کسی است که پیام الهی را برای بندگان می‌آورد. گفته شده تفاوت‌هایی با نبی دارد. چند نظر در مورد این تفاوت گفته شده است. از جمله، نبی تبلیغ کننده دینی است که توسط رسولان آورده شده است و اینکه نبی برخلاف رسول، فرشته وحی را فقط در خواب می‌بیند.

معنای رسول

رسول مصدر از ریشه "ر س ل" است که در اصل به معنی برخاستن همراه با تأمل و درنگ است.[۱]

در اصطلاح دینی، رسول به معنای پیام‌آور و شخصی که به سوی آفریده‌های دارای شعور و عقل فرستاده شده تا کاستی‌ها و بیماری‌های روحی آنان را برطرف کند و مصالح دنیوی و اخروی آنان که عقلشان از درک آن ناتوان است را به آنان تعلیم دهد.[۲]

رسول و نبی

رسالت و نبوت شباهت زیادی با هم دارند و گفته شده رسول و نبی هر دو دارای مقام ولایت الهی بر بندگان هستند. انگیزه طرح این بحث نیز آن است که در قرآن کریم از برخی پیامبران با تعبیر نبی یاد شده و از برخی دیگر با رسول و برخی نیز مانند رسول اکرم(ص) با هر دو تعبیر یاد شده است.[۳]

در مورد رابطه این دو واژه، نظرات متعددی از سوی متفکران اسلامی ارائه شده است: برخی معتقدند که رسول و نبی، هم از نظر مفهومی و هم از نظر مصداقی یکسان هستند.[۴] بنابراین، تفاوت در تعابیر صرفا تفنن در عبارت است.

در مقابل مشهور علما، معتقدند که این دو واژه با هم فرق دارند. ایشان برآنند که از نظر مصداقی، بین این دو واژه رابطه عام و خاص مطلق برقرار است؛ یعنی هر رسولی، نبی است ولی هر نبی‌ای رسول نیست. بلکه نبوت، زمینه‌ساز اعطای منصب رسالت به شخص پیامبر است.[۵]

در مورد تفاوت میان رسول و نبی نیز گفته شده: رسول، پیامبری است که دارای دین جدید است و دینش، نسخ کننده برخی از احکام شریعت سابق است[۶] و نبی، پیامبری است که جهت تبلیغ و تبیین احکام و معارف شریعت سابق مبعوث شده است.[۷]

برخی نیز معتقدند رسول کسی است که در خواب و بیداری به او وحی می‌شود و فرشته وحی را در هر دو حال می‌بیند بر خلاف نبی که تنها در حال خواب به او وحی می‌شود و در خواب فرشته وحی را می‌بیند.[۸] یا اینکه وحی بر رسول صرفا از طریق جبرئیل صورت می‌گیرد و وحی بر نبی، از طریق فرشتگان دیگر، الهام یا رویای صادقه است.[۹]

کاربردهای قرآنی

در قرآن کریم این واژه ۲۳۵ بار به صورت مفرد و ۹۶ بار به صورت جمع مکسر(رسل) به کار رفته است. همچنین در آن، این دو واژه در دو معنا به کار رفته است: معنایی نزدیک به نبی و دیگری ملک. رسول به معنای پیامبر، گاهی در ترکیب‌های اضافی آمده که مضاف الیه آنها غالبا الله(:رسول الله) یا رب(:رسول رب العالمین) یا ضمیری است که به این دو باز می‌گردد(:رسلی، رسلنا)، گاهی نیز اضافه به ضمیری شده که بازگشت به مخاطبان رسالت دارد(:رسولکم، رسلکم، رسلهم) رسول در معنای فرشته نیز جز در آیه ۷۵ سوره حج، فقط در سوره‌های مکی به کار رفته است.[۱۰]


پانویس

  1. جرجانی، التعریفات، ۱۴۱۲ق، ص۴۹.
  2. نگری، جامع العلوم، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۱۳۵.
  3. سوره احزاب، آیه۴۰.
  4. ماوردی، اعلام النبوة، ۱۹۸۷م، ص۵۱.
  5. مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ۱۳۶۰ش، ج۳، ص۱۱۶.
  6. بغدادی، اصول الدین، ۱۴۰۱ق، ص۱۵۴.
  7. عسکری، معجم الفروق اللغویة، ۱۳۸۴ش، ص۵۳۱.
  8. عسکری، معجم الفروق اللغویة، ۱۳۸۴ش، ص۳۶۲؛ کلینی، الکافی، ۱۳۶۵ش، ج۱، ص۱۷۶.
  9. جرجانی، التعریفات، ۱۴۱۲ق، ص۱۰۵.
  10. خوانین زاده، «رسول»، ج۱۹، ص۷۹۹-۸۰۰.

منابع

  • بغدادی، عبدالقاهر، اصول الدین، بیروت، دارالکتب العلمیه،‌ ۱۴۰۱ق.
  • جرجانی، سید شریف، التعریفات، تهران، ناصر خسرو،‌ چاپ چهارم، ۱۴۱۲ق.
  • خوانین زاده، محمد علی، «رسول»، در دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دایرة المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش.
  • عسکری، حسین بن عبدالله، معجم الفروق اللغویة، قم، موسسه نشر اسلامی،‌ چاپ سوم، ۱۳۸۴ش.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیه،‌ ۱۳۶۵ش.
  • ماوردی، علی بن محمد، اعلام النبوه، بیروت،‌دار الکتاب العربی،‌ ۱۹۸۷م.
  • مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ‌۱۳۶۰ش.
  • نگری، قاضی عبدالنبی احمد، جامع العلوم فی اصطلاحات الفنون، بیروت، موسسه الأعلمی، چاپ دوم، ۱۳۹۵ق.