نفس لوامه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

اخلاق
مکارم اخلاق.jpg


آیات اخلاقی
آیات افکآیه اخوتآیه اطعامآیه نبأآیه نجواآیه مشیتآیه برآیه اصلاح ذات بین


احادیث اخلاقی
حدیث قرب نوافلحدیث مکارم اخلاقحدیث معراجحدیث جنود عقل و جهل


فضایل اخلاقی
تواضعقناعتسخاوتکظم غیظاخلاصحلمزهدشجاعتعفتانصافاصلاح ذات البین


رذایل اخلاقی
تکبرحرصحسددروغغیبتسخن‌چینیبخلعاق والدینحدیث نفسعجبسمعهقطع رحماشاعه فحشاءکفران نعمت


اصطلاحات اخلاقی
جهاد نفسنفس لوامهنفس امارهنفس مطمئنهمحاسبهمراقبهمشارطهگناهدرس اخلاقاستدراج


عالمان اخلاق
ملامهدی نراقیملا احمد نراقیسید علی قاضیسید رضا بهاءالدینیدستغیبمحمدتقی بهجت


منابع اخلاقی

قرآننهج البلاغهمصباح الشریعةمکارم الاخلاقالمحجة البیضاءمجموعه ورامجامع السعاداتمعراج السعادهالمراقبات

نفس لَوَّامه به معنای نفس سرزنش‌گر[۱] نیرویی در وجود آدمی است که او را به خاطر انجام کارهای بد و گناه سرزنش می‌کند.[۲] چون پس از انجام گناه، صاحبش را ملامت می‌کند، به آن لوامه می‌گویند.[۳] این اصطلاح از آیه «وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ»[۴] گرفته شده است. برخی از آن به وجدان اخلاقی تعبیر می‌کنند.[۵] همچنین برخی معتقدند نفس لوامه، بر اثر تکرار گناه، کارکرد خود را از دست می‌دهد.

برخی نفس لوامه، را مرتبه‌ای از نفس می‌دانند که در مرحله‌ای بالاتر از نفس اماره و پایین‌تر از نفس مطمئنه قرار دارد.[۶]

چون ز بند دام باد او شکست نفس لوامه برو یابید دست[۷]

پانویس

  1. دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه.
  2. حسینی زبیدی، تاج العروس، ۱۴۱۴ق، ج۱۷، ص۶۶۷.
  3. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۶۷، ص۳۷.
  4. سوره قیامت، آیه۲.
  5. پایگاه اطلاع‌رسانی آيت‌الله مظاهری؛ نفس لوامه از دیدگاه قرآن، بازبینی: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ش.
  6. مطهری، مجموعه آثار، انتشارات صدرا، ج۳، ص۵۹۵-۵۹۶؛ فخررازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۱۸، ص۴۸۱.
  7. گنجور؛ مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بازبینی: ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۶ش.

منابع

  • حسینی زبیدی، محمد مرتضی، تاج العروس من جواهر القاموس، تصحیح: علی هلالی و علی سیری، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۴ق.
  • فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دارالتراث العربی، ۱۴۲۰ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
  • مطهری، مرتضی، مجموعه آثار،قم، انتشارات صدرا، بی‌تا.