مقاله قابل قبول
بدون ناوبری

لعن

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

لَعْنْ به معناى راندن و دور کردن همراه با ناراحتى است. لعن از جانب خدا به معناى قطع رحمت و لعن انسان برای دیگران نیز نوعى نفرین دانسته شده است. برخی می‌گویند لعن و سب به یک معناست و با لعن دیگران به نام و نشان مخالفت کرده‌اند و آن را مغایر با قرآن و روایات دانسته‌اند. عده‌ای دیگر برای جواز لعن به برخی آیات و روایات دیگر استناد کرده‌اند. برخی از مراجع تقلید شیعه فتوا به حرمت لعن صحابه داده‌اند.

مفهوم

لعن را به معناى راندن و دور کردن همراه با ناراحتى دانسته‌اند. لعن از جانب خدا به معناى قطع رحمت و توفیق دنیوى و عذاب اخروى است. لعن از سوی انسان، نوعى نفرین و بدخواهى براى دیگرى است.[۱]

تفاوت با سب

برخی سب و لعن‏ را دو مقوله‌ جداگانه‌‏ و دارای معناى اختصاصی دانسته‎اند. معناى سب را شتم و بیان كلام زشت و معنای لعن را طرد و دور گرداندن از رحمت الهى بیان کرده‎اند.[۲] آنان همچنین مدعی‌اند، در قرآن‏ و روایات نیز این دو مفهوم با هم تفاوت دارند و خدا برخی را در قرآن لعن اما از سب آنها نهی کرده است.[۳] البته عده‌ای نیز لعن را هم‌معنای سب دانسته‌اند.[۴]

جایگاه لعن

تصویر روی جلد کتاب سب-و-لعن-در-قرآن

كلمه‌‏ى لعن و مشتقات آن ۳۷ بار در قرآن آمده است.[۵] در قرآن، كافران، ظالمان، منافقان، آزار رسانندگان به خدا و رسول، آنانى كه از روى عمد قتل نفس كنند و كسانى كه حقايق را كتمان و امر را بر مردم مشتبه می‌‏سازند، لعن شده‌اند.[۶]

پيامبر نیز دشمنان رسالت، مشرکان، منافقان[۷] و برخى از صحابه را لعن کرده است.[۸] در روایات اهل بیت، غالیان[۹] و عاملان واقعه کربلا لعن شده‌اند. در زیارت عاشورا افرادی از بنی‌امیه همچون یزید، معاویه و ابوسفیان لعن شده‌اند.[۱۰]

برخی، خوارج را، نخستن کسانی دانسته‌اند که مسلمانان را با نام و نشان لعن کردند.[۱۱] پس از خوارج، معاویه نیز به طوررسمی به ترویج لعن پرداخت او دستور داد در منابر حضرت علی(ع) را لعن کنند.[۱۲]

آیا لعن مسلمان جایز است؟

مسلمانان با استناد به آیات و روایات لعن کافر را جایز می‌دانند اما درباره لعن مسلمان اختلاف‌نظر دارند: موافقان لعن مسلمان، لعن و سب را به یک معنا دانسته[۱۳] و برای اثبات جواز لعن به سیره پیامبر استناد می‌کنند که او گروهی از صحابه را که از لشکر اسامه تخلف کردند، لعن‌ کرده است.[۱۴]

ادله مخالفان

مخالفان لعن، به آیاتی از قرآن، که مسلمانان را از سب و توهین به مقدسات دیگران از جمله مشرکان منع کرده، استناد می‌کنند.[۱۵] به اعتقاد آنان در تمام مواردی که خداوند در قرآن قومی را لعن کرده،‌ علت آن را نیز بیان کرده و لعن خدا جز در مورد شیطان، لعن عام بوده و هیچ فردی را با نام و نشان لعن نکرده است.[۱۶]

آنان همچنین لعن‌های موجود در کلام پیامبر را لعن عام می‌دانند نه لعن به شخص و فرد خاص [۱۷] و بر این باورند گزارش‌هایی از پیامبر مشتمل بر لعن با نام و نشان آمده، با شخصیتی که قرآن از او ترسیم کرده، مطابقت ندارد.[۱۸]

مخالفان لعن بر این عقیده‌اند که سیره اهل بیت (ع) خصوصا حضرت علی (ع)، بر وفاق بوده و از دشنام به دیگران پرهیز می‌کردند.[۱۹] این عده به داستان جنگ صفین استناد کرده‌اند که بعد از صفین یاران علی (ع) به اصحاب معاويه دشنام دادند و على (ع) فرمود: «من خوش ندارم كه شما بسيار لعن نموده و دشنام دهید.»[۲۰]

برخی از علمای شیعه مانند آیت الله خامنه‌ای[۲۱] و آیت الله سیستانی[۲۲] به حرمت توهین به مقدسات اهل‌سنت و دامن زدن به اموری که سبب اختلاف می‌شود، فتوا داده‌اند.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. طریحى، مجمع البحرین، ۱۳۷۵ش، ج ۶، ص ۳۰۹.
  2. فخلعی، مجموعه گفتمان‌هاى مذاهب اسلامى، ۱۳۸۳ش، ص ۲۹۹.
  3. فخلعی، مجموعه گفتمان‌هاى مذاهب اسلامى، ۱۳۸۳ش، ص ۲۹۹.
  4. بستانى، فرهنگ ابجدى، ۱۳۷۵ش، ص ۷۵۶.
  5. رضوانى‏، شيعه‌شناسى، ۱۳۸۴ ش‏، ص۵۸۸
  6. فخلعی، مجموعه گفتمان‌هاى مذاهب اسلامى، ۱۳۸۳ش، ص ۳۰۰
  7. فخلعی، مجموعه گفتمان‌هاى مذاهب اسلامى، ۱۳۸۳ش، ص ۳۰۰.
  8. رضوانى‏، شيعه‌شناسى، ۱۳۸۴ش‏، ص۵۸۸.
  9. علامه مجلسى، بحارالانوار، ترجمه، ۱۳۶۳ش، ج۳، ص۲۰۰
  10. ابن قولویه، کامل الزیارات، ۱۳۵۶ق، ص۱۷۸.
  11. معلمی، «بنیان‌گذاران و مبلغان سب و لعن با نام و نشان در اسلام»، ۱۳۹۰ش، ص۱۹۱-۱۹۲.
  12. معلمی، «بنیان‌گذاران و مبلغان سب و لعن با نام و نشان در اسلام»، ۱۳۹۰ش، ص۱۹۸.
  13. فخلعی، مجموعه گفتمان‌هاى مذاهب اسلامى، ۱۳۸۳ش، ص ۳۰۰
  14. طبرسی، الإحتجاج ، ۱۳۷۱ش، ج‏ ۲، ص ۴۷۳.
  15. معلمی، «بنیان‌گذاران و مبلغان سب و لعن با نام و نشان در اسلام»، ۱۳۹۰ش، ص ۱۹۱-۱۹۲.
  16. معلمی، «بنیان‌گذاران و مبلغان سب و لعن با نام و نشان در اسلام»، ۱۳۹۰ش، ص ۱۹۳.
  17. معلمی، «بنیان‌گذاران و مبلغان سب و لعن با نام و نشان در اسلام»، ۱۳۹۰ش، ص۱۹۴-۱۹۵
  18. معلمی، «بنیان‌گذاران و مبلغان سب و لعن با نام و نشان در اسلام»، ۱۳۹۰ش، ص ۱۹۴و۱۹۵.
  19. فخلعی، مجموعه گفتمان‌هاى مذاهب اسلامى، ۱۳۸۳ش، ص ۶۱.
  20. فخلعی، مجموعه گفتمان‌هاى مذاهب اسلامى، ۱۳۸۳ش، ص ۳۰۱-۳۰۲.
  21. سایت آیت الله خامنه‌ای، فتوی به حرمت لعن.
  22. سایت الغدیر، فتوای آیت الله سیستانی.

منابع

پیوند به بیرون

بررسی لعن در قرآن و سنت