مقاله قابل قبول
استناد ناقص
شناسه ناقص

اشرف مخلوقات

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

أشرف مخلوقات به معنای برترین موجودی کهخداوند خلق کرده است. عموم محققان و مفسران معتقدند انسان مصداق اشرف مخلوقات است و دلیل‌هایی از آیات و روایات اسلامی این مطلب را تأیید می‌کند. برخی مفسران نیز مصادیق دیگری همچون ملائکه،‌عقل اول و... را اشرف مخلوقات دانسته‌اند.

معنا و مصداق

أشرف مخلوقات را به معنای برترین[۱] موجودی که خداوند آن‌را خلق کرده، دانسته‌اند.[۲] برای اشرف مخلوقات، مصادیق مختلفی ذکر شده است:

  • محققان، انسان را برترین مخلوق خداوند دانسته‌اند.[۳] در قرآن کریم آیه‌ای که تصریح کند انسان اشرف مخلوقات است، وجود ندارد، با این‌حال مفسران براساس فحوای آیات[۴] و دیگر آموزه‌های اسلامی[۵] انسان را اشرف مخلوقات می‌دانند. در میان انسان‌ها، انبیاء و اوصیاء که دارای مقام عصمت هستند، برترین مخلوقات می‌باشند.[۶] و در میان آن‌ها نیز پیامبر اسلام بالاترین درجه را دارا است.[۷]

محققان معتقدند اشرف مخلوقات بودن انسان به این معنا نیست که همه انسان‌ها برترین هستند بلکه به این معنا است که انسان، استعداد و توانایی این را دارد که به رتبه اشرف مخلوقات برسد.[۸] اما گاه انسان بر اثر کفر و گناه به جایی می‌رسد که از موجودات بی‌روح نیز پایین‌تر قرار می‌گیرد.[۹] به همین جهت خداوند در قرآن گاهی انسان را جماد، گاهی گیاه و گاهی حیوان می‌خواند.[۴]

  • برخی محققان ملائکه را اشرف مخلوقات دانسته‌اند.[۱۰]
  • برخی معتقدند عقل اولّی اشرف مخلوقات است.[۱۱]
  • برخی مفسران مفاهیمی همچون علم[۱۲] و ایمان[۱۳] را اشرف مخلوقات معرفی کرده‌اند. البته این احتمال وجود دارد که منظور این گروه از مخلوقات، مخلوق از فعل «خَلُقَ» به معنای اخلاقیات باشد[نیازمند منبع]

دلائل

محققان و عالمانی که انسان را اشرف مخلوقات دانسته‌اند، ادله‌ای بر این مطلب ذکر کرده‌اند:

  • خداوند، مبدأ انسان را از خود معرفی می‌کند: «نَفَخْتُ فیهِ مِنْ رُوحی؛ و از روح خود در آن دمیدم»[۱۴] و انتهای او را نیز به سمت خود می‌داند[۱۵].[۱۶]
  • برخی معتقدند نوع خلقت مادی انسان نیز دلیل در اشرف مخلوقات بودن او است.[۲۱]

پانویس

  1. ابن منظور، لسان العرب، ذیل ماده شرف.
  2. «آیا همه بشریت اشرف مخلوقات‌اند ؟»
  3. ملاحویش آل غازی، بیان المعانی، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۶۶.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «چرا خداوند که در قرآن کریم انسان را اشرف مخلوقات نامیده است؟»
  5. ابن‌عاشور، التحریر و التنویر، موسسه التاریخ، ج۸، ص۱۳۴.
  6. طیب، أطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۱۴، ص۱۱۸.
  7. آملی،تفسیر المحیط الأعظم، ۱۴۲۲ق، ج۴، ص۱۰۲.
  8. «چرا انسان اشرف مخلوقات هست؟»
  9. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۶، ص۶۳.
  10. مراغی، تفسیر المراغی، دار إحیاء التراث العربی، ج۲۴، ص۴۶.
  11. نسفی، عزیزالدین، انسان کامل، ص۵۹.
  12. فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۲۴، ص۴۲۹.
  13. فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۱۹۶.
  14. سوره ص، آیه۷۲.
  15. سوره بقره، آیه۱۵۶.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ صدرالمتألهین، تفسیر القرآن الکریم، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۱۰۶.
  17. سوره بقره، آیه۳۱.
  18. سوره بقره، آیه۳۴.
  19. سوره بقره، آیه۳۰.
  20. عزیزی، انسان‌شناسی،۱۳۸۹ش، ص۸۴.
  21. طنطاوی، التفسیر الوسیط، ج۱۵، ص۴۵۴.

منابع