اصحاب شمال

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

اَصحاب شِمال یا اصحاب مَشئمه، گروهی که در آخرت، نامه عملشان را با دست چپ دریافت می‌کنند و جایگاهشان جهنم است. بر پایه آیات قرآن، ایمان نداشتن به خدا، اصرار بر گناهان کبیره، رفاه‌طلبی و انکار معاد از ویژگی‌های آنان است. قرآن از آنان در برابر اصحاب یمین یاد کرده و از شدت عذاب اصحاب شمال در قیامت خبر داده است.

نامگذاری

اصحاب شمال، اصطلاحی قرآنی به معنای «یاران چپ» و در مقابل اصحاب یمین به معنای «یاران راست» است.[۱] بر پایه سخن مفسران، این گروه در قیامت، نامه اعمالشان را با دست چپ دریافت می‌کنند و جایگاهشان جهنم است.[۲] مفسران معتقدند اصحاب شمال همان اصحاب مشئمه هستند.[۳] در مقابل آن‌ها اصحاب یمین (یا اصحاب میمنه) قرار دارند که نامه اعمال خود را با دست راست دریافت می‌کنند.[۴]

درباره دلیل نام‌گذاری آنان به «اصحاب شمال» دو نظریه است:

  • به این دلیل که روز قیامت نامه اعمال را با دست چپ دریافت می‌کنند.
  • به سبب آنکه روز قیامت «اصحاب شمال» سمت چپ و اصحاب یمین در سمت راست قرار می‌گیرند.[۵]

ویژگی‌ها

بر پایه قرآن، برخی از حالات و ویژگی‌های آنان در دنیا و آخرت عبارت است است:

سرنوشت

بر اساس آیات سوره حاقه، اصحاب شمال در روز قیامت، هنگام دریافت نامه اعمال خود، آرزوی مرگ کرده و می‌گویند کاش هرگز نامه اعمال خود را نمی‌دیدیم.[۱۰] این گروه در قیامت به دستور خداوند، به زنجیر کشیده شده، در آتش جهنم انداخته می‌شوند و غذایی جز چرکابه بدن دوزخیان ندارند.[۱۱] همچنین در سوره واقعه آمده، آنان در میان باد سوزان و آب جوشان و در سایه دود غلیظی قرار خواهند گرفت.[۱۲]

پانویس

  1. فرهنگ بزرگ سخن، ذیل واژه اصحاب شمال.
  2. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۲۲۸.
  3. خرمشاهی، دانشنامه قرآنی، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۲۳۶.
  4. طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۹، ص۱۲۳.
  5. خرمشاهی، دانشنامه قرآنی، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۲۳۶.
  6. سوره حاقه، آیه۳۳.
  7. سوره واقعه، آیه۴۷.
  8. سوره واقعه، آیه۴۶.
  9. سوره مدثر، آیه۴۳-۴۶؛ دایرةالمعارف قرآن کریم، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۴۱۴.
  10. سوره حاقه، آیه۲۵-۲۸.
  11. سوره حاقه، آیه۳۰-۳۶.
  12. سوره واقعه، آیه۴۱-۴۴؛دایرةالمعارف قرآن کریم، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۴۱۴.

منابع

  • قرآن کریم.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآنی، تهران، نشر دوستان و ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • دایرةالمعارف قرآن کریم، تدوین مرکز فرهنگ و معارف قرآن، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۲ش.
  • طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق.
  • فرهنگ بزرگ سخن، به سرپرستی حسن انوری، تهران، انتشارات سخن، ۱۳۹۰ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.