فهرست تفسیرهای شیعه
(تغییرمسیر از تفاسیر شیعه)
| تفسیرهای مهم | |
|---|---|
| شیعی | تفسیر ابو الجارود • تفسیر قمی • کتاب التفسیر (عیاشی) • تفسیر التبیان • تفسیر مجمع البیان • تفسیر الصافی • تفسیر المیزان |
| سنی | تفسیر جامع البيان (طبری) • المحرر الوجیز (ابن عطیه) • تفسیر الجامع لأحكام القرآن (قرطبی) • تفسير القرآن العظيم (ابن كثير) • تفسیر جلالین (سیوطی) |
| گرایشهای تفسیری | |
| تفسیر تطبیقی • تفسیر علمی • تفسیر عصری • تفسیر تاریخی • تفسیر فلسفی • تفسیر کلامی • تفسیر عرفانی • تفسیر ادبی • تفسیر فقهی | |
| روشهای تفسیری | |
| تفسیر قرآن به قرآن • تفسیر روایی • تفسیر اجتهادی | |
| شیوههای نگارش تفسیر | |
| تفسیر ترتیبی • تفسیر موضوعی | |
| اصطلاحات علم تفسیر | |
| اسباب نزول • ناسخ و منسوخ • محکم و متشابه • اعجاز قرآن • جری و انطباق • مکی و مدنی | |
فهرست تفسیرهای شیعه مجموعهای از کتابهای نویسندگان شیعه در تفسیر قرآن است که از قرن اول قمری به بعد منتشر شدهاند. این کتابها با گرایشها و رویکردهای مختلف نوشته شده است.
قرن اول و دوم
| نام تفسیر | زبان | قرن |
|---|---|---|
| تفسیر امام باقر(ع) (به نقل ابوجارود) | عربی | اول و دوم |
| تفسیر ابن عباس (جمعآوری شده توسط شاگردان) | عربی | اول و دوم |
| تفسیر ابو حمزه ثمالی | عربی | اول و دوم |
| تفسیر مقاتل بن سلیمان | عربی | اول و دوم |
| تفسیر ابان بن تغلب | عربی | اول و دوم |
| تفسیر علی بن مهزیار اهوازی | عربی | اول و دوم |
| تفسیر ابنمحبوب | عربی | اول و دوم |
| تفسیر سعید بن جبیر | عربی | اول و دوم |
قرن سوم
| نام تفسیر | زبان | مؤلف / انتساب | قرن |
|---|---|---|---|
| تفسیر تستری | عربی | سهل بن عبدالله تستری | سوم |
| تفسیر الحبری | عربی | حسین بن حکم حبری | سوم |
| تفسیر امام حسن عسکری(ع) | عربی | منسوب به امام حسن عسکری(ع) | سوم |
| تفسیر قمی | عربی | علی بن ابراهیم قمی | سوم |
قرن چهارم
| نام تفسیر | زبان | مؤلف | قرن |
|---|---|---|---|
| تفسیر فرات کوفی | عربی | فرات بن ابراهیم کوفی | چهارم |
| تفسیر نعمانی | عربی | محمد بن ابراهیم نعمانی | چهارم |
| کتاب التفسیر (تفسیر عیاشی) | عربی | محمد بن مسعود عیاشی | چهارم |
قرن پنجم
| نام تفسیر | زبان | مؤلف | قرن |
|---|---|---|---|
| التبیان فی تفسیر القرآن | عربی | شیخ طوسی | پنجم |
| تلخیص البیان فی مجازات القرآن | عربی | سید رضی | پنجم |
| رسائل الشریف المرتضی | عربی | سید مرتضی | پنجم |
| خصائص الوحی المبین | عربی | یحیی بن بطریق | پنجم |
قرن ششم
| نام تفسیر | زبان | مؤلف | قرن |
|---|---|---|---|
| فقه القرآن فی شرح آیات الأحکام | عربی | قطبالدین راوندی | ششم |
| متشابه القرآن و مختلفه | عربی | ابنشهرآشوب | ششم |
| مجمع البیان فی تفسیر القرآن | عربی | فضل بن حسن طبرسی | ششم |
| جوامع الجامع | عربی | فضل بن حسن طبرسی | ششم |
| تفسیر روض الجنان و روح الجنان | فارسی | ابوالفتوح رازی | ششم |
| المنتخب من تفسیر التبیان | فارسی | ابنادریس | ششم |
قرن هفتم
| نام تفسیر | زبان | مؤلف | قرن |
|---|---|---|---|
| نهج البیان عن کشف معانی القرآن | عربی | محمد بن حسن شیبانی | هفتم |
| دقائق التأویل و حقائق التنزیل | فارسی | محمود بن محمد حسنی | هفتم |
| سعد السعود | عربی | سید ابنطاووس | هفتم |
| عین العبرة فی غبن العترة | عربی | سید ابن طاووس | هفتم |
قرن هشتم
| نام تفسیر | زبان | مؤلف | قرن |
|---|---|---|---|
| تفسیر المحیط الاعظم و البحر الخضم | فارسی | سید حیدر آملی | هشتم |
| جلاء الاذهان و جلاء الاحزان (تفسیر گازُر) | فارسی | ابوالمحاسن جرجانی | هشتم |
قرن نهم
| نام تفسیر | زبان | مؤلف | قرن |
|---|---|---|---|
| کنز العرفان فی فقه القرآن | عربی | فاضل مقداد | نهم |
| جواهر التفسیر | عربی | ملا حسین واعظ کاشفی سبزواری | نهم |
| مواهب علیه فی تفسیر القرآن | عربی | ملا حسین واعظ کاشفی سبزواری | نهم |
| اعجاز البیان فی تفسیر ام القرآن | عربی | صدرالدین محمد قونوی | نهم |
قرن دهم
| نام تفسیر | زبان | مؤلف | قرن |
|---|---|---|---|
| زبدة البیان فی أحکام القرآن | عربی | مقدس اردبیلی | دهم |
| تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة | عربی | شرفالدین استرابادی | دهم |
| سواطع الالهام فی تفسیر القرآن | عربی | ابوالفضل فیضی دکنی | دهم |
| آیات الاحکام | فارسی | سید امیر ابوالفتوح حسینی جرجانی | دهم |
| زبدة التفاسیر | عربی | ملا فتحالله کاشانی | دهم |
| منهج الصادقین فی الزام المخالفین | عربی | ملا فتحالله کاشانی | دهم |
قرن یازدهم
| نام تفسیر | زبان | مؤلف | قرن |
|---|---|---|---|
| آیات الاحکام | عربی | محمد بن علی بن ابراهیم استرآبادی | یازدهم |
| تفسیر الصافی | عربی | ملامحسن فیض کاشانی | یازدهم |
| تفسیر الاصفی | عربی | ملامحسن فیض کاشانی | یازدهم |
| البرهان فی تفسیر القرآن | عربی | سید هاشم بحرانی | یازدهم |
| تفسیر القرآن الکریم | عربی | ملاصدرا | یازدهم |
| نور الثقلین | عربی | عروسی حویزی | یازدهم |
| مسالک الافهام الی آیات الاحکام | عربی | جواد بن سعید کاظمی | یازدهم |
| تفسیر شریف لاهیجی | فارسی | شریف لاهیجی | یازدهم |
| تفسیر المعین | عربی | محمد بن مرتضی کاشانی | یازدهم |
قرن دوازدهم
| قرن | نام اثر | زبان | مؤلف |
|---|---|---|---|
| دوازدهم | کنز الدقائق و بحر الغرائب | عربی | محمد بن محمدرضا قمی مشهدی |
| دوازدهم | الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز | عربی | علی بن حسین عاملی |
قرن سیزدهم
| قرن | نام اثر | زبان | مؤلف |
|---|---|---|---|
| سیزدهم | تفسیر الصراط المستقیم | عربی | سید حسین بروجردی |
| سیزدهم | الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین | عربی | سید عبدالله شبر |
| سیزدهم | تفسیر القرآن الکریم | عربی | سید عبدالله شبر |
| سیزدهم | تفسیر ست سور | عربی | ملا حبیب شریف کاشانی |
| سیزدهم | بوارق القهر فی تفسیر سورة الدهر | عربی | ملا حبیب شریف کاشانی |
| سیزدهم | فتح القدیر | عربی | محمد بن علی شوکانی |
قرن چهاردهم
| قرن | نام اثر | زبان | مؤلف |
|---|---|---|---|
| چهاردهم | آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن | عربی | محمد جواد بلاغی |
| چهاردهم | التفسیر الکاشف | عربی | محمدجواد مغنیه |
| چهاردهم | تفسیر مبین | عربی | محمدجواد مغنیه |
| چهاردهم | بیان السعادة فی مقامات العبادة | عربی | سلطان محمد گنابادی |
| چهاردهم | تقریب القرآن الی الاذهان | عربی | سید محمد حسینی شیرازی |
| چهاردهم | تبیین القرآن | عربی | سید محمد حسینی شیرازی |
| چهاردهم | تفسیر القرآن الکریم | عربی | سید مصطفی خمینی |
| چهاردهم | انوار درخشان در تفسیر قرآن | فارسی | سید محمد حسینی همدانی |
| چهاردهم | تفسیر اثنا عشری | فارسی | حسین بن احمد حسینی شاهعبدالعظیمی |
| چهاردهم | تفسیر خسروی | فارسی | علی رضا میرزا خسروانی |
| چهاردهم | تفسیر صفی | فارسی | صفیعلیشاه |
| چهاردهم | تفسیر عاملی | فارسی | ابراهیم عاملی |
| چهاردهم | تفسیر آسان | فارسی | محمد جواد نجفی خمینی |
| چهاردهم | تفسیر نوین | فارسی | محمدتقی شریعتی |
| چهاردهم | پرتوی از قرآن | فارسی | سید محمود طالقانی |
| چهاردهم | نفحات الرحمن | عربی و فارسی | محمد بن عبدالرحیم نهاوندی |
| چهاردهم | حجة التفاسیر و بلاغ الإکسیر | فارسی | عبدالحجت بلاغی |
| چهاردهم | مقتنیات الدرر و ملتقطات الثمر | عربی | میر سید علی حائری تهرانی |
| چهاردهم | تفسیر ام الکتاب | فارسی | سید حسن میرجهانی |
| چهاردهم | الجدید فی تفسیر القرآن المجید | عربی | محمد سبزواری نجفی |
| چهاردهم | ارشاد الاذهان الی تفسیر القرآن | عربی | محمد سبزواری نجفی |
| چهاردهم | الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز | عربی | علی محمد علی دخیل |
| چهاردهم | مجموع الرسائل (المحکم و المتشابه) | عربی | سید عبدالحسین لاری |
قرن پانزدهم
| قرن | نام اثر | زبان | مؤلف |
|---|---|---|---|
| پانزدهم | بدایع الکلام | عربی | محمد باقر ملکی میانجی |
| پانزدهم | البلاغ فی تفسیر القرآن بالقرآن | عربی | محمد صادقی تهرانی |
| پانزدهم | الفرقان فی تفسیر القرآن | عربی | محمد صادقی تهرانی |
| پانزدهم | البیان فی تفسیر القرآن | عربی | سید ابوالقاسم خویی |
| پانزدهم | من وحی القرآن | عربی | سید محمدحسین فضلالله |
| پانزدهم | التفسیر لکتاب الله المنیر | عربی | محمد کرمی حویزی |
| پانزدهم | من هدی القرآن | عربی | سید محمدتقی مدرسی |
| پانزدهم | المیزان فی تفسیر القرآن | عربی | علامه طباطبایی |
| پانزدهم | مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن | عربی | سید عبدالاعلی سبزواری |
| پانزدهم | تفسیر تسنیم | فارسی | عبدالله جوادی آملی |
| پانزدهم | اطیب البیان فی تفسیر القرآن | فارسی | سید عبدالحسین طیب |
| پانزدهم | انوار العرفان فی تفسیر القرآن | فارسی | ابوالفضل داورپناه |
| پانزدهم | تفسیر احسن الحدیث | فارسی | سید علیاکبر قرشی |
| پانزدهم | تفسیر جامع | فارسی | سید محمدابراهیم بروجردی |
| پانزدهم | تفسیر روشن | فارسی | حسن مصطفوی |
| پانزدهم | تفسیر راهنما | فارسی | اکبر هاشمی رفسنجانی |
| پانزدهم | تفسیر نمونه | فارسی | ناصر مکارم شیرازی |
| پانزدهم | تفسیر نور | فارسی | محسن قرائتی |
| پانزدهم | تفسیر کوثر | فارسی | یعقوب جعفری |
| پانزدهم | تفسیر علیین | فارسی | عباس سید کریمی حسینی |
| پانزدهم | نمونه بینات در شان نزول آیات | فارسی | محمدباقر محقق |
| پانزدهم | مخزن العرفان در تفسیر قرآن | فارسی | سیده نصرت امین |
| پانزدهم | روان جاوید در تفسیر قرآن مجید | فارسی | میرزا محمد ثقفی تهرانی |
| پانزدهم | پیام قرآن | فارسی | ناصر مکارم شیرازی |
| پانزدهم | البصائر | فارسی | رستگار جویباری |
| پانزدهم | التفسیر المعین للواعظین و المتعظین | عربی | محمد هویدی بغدادی |
| پانزدهم | الموسوعة القرآنیه | عربی | جعفر شرفالدین |
| پانزدهم | قاموس قرآن | فارسی | سید علی اکبر قرشی |
| پانزدهم | تفسیر حکیم | فارسی | حسین انصاریان |
منابع
- ایازی، محمدعلی، سیر تطور تفاسیر شیعه، رشت، مبین، ۱۳۸۱ش.
- شهیدی صالحی، عبدالحسین، تفسیر و تفاسیر شیعه، قزوین، امروز، ۱۳۸۱ش.
- علویمهر، حسین، آشنایی با تاریخ تفسیر و مفسران، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، ۱۳۸۴ش.