الدمعة الساکبة فی احوال النبی و العترة الطاهرة (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
الدمعة الساکبة فی احوال النبی و العترة الطاهرة
کتاب الدمعه الساکبه.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: محمدباقر دهدشتی بهبهانی
موضوع: زندگی ائمه
زبان: عربی
اطلاعات نشر
ناشر: مؤسسه اعلمی

اَلدَّمْعَةُ السّاکِبَة فی أحْوالِ النَّبیّ و العِتْرَة الطّاهِرَة (اشکِ ریزان در احوال پیامبر و آل پاکش) کتابی به زبان عربی در زندگانی (مناقب و مصائب) چهارده معصوم نوشته محمدباقر بن عبدالکریم دهدشتی بهبهانی (م ۱۲۸۵ق) است. بخش چشمگیری از این کتاب درباره امام حسین(ع) و واقعه عاشورا است.

نام کتاب و محتوای آن

آقا بزرگ تهرانی در الذریعه نام کتاب را «الدمعة الساکبة فی المُصیبة الرّاتبة و المَناقِب الثّاقبة و المَثالب العائبَة» معرفی کرده[۱] و در برخی منابع، «الدمعة الساکبة فی احوال النبی و العترة الطاهرة»[۲] یا «الدمعة الساکبة فی احوال سیدالانبیاء و المرسلین و آله المیامین» نام‌گذاری شده است.[۳]

دهدشتی بهبهانی در این کتاب، زندگانی ائمه را در چند جلد نگاشته است که مجلدات چهارم و پنجم در ۱۴ فصل اختصاص به امام حسین(ع) و عاشورا دارد. در این کتاب، مؤلف پاره‌ای روایات غیرمستند و داستانهای مجعول را نیز آورده است. وجود این قبیل مطالب، از اعتبار کتاب نزد محققان کاسته است.[۴]

انگیزه تألیف

دهدشتی انگیزه خود از نوشتن این کتاب را اختصار کتاب‌های فضایل و مقاتل و نادرستی کتاب‌های طولانی در این زمینه یاد کرده است.[۵]

منابع کتاب

بهبهانی در نقل واقعه عاشورا از منتخب طریحی بسیار بهره برده است. منابع دیگر او عبارتند از: بحارالانوار، عوالم العلوم، تظلم الزهراء، مسند البتول، تذکار الحزین، جامع الاخبار، نور العین، مهیج الاحزان، معدن البکاء او المصائب، مقتل ابومخنف و تفسیر منسوب به امام عسکری(ع).[۶]

سخن واعظ خیابانی

نقل شده که ملا علی واعظ خیابانی درباره محمد باقر بن عبدالکریم بهبهانی می‌گوید:

«ذکر مصائب می‌نمود به طوری که در آن عصر و بلد (نجف) متعارف بود از کتاب‌های مقتل فارسی مثل روضة الشهدا و محرق القلوب و مانند اینها؛ کتابی به دست می‌گرفت و می‌خواند و چون نیت خالص بود تأثیری تمام می‌نمود[۷]

چاپ و ترجمه

این اثر، نخستین بار در ۱۳۰۶ق در تهران، چاپ سنگی شده و پس از آن در شهرهای مختلف تجدید چاپ شده است.
بخش امام حسن(ع) این کتاب با عنوان «کریم اهل بیت(ع)» و بخش امام حسین(ع) با نام «زندگانی حسین بن علی سیدالشهداء» توسط ابراهیم سلطانی‌نسب به فارسی برگردانده شده است.[۸] [۹]
گزیده‌ای از الدمعة الساکبه در سال ۱۳۰۲ق با اضافات و ترجمه آن به قلم محمد رفیع گرمرودی چاپ شده است.[۱۰]

پانویس

  1. تهرانی، الذریعه، ج۸، ص۲۶۴.
  2. دائرة المعارف تشیع، ۱۳۸۰ش، ج۷، ص۵۸۰.
  3. انصاری قمی، کتاب‌شناسی اهل‌بیت، ۱۳۸۸ش، ص۳۹۷.
  4. رنجبر، سیری در مقتل‌نویسی و تاریخ‌نگاری عاشورا، ۱۳۸۶ش.
  5. دائرةالمعارف تشیع، ۱۳۸۰ش، ج۷، ص۵۸۰.
  6. رنجبر، سیری در مقتل‌نویسی و تاریخ‌نگاری عاشورا، ۱۳۸۶ش.
  7. رنجبر، سیری در مقتل‌نویسی و تاریخ‌نگاری عاشورا، ۱۳۸۶ش.
  8. آدینه‌بوک.
  9. آدینه‌بوک.
  10. اسفندیاری، کتابشناسی تاریخی امام حسین، ۱۳۸۰ش، ص۱۱۶.

منابع

  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعه، بیروت، دارالاضواء.
  • سیدجوادی و دیگران، دائرةالمعارف تشیع، تهران، نشر محبی، ۱۳۸۰ش.
  • رنجبر، محسن، سیری در مقتل‌نویسی و تاریخ‌نگاری عاشورا از آغاز تا عصر حاضر، تاریخ اسلام در آینه پژوهش، تابستان ۱۳۸۶ش، شماره ۱۴.
  • اسفندیاری، محمد، کتابشناسی تاریخی امام حسین، تهران، وزارت ارشاد، ۱۳۸۰ش.
  • انصاری قمی، ناصرالدین، کتاب‌شناسی اهل‌بیت، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۸ش.