مثیر الاحزان و منیر سبل الاشجان (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مثیر الاحزان و منیر سبل الاشجان
کتاب مثیر الاحزان.gif
اطلاعات کتاب
نویسنده: جعفر بن محمد بن نما حلی (متوفای ۶۴۵ق)
موضوع: امام حسین(ع)
زبان: عربی
ناشر: المطبعة الحيدرية
تاریخ نشر: ۱۳۶۹ق
مجموعه: ۱جلد

مُثیرُ الأحْزان وَ مُنیرُ سُبُلِ الأشجان (به معنای برانگیزاننده غم‌هاو چراغ راه مصیبت‌ها) کتابی در نقل مصائب واقعه عاشورا که به تناسب، از تاریخ و زندگی امام حسین(ع)نیز سخن گفته است. این کتاب را عالم دینی شیعی، جعفر بن ابی ابراهیم، معروف به ابن نما حلی (متوفای ۶۴۵) تألیف کرده است. مؤلف، این اثر را در سه مقصد (زندگانی امام حسین(ع)، وقایع عاشوراو داستان اسرا) نگاشته است. از این کتاب که با عنوان مقتل ابن نما نیز یاد شده، ترجمه‌ای به زبان فارسی با عنوان "در سوگ امیر آزادی" منتشر شده است.

درباره مؤلف

نجم الدین جعفر بن محمد بن جعفر بن هبه الله بن نما حلی در شهر حله از شهرهای عراق به دنیا آمد. او از علمای قرن هفتم و یکی از اساتید علامه حلی است. او شعر نیز می‌سرود و اشعارش درباره پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) در برخی منابع، از جمله تألیفات خود موجود است.[۱]

انگیزه نگارش

مؤلف تلاش کرده مقتلی در حد وسط بنویسد، چون بعضی از کتب مقاتل بسیار طولانی بوده و در مقابل، بعضی دیگر را نیز بسیار مختصر یافته است.[۲]

انتساب کتاب

در انتساب کتاب به ابن نما حلی در روضات الجنات آمده که شهید ثانی احتمال داده کتابهای مثیر الاحزان و ذوب النضار از نوه ابن نما باشد، اما افرادی چون محسن امین در اعیان الشیعه، این آثار را از او دانسته و گفته که معلوم نیست ابن نما، نوه‌ای بنام خودش داشته است.[۳]

سبک نگارش

او فقط به بیان روایات تاریخی پرداخته و تحلیلی از خود ارائه نمی‌دهد و در مقام پژوهش درباره علل و عوامل این نهضت دگرگون ساز و شگرف و شمارش انگیزه‌های آن نیز نیست. وی گزارش مقتل را به صورت ذکر یک جریان منسجم آورده و اسناد روایات را به طور کامل ذکر نکرده است.[۴]

محتوای کتاب

این اثر، شامل مقدمه‌ای در فضائل اهل بیت پیامبر(ص) و فضیلت ذکر مصائب آن بزرگواران و گریه بر آن‌ها و دارای سه مقصد به ترتیب زیر است:

  • مقصد اول:
گزیده‌ای از زندگی نامه امام حسین(ع) و سیر تحولات تاریخی در به‌وجود آمدن حادثه کربلا از حرکت امام از مدینه تا ورود به کربلا است.
ترجمه کتاب مثیر الأحزان توسط علی کرمی
  • مقصد دوم:
وقایع روز عاشورا است تا شهادت امام(ع) و آغاز اسارت اهل بیت آن حضرت. در پایان این مقصد روایاتی در پیشگویی شهادت امام و واقعه عاشورا آمده است.
  • مقصد سوم:
داستان اسیران تا بازگشت آنان به مدینه را در بر دارد. در این قسمت خطبه‌های امام زین‌العابدین(ع) و سایر اهل بیت(ع) در کوفه و شام و... ذکر شده است.[۵]

ترجمه‌ها و چاپ

آقا بزرگ تهرانی دو ترجمه از «مثیر الاحزان» به زبان اردو را نام می‌برد.[۶] ترجمه‌ای به زبان فارسی با نام «در سوگ امیر آزادی» توسط علی کرمی صورت گرفته است.
چاپ این کتاب در ایران در سال ۱۳۱۸ش به صورت چاپ سنگی صورت گرفت.[۷] چاپ دیگری در نجف اشرف توسط المطبعة الحیدریة صورت گرفت. این کتاب در یک جلد به زبان عربی، به وسیله انتشارات مدرسه امام مهدی قم در سال ۱۴۰۶ق با ضمیمه التحصین، در قطع وزیری چاپ و منتشر شده است.

پانویس

  1. امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج۴، ص۱۵۷.
  2. ابن نما، مثیر الاحزان، ص۶.
  3. اسفندیاری، کتابشناسی تاریخی امام حسین، ۱۳۸۰ش، ص۸۳.
  4. ابن نما، در سوگ امیر آزادی، ص۵۲.
  5. ابن نما، مثیر الاحزان، فهرست کتاب.
  6. تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۳ق، ج۴، ص۱۳۳.
  7. تهرانی، الذریعة، ۱۴۰۳ق، ج۱۹، ص۳۴۹.

منابع

  • ابن نما، جعفر بن محمد، مثیر الاحزان و منیر سبل الاشجان، قم، مدرسة الإمام المهدی عجّل الله تعالی فرجه الشریف، ۱۴۰۶ق.
  • ابن نما، جعفر بن محمد، مثیر الاحزان و منیر سبل الاشجان، نجف اشرف، المطبعة الحیدریة، ۱۳۶۹ق.
  • اسفندیاری، محمد، کتاب‌شناسی تاریخی امام حسین، تهران، وزارت ارشاد، ۱۳۸۰ش.
  • امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، بیروت، دارالتعارف، ۱۴۲۱ق.
  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعه، بیروت،‌دار الاضواء، ۱۴۰۳ق.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.
  • کرمی، علی، در سوگ امیر آزادی (ترجمۀ مثیر الأحزان)، قم، حاذق، ۱۳۸۰ش.