تذکرة الشهداء (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
تذکرة الشهداء
کتاب تذکرة الشهداء.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: ملا حبیب شریف کاشانی
موضوع: مقتل امام حسین
زبان: فارسی

تذکرة الشهداء کتابی است به زبان فارسی نوشته ملا حبیب شریف کاشانی (متوفای ۱۳۴۰ق) که موضوع و محتوای آن شرحی بر واقعه کربلا، شهادت امام حسین(ع) و یاران آن حضرت است. به این اثر به جهت نقل‌های ضعیفش، انتقادهایی شده است.

درباره مؤلف

ملا حبیب الله شریف کاشانی در سال ۱۲۶۲ق (۱۲۲۴ ش) در شهر کاشان متولد شد. وی در چهارده سالگی، صرف و نحو و مقدّمات را تکمیل و فقه و اصول را آغاز کرد. در ذکر تألیفات او، از ۱۶۲ کتاب و رساله یاد کرده‌اند. شریف کاشانی، در ۲۳ جمادی الثانی سال ۱۳۴۰ ق (اسفند ۱۳۰۰ ش) دار فانی را وداع گفت و پیکرش در مزار دشت افروز کاشان به خاک سپرده شد.[۱] [۲] گفته شده کار اصلی او، پژوهش در فقه و علوم وابسته به آن بود، اما به دلیل دلبستگی شدید به امام حسین(ع) تاریخ مفصلی در شرح حال شهیدان عاشورا نگاشت.[۳]

روش تألیف

شریف کاشی در این کتاب از همه گونه منابع قوی و ضعیف، نقل کرده است؛ از این رو با وجود ردّ برخی اخبار از سوی مؤلّف، تعدادی از روایت‌های ضعیف در کتاب باقی مانده است. این اخبار، پشتوانه تاریخی ندارند و قرائن دیگری در کنار آنها وجود ندارد؛ به همین دلیل دیگر گزارش‌های کتاب را نیز غیر قابل اعتماد کرده است. نمونه‌های گزارش‌های متفرّد و تأیید ناشده این کتاب را می‌توان در صفحات متعددی مشاهده کرد. گفتنی است برخی از این اخبار محال یا خارق العاده نیستند، اما سند و منبع قابل اتکایی ندارند.[۴]

محتوای کتاب

این اثر در دوازده بخش تنظیم شده است:

  1. پذیرش شهادت از جانب امام حسین(ع) در عالم ذکر،
  2. برخی ویژگی‌ها و فضایل آن حضرت،
  3. ذکر برخی از مجالس عزا که مصیبت امام حسین(ع) در آن‌ها ذکر شده و تشویق بر گریستن بر آن حضرت،
  4. خروج ایشان از مدینه به سوی مکه،
  5. خروج آن حضرت از مکه به سوی کوفه،
  6. ورود ایشان به سرزمین کربلا،
  7. شهادت عده‌ای از یاران آن حضرت،
  8. شهادت فرزندان عقیل و جعفر طیار،
  9. شهادت فرزندان امام حسن(ع)،
  10. شهادت فرزندان امام حسین(ع)،
  11. شهادت فرزند امام علی(ع)،
  12. سرانجام برخی از رخدادهای پس از واقعۀ کربلا.[۵]

وجود اخبار ضعیف در کتاب

نقل شده است شریف کاشانی در تذکرة الشهداء اخبار مخدوشی را آورده که حتی در کتاب‌های ضعیف پیدا نمی‌شود[۶] و اگر این اخبار، محال یا خارق‌العاده نیستند اما سند متقن و قابل اعتنایی هم ندارد.[۷] برخی تحریفات راه‌یافته بدین شرح است:

کتاب اندیشه های حسینی.jpg

ترجمه کتاب

این کتاب را سیدعلی جمال‌اشرف با عنوان «تذکرة الشهداء، مقتل الامام الحسین (ع)» به عربی برگردانده‌ است.

همچنین احسان زاهری کتابی با عنوان «اندیشه های حسینی و شصت مجلس مصیبت از تذکرة الشهداء شریف کاشانی» تألیف کرده است.

پانویس

  1. مشار، مؤلفین کتب چاپی فارسی و عربی، ۱۳۴۰ش، ج۲، ص۴۸۷.
  2. سجادی، میراث حوزه اصفهان، ۱۳۸۷ش، ج۵، ص۵۷۰.
  3. ری‌شهری، دانشنامه امام حسین(ع)، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۱۰۵.
  4. ری‌شهری، دانشنامه امام حسین(ع)، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۱۰۵.
  5. کاشانی، تذکرة الشهداء، ۱۳۹۰ش، ص۴و۵.
  6. فاطمی، منابع تحریف‌گستر در حادثه عاشورا، ۱۳۸۳ش.
  7. ری‌شهری، دانشنامه امام حسین(ع)، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۱۰۵.
  8. ری‌شهری، دانشنامه امام حسین(ع)، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۱۰۵.

منابع

  • ری‌شهری، محمد، دانشنامه امام حسین(ع)، قم، دارالحدیث، ۱۳۸۸ش.
  • کاشانی، حبیب‌الله، تذکرة الشهداء، تهران، شمس الضحی، ۱۳۹۰ش.
  • فاطمی، سید حسن، منابع تحریف‌گستر در حادثه عاشورا، کتابهای اسلامی، تابستان ۱۳۸۳ - شماره ۱۷.
  • مشار، خان‌بابا، مؤلفین کتب چاپی فارسی و عربی، ۱۳۴۱ش.
  • سجادی، احمد، میراث حوزه اصفهان، اصفهان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان، ۱۳۸۷ش.