ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
رياض الاَبرار فى مَناقب الائمّة الاَطهار
کتاب ریاض الابرار.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: سید نعمت‌الله جزائری
موضوع: فضائل اهل بیت
سبک: روایی
زبان: عربی
ناشر: مؤسسة التاريخ العربى
مجموعه: ۳ جلد

ریاضُ الاَبْرار فی مَناقب الائمّة الاَطْهار کتابی به زبان عربی نوشته سید نعمت‌الله جزائری (متوفای ۱۱۱۲ق) است. این اثر در سه جلد بوده که جلد اول درباره نبی اکرم(ص) و علی(ع)، جلد دوم درباره فاطمه زهرا(س)، حسنین(ع)، امام چهارم تا یازدهم و جلد سوم اختصاص به امام عصر(عج) دارد. این اثر، گرایشی حدیثی دارد و مؤلف در برخی موارد توضیحاتی را ارائه کرده است. در چاپ موجود کتاب، قسمت مربوط به پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین از این مجموعه موجود نیست.

درباره مؤلف

سید نعمت الله جزایری، از علمای شیعی قرن یازدهم و دوازدهم و سرسلسله خاندان مشهور علمی و دینی سادات جزایری بود که نسب وی به امام کاظم(ع) می‌رسد. سید نعمت الله شاگرد عالمان نامداری همچون علامه مجلسی، آقا جمال خوانساری، ملا محسن فیض کاشانی و شیخ حر عاملی بود. نوشته‌های به جامانده از سیدنعمت الله جزایری فراوان است، چنانچه او را به سرعت قلم و کثرت تألیفات وصف کرده‌اند. از جمله آثار معروف او الانوار النعمانیة، قصص الانبیاء و کتاب کشکولی زَهر الربیع است. او یکی از علمای طرازِ اول مسلک اخباری محسوب می‌شود.

روش تألیف و محتوای کتاب

با توجه به گرایش حدیثی مؤلف، کتاب شکل روایی به خود گرفته و با استفاده از منابع مختلف، روایات فراوانی درباره زندگی و مناقب ائمه نقل کرده است. جزائری در مواردی از کتاب به اظهار نظر نیز پرادخته و یا برخی از اخبار و گزارش‌ها را توضیح داده است.

وی در سه جلد فعلی کتاب به ترتیب به حضرت زهرا و حسنین(ع)، جلد دوم درباره امام چهارم تا یازدهم پرداخته و جلد سوم امام عصر اختصاص دارد.

  • جلد اول: حضرت زهرا(س) و حسنین(ع)
  1. ولادت، اسماء، معجزات و مکارم اخلاقی حضرت زهرا(س).
  2. ازدواج حضرت زهرا با علی(ع).
  3. احوالات فاطمه(س) پس از رحلت پدر و چگونگی محبان او در قیامت.
  4. ولادت حسنین و نقش انگشتری آنان.
  5. احوالات امام مجتبی(ع).
  6. عمر و شهادت امام مجتبی(ع).
  7. احوالات امام حسین(ع) از معجزات، احتجاجات با معاویه و خبردادن انبیاء درباره شهادت امام(ع).
  8. در عظمت مصیبت سیدالشهداء و ثواب گریه بر وی.
  9. مقتل امام حسین.
  10. وقایع پس از عاشورا.
  11. احوال مختار و قیام او
  • جلد دوم: امام زین العابدین تا امام عسکری
  1. احوالات امام سجاد(ع) از اسماء و القاب، معجزات، دعاها، مکارم اخلاق، همسران و فرزندان، نوادگان خروج کننده علیه بنی امیه و بنی عباس.
  2. احوالات امام باقر(ع) از اسماء، ولادت و شهادت، مناقب، اصحاب و برخی اخبار.
  3. احوالات امام صادق(ع) و کیفیت مواجهه با مخالفین و علمای آنان.
  4. احوالات امام کاظم(ع)، اصحاب امام و احتجاجات هشام بن حکم، زندان‌های حضرت، ابطال مذهب واقفه پس از شهادت امام(ع).
  5. احوالات امام رضا(ع)، ماجرای ولایتعهدی، آثار و برکات روضه مبارکه آن حضرت.
  6. احوالات امام جواد(ع)، ازدواج با ام الفضل و کیفیت شهادت.
  7. احوالات امام هادی، عصر امام(ع)، جعفر کذاب.
  8. احوالات امام حسن عسکری(ع).
  • جلد سوم: امام مهدی(عج)
  1. احوالات امام زمان،
  2. اخبار پیامبر و ائمه از قائم،
  3. دلائل شیخ طوسی بر غیبت امام.
  4. احوال سفرای امام.
  5. علت غیبت و علائم ظهور.
  6. وقایع هنگام ظهور.
  7. رجعت و چگونگی آن.
  8. نواب اربعه و جانشینان پس از او.[۱]

منابع کتاب

منبع نقل روایات در این کتاب، آثار کهن و متاخر شیعه است هر چند غالب ارجاعات در پاورقی‌ها که به‌وسیله ناشر استخراج شده به منابع یادشده در متن نیست. توجه مؤلف در بیشتر موارد به آثار شیعه بوده ولی گاه روایاتی هم از منابع یا محدثان اهل سنت نقل می‌کند.[۲]

چاپ

چاپ اول این کتاب در سال ۱۴۲۷ قمری در بیروت توسط مؤسسة التاریخ العربی صورت گرفت.

پانویس

منابع

  • جزائری، سید نعمت الله، ریاض الأبرار فی مناقب الأئمة الأطهار، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، ۱۴۲۳ ق.
  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعه، بیروت،‌دار الاضواء، ۱۴۰۳ق.
  • مرکز تحقیقات علوم اسلامی، نرم افزار سیره معصومان.