سوده دختر زمعة بن قیس

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از سوده دختر زمعه بن قیس)
پرش به: ناوبری، جستجو
سوده دختر زَمعَة بن قیس
درگذشت سال ۲۳ یا ۵۴ هجری
آرامگاه بقیع
محل زندگی مدینه - حبشه
تبار قبیله قریش
نقش‌های برجسته همسر حضرت محمد(ص)- از روایان احادیث پیامبر(ص) - یکی از مهاجران
لقب ام المؤمنین
دین اسلام
خویشاوندان قیس بن زید - سکران بن عمر


سوده دختر زَمْعَة بن قَیْس (درگذشت ۲۳ یا ۵۴ق) از همسران پیامبر(ص) که پس از خدیجه(س) و پیش از عایشه به همسری پیامبر درآمد. او در فتح خیبر حضور داشت و از رسول خدا(ص) روایت کرده است.

زندگی نامه

پدر سوده، زمعة بن قیس، از قبیله قریش و مادرش، شموس از بنی عدی بن نجار انصاری بود.[نیازمند منبع] سوده چون اسلام آورد و با رسول الله، بیعت کرد، شوهرش سکران بن عمر نیز –که پسرعمویش بود- مسلمان شد و این دو با هم به حبشه مهاجرت کردند. پس از فوت سکران، پیامبر(ص) با سوده ازدواج کرد. ازدواج پیامبر با سوده قبل از ازدواج با عایشه بوده است.[نیازمند منبع]

سوده به همراه برخی زنان و مردان مسلمان به مدینه مهاجرت کرد و در راه به پیامبر(ص) پیوست.[۱]

ابن سعد می‌نویسد: رسول خدا در خیبر هشتاد وَسَق خرما و بیست وسق جو یا گندم به سوده برای طعام داد.[۲] این، حکایت از حضور او در فتح خیبر دارد.

پس از وفات زینب دختر پیامبر(ص)، سوده به همراه برخی زنان دیگر، دختر پیامبر(ص) را غسل دادند.[۳]

به گفته ابن عبدالبر و ابن اثیر، سوده در اواخر خلافت عمر (اواخر سال ۲۲ یا روزهای اول سال ۲۳ق) در مدینه از دنیا رفت.[۴] ابن سعد ضمن خبری از عبدالله بن مسلم، وفات او را در شوال سال ۵۴ق در خلافت معاویه در مدینه ذکر می‌کند و در بقیع مدفون شد. ابن حجر از ابن ابی خثیمه نقل کرده که وی در خلافت خلیفه دوم فوت کرده است. واقدی سال ۵۴ را ترجیح می‌دهد و زرکلی نیز وفات سوده را سال ۵۴ق ذکر کرده است.[۵]

خصوصیات اخلاقی

ابن سعد به سند خود از ابن سیرین روایت می‌کند: رسول خدا برای حجة الوداع همه همسران خویش را برد و بعد از پیامبر زنان آن حضرت حج به جای آوردند. اما سوده به حج نرفت. او می‌گفت: حج من این است که از خانه بیرون نروم، همچنان که خدا در قرآن فرموده:

وَقَرْنَ فِی بُیوتِکنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِیةِ الْأُولَیٰ ۖ وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِینَ الزَّکاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ۚ إِنَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا ﴿۳۳﴾ (ترجمه: و در خانه‌هایتان قرار گیرید و مانند روزگار جاهلیت قدیم زینت‌های خود را آشکار مکنید و نماز برپا دارید و زکات بدهید و خدا و فرستاده‌اش را فرمان برید. خدا فقط می‌خواهد آلودگی را از شما خاندان پیامبر بزداید و شما را پاک و پاکیزه گرداند. (۳۳</ref>)[ ۳۳–۳۳]

او تا آخر عمر از حجره‌ای که رسول خدا برایش تعیین کرده بود، بیرون نیامد.[۶]

روایت

شیخ طوسی، احمد حنبل، ابن عبدالبر، ابن مَنده، ابو نُعَیم، ابن اثیر و دیگران وی را از اصحاب و راویان پیامبر(ص) شمرده‌اند.[۷] اردبیلی و میرزا استرآبادی نام وی را در زمره رُوات قید کرده‌اند.[۸] مامقانی می‌گوید: من او را حسن می‌شمارم و بر روایتش اعتماد دارم.[۹]

سوده از رسول خدا روایت کرده[۱۰] و عبدالله بن عباس و یحیی بن عبدالله بن عبدالرحمن از وی روایت کرده‌اند. طبرانی، سیزده حدیث از راویان سوده روایت کرده که برخی از آن‌ها نظیر یکدیگرند.[۱۱] بخاری، ابوداوود و نسائی احادیث سوده را نقل کرده‌اند.[۱۲]

سوده و حضرت علی(ع)

سوده در دو جناحی شدن همسران رسول خدا(ص) در عهد پس از وفات پیامبر(ص) ظاهرا جناح عایشه را برگزیده بود و از وی پشتیبانی می‌کرد.[۱۳]

پانویس

  1. بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۴۱۴.
  2. الطبقات الکبری، ج۸، ص۵۵-۵۶ به نقل از غروی نائینی، محدثات شیعه، ۱۳۸۶ش، ص۲۵۰.
  3. بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۴۰۰.
  4. غروی نائینی، محدثات شیعه، ص۲۴۹ به نقل از الاستیعاب، ج ۴، ص۱۸۶۷؛ اسدالغابة، ج ۵، ص۴۸۵
  5. غروی نائینی، محدثات شیعه، ص۲۴۹ به نقل از الطبقات الکبری، ج ۸، ص۵۷؛تهذیب التهذیب، ج۱۲، ص۴۲۷
  6. غروی نائینی، محدثات شیعه، ۱۳۸۶ش، ص۲۵۰
  7. غروی نائینی، محدثات شیعه، ص۲۵۰ به نقل از رجال طوسی، ص۳۲، الجامع فی العلل و المعرفة الرجال، ص۲۴۴، الاستیعاب، ج ۴، ص۱۸۶۷، اسدالغابه، ج ۵، ص۴۸۴، تنقیح المقال، ج ۳، ص۸۰ از فصل النساء
  8. غروی نائینی، محدثات شیعه، ص۲۵۰ به نقل از جامع الرواة، ج ۲، ص۴۵۸، منهج المقال، ص۴۰۰
  9. غروی نائینی، محدثات شیعه، ص۲۵۰ به نقل از تنقیح المقال، ج ۳، ص۸۰
  10. غروی نائینی، محدثات شیعه، ص۲۵۱ به نقل از الجامع فی العلل و المعرفة الرجال، ص۲۴۴
  11. غروی نائینی، محدثات شیعه، ص۲۵۱ به نقل از المعجم الکبیر، ج ۲۴، ص۳۳-۳۷
  12. غروی نائینی، محدثات شیعه، ص۲۵۱ به نقل از تهذیب التهذیب، ج ۱۲، ص۴۲۶
  13. آلاحاد و المثانی، ج۵ص ۳۸۸؛ المعجم الکبیر، ج۲۳ص ۵۰

منابع

  • ابن ابی عاصم آلاحاد و المثانی، نحقیق فیصل احمد الجوابره، دارالدرایه، الریاض، ۱۹۹۱م.
  • بلاذری، أحمد بن یحیی بن جابر، جمل من انساب الأشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،‌ دار الفکر، ط الأولی، ۱۴۱۷/۱۹۹۶.
  • طبرانی، ابوالقاسم، سلیمان بن احمد، معجم الکبیر، تحقیق حمدی عبدالمجید، السلفی، مکتبه ابن تیمیه، قاهره.
  • غروی نائینی، نهله، محدثات شیعه، تهران، دانشگاه تربیت مدرس؛ مرکز نشر آثار علمی، چاپ دوم، ۱۳۸۶ش.