مقاله متوسط
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
جانبدارانه
شناسه ارزیابی نشده

ام ایمن

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مشخصات فردی
نام کامل بَرَکة دختر ثعلبة بن عمرو
کنیه اُمِّ اَیمَن
خویشاوندان سرشناس مادر اسامة بن زید
همسر زید بن حارثه
مشخصات دینی
زمان اسلام آوردن از نخستین گروندگان به اسلام
حضور در جنگ‌ها جنگ احد و جنگ خیبر
هجرت به مدینه و حبشه
دیگر فعالیت‌ها شهادت بر اعطای فدک توسط پیامبر اسلام(ص) به فاطمه زهرا(س)

بَرَکة دختر ثعلبة بن عمرو، مشهور به اُمِّ‌اَیمَن از زنان صحابی، آزاد شده پیامبر(ص) و مادر اسامه بن زید.

ام ایمن به همراه امام علی(ع) تنها کسانی بودند که پس از درگذشت پیامبر(ص) و غصب فدک از سوی ابوبکر، شهادت دادند که پیامبر(ص)، فدک را به فاطمه زهرا(س) بخشیده است. پیامبر(ص) او را از زنان بهشتی معرفی کرده است. او در جنگ احد و خیبر حضور داشت.

نسب

بَرَکة دختر ثعلبة بن عمرو، مشهور به‌ ام‌ایمن، کنیز حبشی[۱] عبدالله بن عبدالمطلب (پدر پیامبر اکرم) یا همسرش آمنه بود. پس از درگذشت عبدالله و سپس آمنه، این کنیز به پیامبر(ص) به ارث رسید.[۲]

مراقبت از محمد(ص) در کودکی

پس از درگذشت آمنه در ابواء، او محمد(ص) را تا ورود به مکه مراقبت کرد[۳] و همچنان تا مدت‌ها در خدمت پیامبر(ص) بود[۴] و نگهداری از حضرت محمد(ص) را تا بزرگ شدنش بر عهده گرفت.[۵] عبدالمطلب به ام ایمن گفته بود که از پسرم غفلت نکن، اهل کتاب گمان می‌کنند که پسرم پیامبر این امت است.[۶]

ازدواج‌ها و فرزندان

پیامبر (ص) به هنگام ازدواج با خدیجه، ام ایمن را آزاد کرد و او به همسری عبید بن زید خزرجی درآمد و ایمن را از او به دنیا آورد و به همین سبب به «ام ایمن» شهرت یافت. او پس از چندی که عبید درگذشت، با زید بن حارثه که آزاد شده و سپس فرزند خوانده پیامبر بود، ازدواج کرد و اسامه بن زید از او متولد شد.[۷]

هجرت

نوشتار اصلی: هجرت به مدینه

ام ایمن از نخستین گروندگان به اسلام بود و بعدها به مدینه هجرت کرد.[۸] همچنین گفته شده است که وی از مهاجران به حبشه نیز بوده است.[۹]

شرکت در جنگ ها

ام ایمن در جنگ احد حضور داشت و جنگجویان را سیراب و مجروحان را مداوا می‌کرد. وی در خیبر نیز همراه پیامبر(ص) بود.[۱۰]

ارتباط با اهل بیت(ع)

پیامبر(ص) به ام ایمن علاقه بسیاری داشت و حتی گفته‌اند گاه او را مادر خطاب می‌کرد.[۱۱] احادیثی از منزلت بلند او نزد پیامبر(ص) نقل شده است.[۱۲] پیامبر(ص) ام ایمن را در خانه‌اش دیدار می‌کرد و پس از او ابوبکر و عمر نیز به پیروی از پیامبر، چنین می‌کردند.[۱۳] از این رو، در برخی منابع حدیثی، بابی به عنوان فضایل ام ایمن آمده است.[۱۴] در برخی منابع شیعی نیز، با احترام از او یاد شده است.[۱۵]

پیامبر(ص) او را از زنان بهشتی معرفی کرده است. ام ایمن به همراه امام علی(ع) تنها کسانی بودند که پس از درگذشت پیامبر(ص) و غصب فدک توسط ابوبکر، شهادت دادند که پیامبر(ص)، فدک را به فاطمه بخشیده است.[۱۶]

از ام ایمن چند حدیث روایت شده است.[۱۷] کسانی چون انس بن مالک، ابو یزید مدنی و حنش بن عبدالله صنعانی نیز از او روایت کرده‌اند.[۱۸]

درگذشت

تاریخ دقیق درگذشت ام ایمن روشن نیست. برخی گفته‌اند که او حدود ۵ ماه پس از رحلت پیامبر درگذشت،[۱۹] اما بنا بر نقل ابن سعد،[۲۰] وی تا اوایل خلافت عثمان زنده بوده است.[۲۱]

پانویس

  1. زهری، المغازی النبویة، ۱۷۷؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۵، ص۸۶.
  2. نک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۲۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۹۶.
  3. ابن قتیبه، المعارف، ص۱۵۰.
  4. بلاذری، انساب الاشراف،‌ج۱، ص۴۷۲.
  5. ابن حجر، الاصابة، ج۸، ص۳۶۰.
  6. ابن کثیر، البدایة والنهایة، ج۲، ص۳۴۳.
  7. ابن سعد، الطبقات، ج۴، ص۶۱، ج۸، ص۲۲۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۴۷۲.
  8. نک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۶۹؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۹۳؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۵، ص۵۶۷.
  9. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۹۳، ابن اثیر، اسد الغابه، ج۵، ص۵۶۷.
  10. واقدی، المغازی، ج۱، ص۲۴۱، ۲۵۰، ج۲، ص۶۸۵؛ ابن سعد، الطبقات، ج۸، ص۲۲۵؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۲۰.
  11. ابن سعد، الطبقات، ج۸، ص۲۲۳.
  12. نک: ابن سعد، الطبقات، ج۸، ۲۲۳-۲۲۶؛ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۲۴.
  13. مسلم، صحیح، ج۲، ص۱۹۰۷؛ ابن ماجه، سنن، ج۲، ۵۲۳-۵۲۴؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۷۹۴.
  14. نک: مسلم، صحیح، ج۲، ص۱۹۰۷- ۱۹۰۸.
  15. مثلاً نک: کلینی، کافی، ج۲، ص۴۰۵؛ ابن بابویه، امالی، ص۷۶.
  16. الطبرسی، الاحتجاج، ج۱، ص۱۲۱-۱۲۲.
  17. احمد بن حنبل، مسند، ج۶، ص۴۲۱؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۵، ص۸۷-۹۱؛ ابن ماجه، سنن، ج۲، ص۱۱۰۷.
  18. ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۲، ص۴۵۹.
  19. طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۵، ص۸۶، به نقل از زهری.
  20. ابن سعد، ج۸، ص۲۲۶.
  21. نیز نک: طبرانی، المعجم الکبیر، ج۲۵، ص۸۶؛ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص۲۲۷.

منابع

  • ابن اثیر، علی، اسدالغابة، قاهره، ۱۲۸۰ق.
  • ابن بابویه، محمد، امالی، به کوشش حسین اعلمی، بیروت، ۱۴۰۰ق /۱۹۸۰م.
  • ابن حجر عسقلانی، احمد، تهذیب التهذیب، حیدرآباد دکن، ۱۳۲۷ق.
  • ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، بیروت، دارصادر.
  • ابن عبدالبر، یوسف، الاستیعاب، به کوشش علی محمد بجاوی، قاهره، ۱۳۸۰ق /۱۹۶۰م.
  • ابن قتیبه، عبدالله، المعارف، به کوشش ثروت عکاشه، قاهره، ۱۳۸۸ق /۱۹۶۹م.
  • ابن کثیر، البدایة والنهایة، تحقیق: علی شیری، بیروت: دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸-۱۹۸۸م.
  • ابن ماجه، محمد، سنن، استانبول، ۱۴۰۱ق /۱۹۸۱م.
  • احمد بن حنبل، مسند، قاهره، ۱۳۱۳ق.
  • بلاذری، احمد، انساب الاشراف، به کوشش محمد حمیدالله، قاهره، ۱۹۵۹م.
  • ذهبی، احمد، سیر اعلام النبلاء، به کوشش شعیب ارنؤوط و دیگران، بیروت، ۱۴۰۶ق /۱۹۸۶م.
  • زهری، عبدالله، المغازی النبویة، به کوشش سهیل زکار، دمشق، ۱۴۰۱ق /۱۹۸۱م.
  • طبرانی، سلیمان، المعجم الکبیر، به کوشش حمدی عبدالمجید سلفی، بغداد، ۱۹۸۱م.
  • طبری، تاریخ.
  • الطبرسی، الاحتجاج، ج ۱، تعلیق و ملاحظات: السیدمحمدباقر الخرسان، النجف الاشرف: دارالنعمان، ۱۳۸۶-۱۹۶۶م.
  • کلینی، محمد، الکافی، به کوشش علی اکبر غفاری، بیروت، ۱۴۰۱ق.
  • مسلم بن حجاج، صحیح، به کوشش محمد فؤاد عبدالباقی، استانبول، ۱۴۰۱ق.
  • واقدی، محمد، المغازی، به کوشش مارسدن جونز، لندن، ۱۹۶۶م.

پیوند به بیرون