سبیعه دختر حارث اسلمی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سبیعه اسلمی
مشخصات فردی
نام کامل سبیعه دختر حارث اسلمی
خویشاوندان سرشناس سعد بن خوله
مشخصات دینی
زمان اسلام آوردن پس از صلح حدیبیه
دیگر فعالیت‌ها راوی

سبیعه دختر حارث اسلمی، از زنان صحابی و راوی حدیث از پیامبر(ص). وی پس از صلح حدیبیه، اسلام آورد و از همسرش جدا شد و نزد رسول خدا آمد. آیه ۱۰ سوره ممتحنه درباره ماجرای او نازل شده است. سبیعه سپس با سعد بن خوله ازدواج کرد. پس از درگذشت سعد و وضع حمل، با ابوالسنابل قرشی ازدواج کرد. او روایتی درباره عده زن باردار از پیامبر(ص) نقل کرده که مستند فقیهان قرار گرفته است.

صحابی پیامبر

سبیعه، پس از صلح حدیبیه اسلام آورد.[۱] شیخ طوسی در رجال، او را از صحابه شمرده‌ است.[۲]

ازدواج

سبیعه، همسر صیفی بن راهب از کفار مکه بود. او پس از صلح حدیبیه همسرش را ترک کرد و نزد رسول خدا(ص) رفت. شوهرش با استناد به صلح‌نامه حدیبیه از پیامبر خواست، سبیعه را به او برگرداند. پیامبر(ص) به او گفت پیمان ما مربوط به مردان است نه زنان. سپس آیه ۱۰ سوره ممتحنه نازل شد و بر اساس آن، پیامبر، با سوگند دادن سبیعه ایمان او را آزمود، پس از آن که سبیعه سوگند خورد که با اختیار اسلام را پذیرفته و اسلام آوردنش حقیقی است، پیامبر او را به شوهرش برنگرداند.[۳]

سبیعه، همسر سعد بن خوله بود. سعد در حجة الوداع در مکه درگذشت.[۴] او هنگام وفات همسرش(سعد) باردار بود و کمتر از ۲۵ شب پس از وفات او وضع حمل کرد.[۵] ابوالسنابل قرشی به او گفت که باید چهار ماه و ده روز عده نگه دارد. وی این سخن را به پیامبر(ص) رساند.[۶] پیامبر ازدواج او را پس از وضع حمل جایز دانست.[۷] ابوالسنابل قرشی (حبّة بن بعکک) از او خواستگاری کرد[۸] و با او ازدواج نمود.[۹] فقیهان تابعی مدینه و کوفه این روایت او را در عده زن باردار نقل کرده‌اند.[۱۰]

از عقیلی نقل شده که سبیعه اسلمی پس از جدایی از همسرش، با عمر بن خطاب ازدواج کرد.[۱۱] ابن حجر سبیعه اسلمیه همسر عمر بن خطاب را سبیعه اسلمی دیگری دانسته است.[۱۲]

نقل روایت

نام سبیعه در شمار روایان آمده،[۱۳] او از پیامبر اکرم روایت کرده است.[۱۴] همچنین عبدالله بن عمر[۱۵]، عمرو بن عتبة[۱۶]، زفر بن اوس بن حدثان، عمر بن عبدالله بن ارقم[۱۷] و مسروق بن اجدع و دیگران از او روایت کرده‌اند.[۱۸] البته به گفته ابن عبدالبر، عقیلی به اشتباه بر این باور بوده که عبدالله بن عمر از وی روایت نکرده، بلکه از سبیعه اسلمی دیگری روایت کرده است.[۱۹]

پانویس

  1. ابن حجر، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۷۳.
  2. طوسی، رجال الطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۵۲.
  3. بلخی، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ۱۴۲۳ق، ج۴، ص۳۰۳.
  4. ابن حجر، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۳، ۴۵، ج۸، ص۱۷۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ۱۴۰۹ق، ج۶، ص۱۳۷.
  5. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۸۵۹؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ۱۴۰۹ق، ج۶، ص۱۳۷؛ ابن حجر، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۴۵؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۲۳؛ ابن سعد، الطبقات، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۳۱۲.
  6. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۸۵۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۲۳.
  7. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۵۸۷؛ ج۴، ص۱۸۵۹؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۵۶؛ ابن حجر، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۷۱؛ ابن سعد، الطبقات، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۲۲۴.
  8. ابن سعد، الطبقات، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۲۲۴.
  9. ابن اثیر، اسدالغابه، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۴۳۹.
  10. ابن حجر، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۷۱.
  11. ابن حجر، الاصابه، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۷۲.
  12. ابن حجر، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۷۲، ۱۷۱
  13. کحاله، اعلام النساء، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۱۴۸.
  14. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۵۸۷؛ ج۴، ص۱۸۵۹؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۱۵۶؛ ابن حجر، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۷۱.
  15. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۸۵۹؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ۱۴۰۹ق، ج۶، ص۱۳۷.
  16. ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۱۳ق، ج۵، ص۴۹۳؛ ابن حجر، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۷۲.
  17. ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۱۳ق، ج۶، ص۴۴۰
  18. ابن حجر، الاصابة، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۷۲.
  19. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۸۵۹.

منابع

  • ابن اثیر، أسدالغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۹ق/۱۹۸۹م.
  • ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الإصابة فی تمییز الصحابة، تحقیق: عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، دارالکتب العلمیة، بیروت، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م.
  • ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق/۱۹۹۰م.
  • ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تحقیق: علی محمد البجاوی، بیروت، دارالجیل، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۲م.
  • بلاذری، أحمد بن یحیی، انساب الأشراف(ج۱)، تحقیق: محمد حمیدالله، مصر، دارالمعارف، ۱۹۵۹م.
  • ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۴۱۳ق/۱۹۹۳م.
  • کحّاله، عمر رضا، اعلام‌النساء، بیروت، مؤسسة‌الرسالة، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۱م.
  • طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، تصحیح: جواد قیومی اصفهانی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۳۷۳ش.
  • بلخی، مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، تحقیق: عبدالله محمود شحاته، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۴۲۳ق.