مقاله نامزد خوبیدگی

باب حطه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

باب حطه نام دری است که بنی‌اسرائیل پس از ماجرای سرگردانی در سرزمین تیه باید از آن عبور می‌کردند. آنان هنگام ورود به سرزمین مقدس به امر خدا برای آمرزش گناهان خود با گفتن کلمه «حطه» باید از این در می‌گذشتند. در روایات شیعه و سنی امام علی(ع) و اهل بیت(ع) به این درب تشبیه شده‌اند.

دستور به بنی‌اسرائیل

براساس آیات قرآن هنگامی که بنی‌اسرائیل قصد ورود به یکی از شهرهای سرزمین مقدس را داشتند به امر خدا باید از دروازه‌ای مشخص وارد می‌شدند و کلمه «حطه» را بر زبان جاری می‌کردند.[۱] در روایات نام این دروازه «باب حطه» خوانده شده است.[۲] بیشتر مفسّران [۳] حتى مفسرانى كه قریه را شهر «أریحا» گفته‌اند [۴] «الباب» را اشاره به یكى از درهاى بیت المقدس مى‌دانند.[۵]

کلمه حطه به معنای تنزل مقام، برداشتن بار و سنگینى تكلیف یا گناه از دوش انسان است.[۶]

تشبیه اهل‌بیت به باب حطه

در منابع شیعی، اهل بیت (ع) به باب حطه تشبیه شده‌اند. از جمله در روایتی از پیامبر(ص) آمده است:

هر كه دین مرا در پیش گرفت و روش مرا پیمود و از سنّت من پیروى كرد باید برترى امامان اهل بیت مرا بر همه امّت، باور داشته باشد. مَثَل آنها در میان این امّت همچون «باب حطّة» در میان بنى‌اسرائیل است.[۷]

در منابع اهل سنت نیز روایتی از پیامبر به نقل ابوسعید خدری آمده است:

مَثَل اهل بیت من در بین شما همچون مَثَل باب حطه در بنی‌اسراییل است هر کس از آن داخل شود بخشیده می‌شود.[۸]

درباره این این تشبیه گفته‌اند: همان‌گونه که باب حطه برای بنی‌اسرائیل به عنوان میزان سنجش اعتقاد و ایمان بوده است حضرت علی(ع) و اهل بیت(ع) نیز میزان سنجش ایمان امت پیامبر هستند. [۹] چرا که اهل بیت(ع) به منزله آن درگاهند که هر کس از بنی‌اسرائیل، به آن پناه آورد، گناهان او آمرزیده شد و هر کس به اهل بیت پیامبر(ع) پناه آورد، نجات خواهد یافت.[۱۰]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. سوره بقره، آیه ۵۸.
  2. نگاه کنید به: صدوق، الامالی، ۱۳۷۶، ص۷۴، ح۶.
  3. برای نمونه نگاه کنید به: طبری، جامع‌البیان، دار المعرفة، ج‌۱، ص۴۲۶؛طَبرِِسی، مجمع‌البیان، ۱۳۸۳، ج‌۱، ص‌۲۴۷؛ ابن عادل، اللباب فی علوم الکتاب، ۱۴۱۹ق، ج‌۲، ص‌۹۵.
  4. طبری، جامع‌البیان، دار المعرفة، ج‌۱، ص‌۴۲۶؛ ابن عادل، اللباب فی علوم الکتاب، ۱۴۱۹ق، ج‌۲، ص‌۹۳.
  5. طبری، جامع‌البیان، دار المعرفة، ج‌۱، ص‌۴۲۷؛ ابن عادل، اللباب فی علوم الکتاب، ۱۴۱۹ق، ج‌۲، ص‌۹۵.
  6. فیروزآبادی، القاموس المحیط، دارالکتب العلمیه، ج‌۲، ص۸۹۴-۸۹۵، ذیل «حط»؛ زب‍ی‍دی‌، تاج‌العروس، ج‌۱۰، ص‌۲۱۶-۲۱۷، ذیل «حطط».
  7. صدوق، الامالی، ۱۳۷۶ش، ص۷۴، ح۶ .
  8. هیثمی، الصواعق المحرقة، ۱۳۸۷ق، ج۵، ص ۱۷۹؛ سیوطی و مناوی، جامع الأحادیث، ۱۴۱۴ق، ۱۰ق، ج۸، ح ۸۹۵۶؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ۱۴۱۴ق، ج۹، ص۱۶۸؛ طبرانی، المعجم الصغیر، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۸۲.
  9. حسینی میلانی، جواهر الکلام فی معرفة الإمامة والإمام، ۱۳۹۲ش، ج۲، ص۱۶۷.
  10. خوانساری، ش‍رح‌ آقا جمال خوانساری ب‍ر غ‍رر‌ال‍ح‍ک‍م‌ و دررال‍ک‍ل‍م‌، ۱۳۶۶ش، ج۶، ص ۱۸۶.

منابع

  • ابن حجر هیثمی، احمد، الصواعق المحرقة، تحقیق عبد الرحمن بن عبد الله التركی و كامل محمد الخراط، لبنان، مؤسسة الرسالة، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
  • ابن عادل، عمر بن‌ علی، اللباب فی علوم الکتاب، بیروت، دارالكتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
  • حسینی میلانی، سیدعلی، جواهر الکلام فی معرفة الإمامة والإمام، قم، مرکز الحقایق الاسلامیه، ۱۳۹۲ش.
  • خوانساری، محمد بن حسین، ش‍رح‌ آقا جمال خوانساری ب‍ر غ‍رر‌ال‍ح‍ک‍م‌ و دررال‍ک‍ل‍م‌، تصحیح میرجلال الدین حسینی ارموی، تهران، دانشگاه تهران، چاپ چهارم، ۱۳۶۶ش.
  • زبیدی، محمد بن محمد، تاج‌العروس، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۴ق.
  • سیوطی و مناوی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر و عبد الرؤرف بن محمد، جامع الأحادیث، ۱۴۱۴ق.
  • صادقی تهرانی، محمد، الفرقان، قم، فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۶ش.
  • صدوق، محمد بن علی، الامالی، تحقیق محمدباقر کمره‌ای، تهران، کتابچی، ۱۳۷۶ش.
  • طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الصغیر، تحقیق محمد شكور محمود الحاج أمریر، بیروت-عمان، دار عمار، چاپ اول، ۱۴۰۵ق.
  • طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، بیروت، دار المعرفة، بی‌تا.
  • فیروزآبادی، مجدالدین، القاموس المحیط، بیروت، دارالکتب العلمیه، بی‌تا.
  • هیثمی، علی بن ابوبکر، مجمع الزوائد، تحقیق حسین سلیم أسد الدّارانی، دمشق، دَارُ المَأْمُون لِلتُّرَاثِ، ۱۴۱۴ق.

پیوند به بیرون