مقاله نامزد خوبیدگی
شناسه ارزیابی نشده

ضیاء القلوب (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
ضیاء القلوب
کتاب ضیاء القلوب.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: محمد بن عبدالفتاح تنکابنی
موضوع: کلام
زبان: فارسی
ناشر: مجمع ذخائر اسلامی
تاریخ نشر: ۱۳۸۲ش

ضیاءُ القُلوب (نور دل‌ها)، کتابی کلامی به زبان فارسی از محمد بن عبدالفتاح تنکابنی که ترجمه فارسی «سفینة النجاة» نوشته خود اوست. این اثر حاوی مباحثی پیرامون کلام امامیه است که در چهار مقصد نگاشته و بیشتر به موضوع امامت پرداخته و با نقل شبهات مخالفان، به پاسخ و رد آنان می‌پردازد.

درباره مؤلف

مُحَمَّد بن عبدالفَتّاح تُنِکابُنی(۱۰۴۰-۱۱۲۴ق)، معروف به فاضل سراب، از حکیمان، فقیهان و محدّثان شیعه در قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم قمری. تنکابنی، فقه و فلسفه را به ترتیب نزد محمد باقر سبزواری و رجب علی تبریزی آموخت. وی همچنین نزد محمد تقی مجلسی، آقا حسین خوانساری و... شاگردی کرد. بسیاری از جمله میر محمد حسین خاتون آبادی از او اجازه روایت گرفته‌اند. از وی آثار بسیاری در فلسفه و فقه بر جای مانده است.

علت ترجمه به فارسی

مؤلف در مقدمه ضیاء القلوب درباره علت ترجمه کتاب سفینة النجاة به فارسی چنین می‌گوید:

«چون عمده کتب شافیه و زبر وافیه که متعلق به اصول دین مبین است به الفاظ عربی تألیف شده، و جمعی که به عربی ربطی که سبب آشنایی به آن زبان و باعث انتقال به قدر معتدّ به از مخفیات و رموز آن باشد، نداشته باشند، انتفاعی که به آن اکتفا توان نمود نمی‌توانند برد؛ بنابراین، این ذره بی‌مقدار کثیر الزلل، و این پیر غافل قلیل العمل، محمد بن عبد الفتاح تنکابنی را خواطر رسید که بعد از استخاره، به زبان فارسی در این علم کتاب مختصری تألیف نماید که برادران ایمانی و طالبان حیات جاودانی، بعد از تخلیه نفس از عادات و اهواء و دست شستن از پیروی آباء و کبراء که ضرر رساننده به دین و ایمان و محروم‌کننده از نعمت‌های جاودان از اینها بیرون نیست، تأمّل در براهین و ادله نموده، از حضیض تقلید که در این علم انتفاع ظاهری ندارد، متصاعد گشته، به اوج استدلال رسیده، به آرام تمام متمکن گردند.»[۱]

روش مؤلف

سبک نگارش کتاب مانند دیگر کتب عهد صفوی، خالی از مشکل‌گویی نیست و در برخی موارد به لحاظ متنی دارای ضعف و اشکال است.[۲][۳]

مؤلف پس از مقدمه، کتاب را در چهار مقصد نگاشته که هر مقصد مشتمل بر چند فصل است:

مهمترین مباحث کتاب

غرض اصلی از نگارش کتاب، مباحث امامت بوده و در موضوع امامت، بیشتر در سه موضوع خلاصه می‌شود:

  1. اثبات امامت حضرت علی(ع)
  2. ابطال امامت خلفای جور و غاصبان این منصب
  3. -مطاعن خلفای سه‌گانه[۵]

نسخه‌ها و چاپ

  1. کتابخانه سید محمدعلی روضاتی، با کتابت علی بن محمد یوسف، رمضان ۱۱۱۴ق.[۶]
  2. کتابخانه مدرسه آیت‌الله گلپایگانی، کتابت در قرن ۱۲.[۷] چاپ این کتاب، بر اساس دو نسخه خطی، در سال ۱۳۸۲ش با تحقیق سید صادق حسینی اشکوری در قم توسط انتشارات مجمع ذخائر اسلامی صورت پذیرفت.

پانویس

  1. تنکابنی، ضیاء القلوب، ۱۳۸۲ش، ج ۱، ص ۴۰.
  2. تنکابنی، ضیاء القلوب، ۱۳۸۲ش، ج ۱، ص ۴۴.
  3. زادهوش، ضیا‌ء القلوب، ۱۳۸۲ش.
  4. تنکابنی، ضیاء القلوب، ۱۳۸۲ش، فهرست کتاب.
  5. تنکابنی، ضیاء القلوب، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۴۳.
  6. تهرانی، الذریعه، ج۱۵، ص۱۲۷.
  7. زادهوش، ضیا‌ء القلوب، ۱۳۸۲ش.

منابع

  • تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح، ضیاء القلوب، قم، مجمع ذخائر اسلامی، ۱۳۸۲ش.
  • زادهوش، محمدرضا، ضیا‌ء القلوب، کتاب ماه دین، بهمن و اسفند ۱۳۸۲ - شماره ۷۶ و ۷۷.
  • تهرانی، آقابزرگ، الذریعه، بیروت، دارالاضواء.