مسائل العویص (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
العویص
کتاب مسائل العویص.gif
اطلاعات کتاب
نویسنده: شیخ مفید
موضوع: فقه
زبان: عربی
ناشر: دارالمفید
تاریخ نشر: ۱۴۱۴ق

مَسائلُ ألْعَویص یا جَواباتَ المَسائل النّیشابوریّة کتابی در فقه شیعه به زبان عربی تالیف شیخ مفید (م ۴۱۳ق) از بزرگترین فقها و متکلمین شیعه در قرن چهارم هجری. العویص مجموعه‌ای از مسائل دشوار فقهی است که شیخ مفید در جواب ابوالحسن نیشابوری ارائه کرده است. او در این کتاب ضمن پاسخ به مسائل مشکل فقهی، به اجماع یا اختلاف نظر علمای شیعه یا علمای اهل سنت نیز پرداخته است.
العَویص در لغت به معنای سخن دشوار است و این اثر با نام العویص یا العویص فی الاحکام نیز شهرت دارد.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: شیخ مفید

ابو عبد الله محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی مشهور به شیخ مفید از بزرگ‌ترین علمای شیعه دوازده امامی در نیمه دوم قرن چهارم و قرن پنجم هجری قمری بوده است. وی از شاگردان شیخ صدوق بود و سید رضی، سید مرتضی و شیخ طوسی از شاگردان او بوده‌اند. او از احیاکنندگان بزرگ علوم اسلامی و از مروّجان سخت کوش فرهنگ شیعی و از نشردهندگان فقه امامیه است.

نام‌های کتاب

این کتاب به نام‌های دیگری نیز خوانده شده است:

  • العویص
  • العویص فی الاحکام
  • جوابات المسائل النیسابوریة
  • مسائل أبی الحسن النیسابوری[۱][۲]

موضوع کتاب

العویص مجموعه‌ای است از مسائل دشوار فقهی است که شیخ مفید در جواب ابوالحسن نیشابوری مطرح کرده و پس از مدتی به درخواست یکی از یارانش آن را به نگارش درآورده است.[۳] گویا مسائل فقهی مشکلی از شیخ مفید سؤال شده که در این رساله پاسخ آن‌ها جمع‌آوری گردیده و سؤالات از نیشابور ارسال شده است.[۴]
این رساله دارای پنج باب بوده و مجموعا حدود ۸۵ سؤال و ۹۴ پاسخ را داراست. برخی از مباحث این کتاب، شبیه به معما بوده و گاهی مؤلف برای حل یک مسئله بیش از ده جواب ارائه می‌دهد.[۵]

عناوین کتاب

این کتاب شامل موضوعاتی است:

  1. مسائل ازدواج (۹ مسأله)
  2. احکام طلاق، مهریه، ایلاء، عده و ظهار (۳۸ مسأله)
  3. مسائل حدود، دیات، قصاص و آداب آن (۱۷ مسأله)
  4. مسائل مشکل ارث (۱۸ مسأله)
  5. در اثبات نسب و موارد مورد اختلاف (۶ مسأله)
  6. در سوگند و نوادر طلاق (۹ مسأله)
  7. در اقرار به حق (۱ مسأله)[۶][۷]

نسخه‌های خطی

کتاب در سال ۱۴۱۴ق در بیروت در انتشارات دارالمفید چاپ شد.

پانویس

  1. مفید، العویص، ۱۴۱۴ق، ص ۶ و ۷.
  2. کتابخانه دیجیتال نور.
  3. کتابخانه دیجیتال نور.
  4. مفید، العویص، ۱۴۱۴ق، ص ۶.
  5. مهدی صباحی، تألیفات معروف و موجود شیخ مفید: مسائل العویص.
  6. مفید، العویص، ۱۴۱۴ق، فهرست کتاب.
  7. احمدعلی رجایی، معرفی رساله خطی العویص فی الاحکام و مؤلف آن، ۱۳۴۴ش.
  8. مهدی صباحی، تألیفات معروف و موجود شیخ مفید: مسائل العویص.

منابع

  • مفید، محمد، العویص، بیروت، دارالمفید، ۱۴۱۴ق.
  • معرفی رساله خطی العویص فی الاحکام و مؤلف آن، نامه آستان قدس بهمن ۱۳۴۴ شماره ۲۲ و ۲۳.
  • تألیفات معروف و موجود شیخ مفید: مسائل العویص، مجموعه مقالات کنگره شیخ مفید، شماره ۸۲.
  • مرکز تحقیقات علوم اسلامی نور، نرم‌افزار رایانه‌ای آثار شیخ مفید.

پیوند به بیرون