مقاله ضعیف
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع مردود
استناد ناقص
شناسه ارزیابی نشده

شیعه در اسلام (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
شیعه در اسلام
شیعه در اسلام.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: علامه طباطبایی (متوفای ۱۳۶۰ش.)
موضوع: شیعه
زبان: فارسی
مجموعه: ۱ جلد

کتاب شیعه در اسلام، نوشته علامه سید محمد حسین طباطبائی کتابی است که با هدف معرفی مذهب شیعه به‌خصوص برای مخاطبان غیرمسلمان نوشته شده است.

در این کتاب، بسیاری از مطالب لازم برای شناخت تشیع ــ از نحوه پیدایش تاریخی، عقاید، فقه و شریعت تا لطیف‌ترین حقایق معنوی ــ به زبانی ساده و مختصر، در سه فصل کلی جمع‌آوری و بیان شده است.

این کتاب به زبان فارسی بارها نشر یافته و ترجمه انگلیسی آن که توسط سید حسین نصر انجام شده است در آمریکا و اروپا منتشر شده است.

درباره مؤلف

علامه سید محمد حسین طباطبائی (متوفی ۱۳۶۰ ش.) از علمای برجسته و مشهور سده ۱۴ قمری است. او در علوم مختلفی مثل تفسیر، فلسفه اسلامی، فقه،‌ اصول فقه و عرفان نظری صاحب‌نظر و دارای تألیفاتی مهم است. تفسیر المیزان مهم‌ترین اثر اوست. دو کتاب فلسفی او با نام‌های بدایة الحکمة و نهایة الحکمة جزو کتاب‌های درسی حوزه علمیه قم هستند.

انگیزه نگارش

علامه طباطبائى آن را در پاسخ به درخواست عده‌‏اى از دانشمندان غربى؛ مانند پرفسور مورگان امريكائى و عده‌‏اى از شاگردان علامه براى معرفى شيعه در مغرب زمين به زبان فارسى در حدود سال ۱۳۴۵ ش تأليف نمود.

ویژگی‌ها

کتاب شیعه در اسلام تحقیقی است با هدف شناساندن شیعه و جوانب گوناگون آن به افرادی که با عالَم فکری اسلامی و شیعی آشنایی ندارند و مایل‌اند از دیدگاهی کلی، نظری جامع به این بخش مهم از اسلام بیفکنند.

این کتاب تلاش کرده است که همه مطالب مهم مربوط به شیعه را در خود جای دهد. به همین منظور هم به تاریخچه شکل‌گیری شیعه پرداخته است، هم به انشعبات شیعه،‌ هم عقاید و باورهای شیعه و هم معرفی امامان شیعه.

ویژگی دیگر کتاب مختصر بودن آن است. به گونه‌ای که با وجود اشاره به همه مطالب مهم و مرتبط با شیعه حجم چندان زیادی ندارد.

از ویژگی‌های دیگر این کتاب این است که نویسنده بدون کوچک‌ترین اهانت به اهل سنّت و جماعت، به دفاع از مبانی و اصالت شیعه و بیان علل پیدایش آن پرداخته است و بدون اینکه کوچک‌ترین کلامی در جهت تفرقه یا شکاف بین تشیّع و تسنّن بیان کند، کوشیده است نشان دهد که تشیّع جنبه‌ای کاملاً اصیل از اسلام است.

نحوه بیان این کتاب نیز از جمله ویژگی‌های مثبت آن است؛ زیرا بیانی بسیار ساده و روان دارد و مطالعه آن نیازمند آگاهی به مباحث تخصصی نیست. از این رو، فهم آن برای مخاطبان عام نیز ممکن و ساده است.

این کتاب شاید نخستین کتاب به زبان فارسی باشد که تشیع را بر مبنای معارف شیعی به نحوی کامل معرفی کرده و تمام مطالب لازم برای شناخت تشیع ــ از نحوه پیدایش تاریخی آن و فقه و شریعت تا لطیف‌ترین حقایق معنوی ــ را به زبانی ساده عرضه کرده است.

گزارش محتوا

کتاب شیعه در اسلام در سه بخش کلی سامان یافته است.

تاریخچه شیعه

بخش اوّل کتاب با عنوان کیفیت پیدایش و نشو و نمای شیعه در واقع اشاره‌ای است به تاریخچه شکل‌گیری تشیع که در آن به آغاز پیدایش شیعه و کیفیت آن، سبب جدا شدن اقلیت شیعه از اکثریت سنی و بروز اختلاف و نیز دو مسئله جانشینی و مرجعیت علمی پرداخته شده است.

نویسنده در فصل‌های بعدی به انتقاداتی پرداخته است که شیعه نسبت به روش سیاسی خلافت انتخابی مطرح می‌کند. سپس چگونگی به خلافت رسیدن امیرالمؤمنین علی (ع)، روش حکومت ایشان و بهره شیعه از این خلافت پنج ساله را بیان کرده است.

بحث بعدی در بخش اول ناظر به انتقال خلافت به معاویه و تبدیل آن به سلطنت موروثی است. در ذیل عناوین سخت‌ترین روزگار برای شیعه و استقرار سلطنت بنی امیه به وضعیت شیعیان در قرن‌های دوم،‌ سوم و چهارم هجری نیز اشاره شده است. در لابلای این مباحث اوضاع شیعه در دوران بنی عباس نیز روشن می‌شود.

شیعه در قرن نهم، دهم تا یازدهم، و قرن دوازده تا چهاردهم هجری نیز عنوان بحث‌های بعد این بخش از کتاب است.

علامه طباطبائی در فصل انشعابات شیعه، فرقه‌های زیدیه، اسماعیلیه و انشعاباتشان و بالاخره شیعه دوازده امامی و فرق ایشان با زیدیه و اسماعیلیه را معرفی کرده است.

خاتمه این فصل خلاصه‌ای است از تاریخچه شیعه دوازده امامی.

تفکر مذهبی شیعه

بخش دوّم کتاب تفکر مذهبی شیعه نام گرفته است. در این بخش بعد از ذکر مقدمه‌ای با عنوان معنای تفکر مذهبی، علامه به بحث درباره منابع اساسی تفکر مذهبی در اسلام پرداخته و راه‌های تفکر مذهبی بر مبنای قرآن را با عناوین ظاهر و باطن قرآن و تأویل قرآن معرفی می‌کند. سپس به روش شیعه در عمل به حدیث اشاره می‌کند و بعد از ذکر نقش شیعه در علوم نقلی، وارد بحث از تفکر عقلی می‌شود و به این مباحث می‌پردازد:

  1. تفکر عقلی ، فلسفی و کلامی
  2. پیش‌قدمی شیعه در تفکر فلسفی و کلامی در اسلام
  3. کوشش پایدار شیعه در فلسفه و سایر علوم عقلیه
  4. چرا فلسفه در شیعه باقی ماند
  5. چند تن از نوابغ علمی شیعه

در پایان این بخش علامه طباطبائی بحثی را به مباحث عرفانی و طریقه کشف اختصاص داده و بعد از مطرح کردن رابطه انسان و درک عرفانی به چگونگی ظهور عرفان در اسلام نیز اشاره کرده است. وی در پایان به این مطلب اشاره می‌کند که کتاب و سنت ما را به عرفان نفس راهنمایی می‌کنند و برنامه آن را مشخص می‌کنند.

اعتقادات شیعه

بخش سوم کتاب با نام اعتقادات اسلامی از نظر شیعه دوازده امامی در چهار عنوان کلی شکل گرفته است که عبارت‌اند از:

  1. خداشناسی
  2. پیغمبرشناسی
  3. معادشناسی
  4. امام‌شناسی

در ذیل بحث امام‌شناسی بعد از گزارشی اجمالی که از تاریخ زندگی دوازده امام شیعه (ع) آمده است، به بحث درباره ظهور امام مهدی (عج) از نظر عمومی و خصوصی پرداخته شده و در بحثی با نام خاتمه، به پیام معنوی شیعه اشاره شده است.

ترجمه و چاپ و نشر

کتاب شیعه در اسلام بارها توسط ناشران مختلف چاپ و منتشر شده است. دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بارها این کتاب را منتشر کرده است.

انتشارات بوستان کتاب وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم نیز در سال ۱۳۸۶ ه.ش این کتاب را به عنوان دومین جلد از مجموعه کتاب‌های علامه طباطبائی و به کوشش سید هادی خسروشاهی منتشر کرده است.

این کتاب ، توسط یکی از شاگردان علامه طباطبائی، با نام دکتر سید حسین نصر به زبان انگلیسی ترجمه شده و مدتی نیز در آمریکا در سطح دانشگاهی تدریس شده است.[۱]

در سال ۲۰۰۷ این کتاب به زبان ژاپنی نیز ترجمه گردید .[۲]

پانويس

  1. شیعه در اسلام، دفتر نشر اسلامی،‌ ص۷.
  2. سایت شفقنا

پيوند به بيرون