میرزا غالب دهلوی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
'''میرزا اسدالله بیگ خان غالب دهلوی''' (۱۲۱۲-۱۲۸۵ق) از شاعران برجسته، سخنوران و نویسندگان شیعی اهل [[هند]]. وی به زبان فارسی و اردو مینوشت و شعر میسرود. او در مناقب و فضائل [[اهلبیت(ع)]] به ویژه [[امام علی علیهالسلام|امام علی(ع)]] و [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] شعر سروده است. بلندترین قصیده دهلوی، ۱۱۲ بیت دارد که در مدح امام حسین(ع) سروده شده است. وی قصیدهای ۱۱۰ بیتی نیز در مدح امام علی(ع) دارد. وی همچنین اشعار زیادی به عنوان نوحه و فاتحه در مصائب اهل بیت(ع) سروده است. | '''میرزا اسدالله بیگ خان غالب دهلوی''' (۱۲۱۲-۱۲۸۵ق) از شاعران برجسته، سخنوران و نویسندگان شیعی اهل [[هند]]. وی به زبان فارسی و اردو مینوشت و شعر میسرود. او در مناقب و فضائل [[اهلبیت(ع)]] به ویژه [[امام علی علیهالسلام|امام علی(ع)]] و [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] شعر سروده است. بلندترین قصیده دهلوی، ۱۱۲ بیت دارد که در مدح امام حسین(ع) سروده شده است. وی قصیدهای ۱۱۰ بیتی نیز در مدح امام علی(ع) دارد. وی همچنین اشعار زیادی به عنوان نوحه و فاتحه در مصائب اهل بیت(ع) سروده است. | ||
آثار وی جزو ادبیات وزین و کلاسیک فرهنگ و زبان فارسی محسوب میشود شعرائی اردو زبان از سبک و روش وی استفاده نموده است. | آثار وی جزو ادبیات وزین و کلاسیک فرهنگ و زبان فارسی محسوب میشود شعرائی اردو زبان از سبک و روش وی استفاده نموده است. | ||
مجموعه اشعارش در قالب دیوان است که شامل قصیده، غزل، قطعه، نوحه و دیگر اقسام متداول شعر فارسی میشود. در اشعار وی موضوغاتی از جمله [[توحید]]، [[فلسفه اسلامی|فلسفه]]، تاریخ و زندگانی اهل بیت(ع) و دیگر مسائل فرهنگی و اجتماعی اشاره شده است. سخنرانان و مداحان از اشعار و قصیدههای وی در محافل و مجالس [[امامان شیعه]] استفاده میکنند. او آثارش را به زبانهای فارسی و اردو خلق کرده است. برخی از آثار وی همانند مهر نیمروز، گل رعنا، کلیات فارسی، در فارسی و دیوان اردو و نادرات غالب در زبان اردو است. | |||
== معرفی و جایگاه == | == معرفی و جایگاه == | ||
میرزا اسدالله بیگ خان که مشهور به میرزا غالب یا غالِب دِهلَوی است، در هشتم [[رجب]] ۱۲۱۲ق در آگره زاده شد.<ref>لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۴.</ref>نیاکان و اجداد او از مرزبانزادگان و کشاورزان [[سمرقند]] بودند و زبان آنها ترکی بود، که به [[هندوستان]] هجرت کردند.<ref>محمد اکرم، حیاتِ غالب، ۲۰۰۹م، ص۳۵؛ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۶.</ref> | میرزا اسدالله بیگ خان که مشهور به میرزا غالب یا غالِب دِهلَوی است، در هشتم [[رجب]] ۱۲۱۲ق در آگره زاده شد.<ref>لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۴.</ref>نیاکان و اجداد او از مرزبانزادگان و کشاورزان [[سمرقند]] بودند و زبان آنها ترکی بود، که به [[هندوستان]] هجرت کردند.<ref>محمد اکرم، حیاتِ غالب، ۲۰۰۹م، ص۳۵؛ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۶.</ref> | ||
نسخهٔ ۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۳۹
 | |
| اطلاعات | |
|---|---|
| نام کامل | میرزا اسدالله بیگ خان غالب |
| لقب | نجمالدوله دبیرالملک، نظام جنگ، میرزا، اسد |
| ملیت | هند |
| محل زندگی | آگره هند |
| محل دفن | نزدیک آرامگاه خواجه نظامالدین اولیاء |
| مذهب | شیعه |
| کتابها | سپد چین، گل رعنا، و.. |
میرزا اسدالله بیگ خان غالب دهلوی (۱۲۱۲-۱۲۸۵ق) از شاعران برجسته، سخنوران و نویسندگان شیعی اهل هند. وی به زبان فارسی و اردو مینوشت و شعر میسرود. او در مناقب و فضائل اهلبیت(ع) به ویژه امام علی(ع) و امام حسین(ع) شعر سروده است. بلندترین قصیده دهلوی، ۱۱۲ بیت دارد که در مدح امام حسین(ع) سروده شده است. وی قصیدهای ۱۱۰ بیتی نیز در مدح امام علی(ع) دارد. وی همچنین اشعار زیادی به عنوان نوحه و فاتحه در مصائب اهل بیت(ع) سروده است.
آثار وی جزو ادبیات وزین و کلاسیک فرهنگ و زبان فارسی محسوب میشود شعرائی اردو زبان از سبک و روش وی استفاده نموده است.
مجموعه اشعارش در قالب دیوان است که شامل قصیده، غزل، قطعه، نوحه و دیگر اقسام متداول شعر فارسی میشود. در اشعار وی موضوغاتی از جمله توحید، فلسفه، تاریخ و زندگانی اهل بیت(ع) و دیگر مسائل فرهنگی و اجتماعی اشاره شده است. سخنرانان و مداحان از اشعار و قصیدههای وی در محافل و مجالس امامان شیعه استفاده میکنند. او آثارش را به زبانهای فارسی و اردو خلق کرده است. برخی از آثار وی همانند مهر نیمروز، گل رعنا، کلیات فارسی، در فارسی و دیوان اردو و نادرات غالب در زبان اردو است.
معرفی و جایگاه
میرزا اسدالله بیگ خان که مشهور به میرزا غالب یا غالِب دِهلَوی است، در هشتم رجب ۱۲۱۲ق در آگره زاده شد.[۱]نیاکان و اجداد او از مرزبانزادگان و کشاورزان سمرقند بودند و زبان آنها ترکی بود، که به هندوستان هجرت کردند.[۲] او در آگره و بیشتر در خانه درس خواند. آموزشهای ملا عبد الصمد موجب شکوفایی نخستین شکوفههای فطری دانش و هنر غالب شده بود.[۳]
میرزا اسدالله از شاعران و نویسندگان پارسیگوی و اردونویس شیعی سدهٔ سیزدهم هجری در شبهقاره هند بود است.[۴] برخی از شعرای اردو زبان از سبک و روش اشعار غالب متاثر بودهاند و در ترکیب اشعار خود از سبک غالب بهره بردهاند. همانند: وَحٌشت کَلْکَتَوِی، عزیز لَکهنوی، فانی بَدایوانی.[۵] اقبال لاهوری در بَانگ دِرَا یک شعر درباره غالب دارد و او را ستوده است. الگو:شعر۲ اقبال در اینجا غالب را مورد خطاب قرار می دهد و می گوید وجود تو ذهن را انسان روشن کرده است که افکار تا چه ارتفاعی می توانند پرواز کنند. به عبارت دیگر، برای رسیدن به اوج تخیلت ، نیاز به فکر عمیقی دارد. الگو:شعر۲ هر چند تعداد بیشماری متخصصان علم و دانش در خاک تو مدفون باشند که آوازه و عظمت وجودت را روشن و درخشان میسازد. اقبال از بلندی و بلند پروازی تخیل غالب متأثر بود.[۶] اشعار غالب دهلوی افکار سیاسی و اجتماعی زمان خود و دورۀ بعدی را تحت تأثیر قرار داده است.[۷] او شاگردانی زیادی داشته است.[۸] میزرا غالب در ۷۳ سالگی درگذشت.[۹]
اهل بیت(ع)در اشعار غالب دهلوی
میرزا غالب دهلوی شیعه بود[۱۰] و در اشعار خود به شیعه بودنش اشاره کرده است.[۱۱] او قصاید و اشعار زیادی در توحید، مدح پیامبر(ص)، دین اسلام و امامان شیعه سروده است.[۱۲] وی به اهل بیت پیامبر(ص) عشق میورزید و اظهار ارادت میکرد. به ویژه به حضرت علی(ع) بسیار علاقهمند بوده است و قصاید متعددی در مدح آن حضرت سروده است.[۱۳] غالب ۷۱ قصیدۀ فارسی دارد. مجموعه ادبیات این قصیدهها ۳۹۱۷ بیت است که بلندترین قصیده آن ۱۱۲ بیت و در مدح امام حسین(ع) میباشد. در مدح رسول خدا(ص) شعر را سروده است. .[۱۴] یکی از طولاترین قصیدههای غالب که تعداد ادبیات آن به حروف ابجد هم عدد لفظی که علی(ع) یعنی ۱۱۰ میشود شعر گفته است.[۱۵] او درباره حضرت امام حسن(ع)، [۱۶]، امام حسین(ع)[۱۷]، امام مهدی(عج)[۱۸] و حضرت عباس(ع) شعر سروده است.[۱۹] وی در ماتم امامان شیعه هم اشعاری با عنوان نوحه سروده است.[۲۰] غالب در منظومهای که در مورد معراج پیامبر اسلام(ص) سروده، دربارۀ یگانگی حضرت رسول خدا(ص) و حضرت علی(ع) تعبیر زیبای آورده است.[۲۱] در مسئله امامت و ولایت هم بر اساس روش مذهب شیعه امام علی(ع) را خلیفۀ بعد پیامبر(ص) میدانست.[۲۲] این مطلب را همچنین در شعر ی گفته است: الگو:شعر۲ وی با این اشعار به دوازده امام(ع) اظهار علاقه نموده است: الگو:شعر۲ در این اشعار غالب میگوید هفت در هفت چهارده میشود و در این امید گسترش سعادت است. غرض از این چهارده، چهارده معصوم(ع) است. و به وسیله آنها به چشم و جان انسان زیبائی حاصل میگردد. امام دوازه است و بوسیله امام، ایمان قوی میشود.[۲۳]
سبک شعری
غالب در «چامه» سرودن پیرو سبک «هندی» و مکتب «وقوع» بود و در نوشتههای خود از واژههای فارسی ساده و همچنین واژههای «دساتیری» نیز استفاده مینمود.[۲۴] بیشتر نوشتههای غالب ادب و فلسفه و عرفان را تشکیل میدهند.[۲۵] او بر اساس روش شاعران قبلی شعر میسرود ولی با استفاده از شیوه کلاسیک یک شیوه و روش ویژه خود را داشت و به خاطر این ویژگی خاص او از شاعران معاصر خود متمایز ساخت.[۲۶] مهمترین نمایندگان این سبک نظیر «نیشابوری»، «فیضی»، «ناصر علی سرهندی»، و به خصوص «میرزا عبدالقادر بیدل» هستند.[۲۷] غالب به تمام قالبهای شعری، سروده دارد اما غزل، میدان مخصوص او برای بیان عشق، محبت و عواطف انسانی است.[۲۸] کلیات دیوان فارسی غالب دهلوی در امتداد ادب وزین و کلاسیک فرهنگ و زبان فارسی قرار داشته و همچون آثار اقبال لاهوری در بیرونِ مرز سیاسی و جغرافیائی ایران پدیدار گشته است.[۲۹] دیوان میرزا غالب مجموعهای است که شامل: غزل، قصیده، قطعه، مثنوی و اقسام متداول دیگر شعر فارسی که در ضمن آنها که انواع موضوعات مختلفی همچون توحید، عرفان، فلسفه، تاریخ و مسائل سیاسی و اجتماعی که بخشی از اهداف و اغراض وی بوده است اشاره شده است.[۳۰] محتوای کلیات غالب (فارسی به این شرح است: عنوان عدد اشعار قطعات ۴۱ ۳۸۶ مثنویات ۵ ۶۵۵ فاتحه ۳ ۷۶ نوحه ۳ ۴۰ ترکیب بند ۲ ۱۴۶ قصیدهها ۳۱ ۱۸۶۱ غزلیات ۳۰۹ ۳۳۴۹ رباعیات ۸۴ ۱۶۸ تعداد کل اشعار: ۶۶۸۱هزار.)[۳۱] اشعار غالب در محافل شیعی شبه قاره هند جایگاه خاصی دارد و روضه خوانان، مداحان و سخنرانان از اشعار وی در مجالس و محافل عزاداری از آن استفاده میکنند.[۳۲]
آثار
آثار فارسی
کُلیات نثر و نظم فارسی، این دیوان ده هزار بیت شعر دارد.[۳۳] اَبر گُهربار. کلیات نثر فارسی (پنج آهنگ، مهر نیمروز، دستنبو)، قاطع برهان، درفش کاویانی، تاریخ شهریارن تیموری، سبد چین، مآثر غالب، متفرقات غالب، رسالۀ فن بانگ.[۳۴] باغ دو در و نامههای فارسی آثار دیگر غالب میباشد.[۳۵] دعای صباح، غالب دهلوی دعای صباح امام زین العابدین(ع) به نظم در آورده است: الگو:شعر۲
آثار اردو
عود هندی، لطائف غیبی، دیوان اردو، گل رعنا، منظومه قادر نامه، مکاتیب غالب، نادرات غالب، نادر خطوط غالب، انتخاب غالب و اروی معلی.[۳۶] در مباحثه و گفتگویهای ادبی و علمی وی قاطع برهان، نامۀ غالب، تیغ تیز، شمشیر تیز، سؤالات عبد الکریم و لطائف غیبی به جا مانده است.[۳۷] اثری دیگری که از وی به یادگار مانده است گل رعنا است که آمیختهای است از فارسی و اردو.[۳۸]
پانویس
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۴.
- ↑ محمد اکرم، حیاتِ غالب، ۲۰۰۹م، ص۳۵؛ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۶.
- ↑ حائری، سومنات خیال، ۱۳۸۱ش، ص۱۱.
- ↑ »دیوان شعرغالب دهلوی«،
- ↑ »جدید اُردو غزل پر غالب کے اثرات قلم بند کریں«، پایگاه آسان اردو
- ↑ »جدید اُردو غزل پر غالب کے اثرات قلم بند کریں«، پایگاه آسان اردو.
- ↑ »جدید اُردو غزل پر غالب کے اثرات قلم بند کریں«، پایگاه آسان اردو.
- ↑ موهانی، تذکرۀ الشعرا، ۱۹۹۹م، ص۷۶۸.
- ↑ محمد اکرم، حیاتِ غالب، ۲۰۰۹، ص۲۳۳.
- ↑ کیانی، دیوان غالب دهلوی، ۱۳۷۶ش، مقدمه، ده.
- ↑ محمد اکرم، حیاتِ غالب، ۲۰۰۹م، ص۷۰.
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۱۷۳۔
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۱۷۳۔
- ↑ کیانی، سومنات خیال، ۱۳۸۱، ص۱۷۹.
- ↑ کیانی، سومنات خیال، ۱۳۸۱، ص۱۷۹.
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۳، ص۱۳۳.
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۲، ص۷۵.
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۲، ص۷۵
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۲، ص۷۵.
- ↑ کیانی، دیوان غالب دهلوی، ۱۳۷۶ش، مقدمه بیست.
- ↑ لکهنوی، کلیات دیوان غالب، مجلس ترقی ادب، ص۱۷۷.
- ↑ حائری، دیوان غالب دهلوی، ۱۳۸۱ش، ص۱۷۷.
- ↑ غالب دهلوی، دیوان غالب، تاج کمپنی کراچی، ص۳۰۲-۳۰۳۔
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۳۴.
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، مجلس ترقی ادب، ص۳۹.
- ↑ محمداکرم، حیاتِ غالب، ۲۰۰۹م، ص۴۳.
- ↑ حائری، دیوان غالب، ۱۳۸۶ش، ص۲۳.
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب، ج۱، مجلس ترقی ادب، ص۵۶.
- ↑ کیانی، دیوان غالب، ۱۳۸۶ش، مقدمه ده.
- ↑ کیانی، دیوان غالب، ۱۳۸۶ش، مقدمه ده.
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب فارسی، مجلس ترقی ادب، ج۱، ص۱۹.
- ↑ لکهنوی، کلیات غالب فارسی، ج۱، مجلس ترقی ادب، ص۱۱۲.
- ↑ فاروقی، غالب کی آبیتی، ۲۰۰۴م، ص۸۵.
- ↑ موهانی، تذکرۀ الشعرا، ۱۹۹۹م، ص۴۸۸.
- ↑ حائری، دیوان غالب دهلوی، ۱۳۷۶ش، ص۱۲.
- ↑ موهانی، تذکرۀ الشعرا، ۱۹۹۹م، ص۴۸۸.
- ↑ حائری، دیوان غالب دهلوی، ۱۳۷۶ش، ص۱۲.
- ↑ حائری، دیوان غالب دهلوی، ۱۳۷۶ش، ص۱۲.
منابع
- چستی، یوسف سلیم، بانگ دِرا مع شرح، دهلی، اعتقاد دپبلشنگ هاؤس، چاپ اول، ۱۹۹۱م.
- حائری، محمد حسن، سومنات خیال (مقدمه، تصحیح و تحقیق، قصیدههای فارسی غالب دهلوی، تهران، مؤسسۀ انتشارات امیر کبیر، چاپ اول، ۱۳۸۱ش.
- حائری، محمدحسن، مقدمه، تصحیح و تحقیق، دیوان غالب دهلوی، تهران، میراث مکتوب، چاپ اول، ۱۳۸۶ش.
- حائری، محمدحسن، میخانۀ آرزو، شرح احوال، بررسی آثار و گزیده اشعار غالب دهلوی، تهران، نشر مرکز، چاپ اول، ۱۳۷۱ش.
- دهلوی، مرزا اسدالله خان، کلیات غالب فارسی، ج۳، ترتیب، سید مرتضی حسین لکهنوی، لاهور، مجلس ترقی ادب، بیتا.
- غالب دهلوی، میرزا اسدالله خان، دیوان غالب، کراچی، تاج کمپنی، بیتا.
- فاروقی، نثار احمد، غالب کی آبیتی، لاهور، سبک هوم، چاپ دوم، ۲۰۰۴م.
- محمد اکرم، حیاتِ غالب، لاهور، اداره ثقافتِ اسلامیه، ۲۰۰۹م.
- موهانی، حسرت، تذکرۀ الشعرا، ادارۀ یادگارِ غالب، کراچی، ۱۱۹م، چاپ اول.
- »جدید اُردو غزل پر غالب کے اثرات قلم بند کریں«، پایگاه آسان اردو، تاریخ درج مطلب: ۳۰ژوائن ۲۰۲۲م، تاریخ بازدید:۱۲خرداد۱۴۰۲.