عالمة غیرمعلمة
عالِمَةٌ غیرُمُعَلَّمَة (بانویی عالِم که از کسی آموزش ندیده) از القاب حضرت زینب(س) است که امام سجاد(ع) به وی عطا فرموده است.[۱]
هنگامی که اسیران کربلا وارد کوفه شدند، حضرت زینب(س) خطبهای غرّا و رسا در حضور مردم ایراد کرد. در پایان آن، امام سجاد(ع) به او فرمود: «أنتِ بِحَمدِ اللّٰهِ عالِمَةٌ غَیرُ مُعَلَّمَة؛ شما بحمدالله بانوی عالمی هستید که آموزگار نداشتهاید».[۲] بر اساس این توصیفِ امام معصوم، حضرت زینب(س) به «عالمه غیرمعلّمه» ملقب گردیدند.[۳]
آیتالله جوادی آملی، فیلسوف و فقیه شیعه، این توصیف امام سجاد(ع) را نوعی شهادت بر عصمت و مقام والای ولایت حضرت زینب(س) دانسته است.[۴] همچنین مفسران و سیرهپژوهان معتقدند این عبارت امام سجاد(ع) درباره عمهاش، دلیلی بر برخورداری زینب(س) از علوم لدنّی و الهامات الهی است.[۵] آیتالله خامنهای، عالم شیعه، تعبیر امام سجاد(ع) درباره زینب(س) را همتراز با تعبیر از امام معصوم از خاندان رسالت برشمرده است.[۶]
درباره مراد و حقیقت این توصیف، چند احتمال و دیدگاه مطرح شده است:
- زینب(س) از طریق فطرت پاک و استعداد ذاتی، همراه با عقل و تدبر در آیات الهی، بدون نیاز به آموزگار بشری، به معرفت خداوند و نشانههای او دست یافت و همین معرفت، او را به مقام صبر و تسلیم در برابر قضای الهی رساند.[۷]
- او بر اثر تهذیب نفس و پالایش درون، به مرتبهای از قرب الهی نائل آمد که از طریق الهامات غیبی به علوم و معارف حقیقی دست یافت.[۸]
- معلمان حقیقی و اصلی او، پنج تن آل عبا(ع) بودند، نه دیگر معلمان ظاهری.[۹]
پانویس
- ↑ طبرسی، الاحتجاج، ۱۳۸۶ق، ج۲، ص۳۱؛ جزایری، الخصائص الزینبیة، ۱۳۷۹ش، ص۷۹.
- ↑ طبرسی، الاحتجاج، ۱۳۸۶ق، ج۲، ص۲۹-۳۱.
- ↑ برای نمونه بنگرید به بحرانی، عوالم العلوم، ۱۴۱۳ق، ج۱۱، قسم۲، ص۹۴۸؛ مظفری و جمشیدی، اسیران و جانبازان کربلا، ۱۳۸۳ش، ص۸۹.
- ↑ «ضرورت بازشناسی شخصیت حضرت زینب کبری(س)»، بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسراء.
- ↑ شفیعی مازندرانی، عاشورا حماسه جاویدان، ۱۳۸۱ش، ص۲۱۵.
- ↑ فرستادگان حسین علیهالسلام، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنهای
- ↑ عاملی، الصحیح من سیرة الامام علی(ع)، ۱۴۳۰ق، ج۱، ص۳۱۵.
- ↑ عاملی، الصحیح من سیرة الامام علی(ع)، ۱۴۳۰ق، ج۱، ص۳۱۶.
- ↑ فضلالله، للانسان و الحیاة، ۱۴۲۱ق، ص۲۷۲.
منابع
- بحرانی، عبدالله، عوالم العلوم و المعارف و الأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال (مستدرک سیدة النساء إلی الإمام الجواد)، تحقیق: محمدباقر موحد ابطحی اصفهانی، قم، موسسة الامام المهدی(ع)، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
- جزایری، سید عبدالله، الخصائص الزینبیة، قم، مسجد جمکران، ۱۳۷۹ش.
- شفیعی مازندرانی، محمد، عاشورا حماسه جاویدان، تهران، مشعر، ۱۳۸۱ش.
- طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، تحقیق: سید محمدباقر خرسان، نجف، دارالنعمان، ۱۳۸۶ق.
- «ضرورت بازشناسی شخصیت حضرت زینب کبری(س)»، بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسراء، تاریخ درج مطلب: ۷بهمن ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۷ مرداد ۱۴۰۳ش.
- عاملی، سید جعفر مرتضی، الصحیح من سیرة الامام علی(ع)، ولاء المنتظر(ع)، چاپ اول، ۱۴۳۰ق.
- فضلالله، محمدحسین، للانسان و الحیاة، بیروت، دار الملاک، چاپ سوم، ۱۴۲۱ق.
- مظفری، محمد و سعید جمشیدی، اسیران و جانبازان کربلا، قم، فراز اندیشه، چاپ اول، ۱۳۸۳ش.