ادنی‌الحل

اَدْنَی‌الْحِلّ (نزدیک‌ترین جای حلال) اصطلاحی فقهی است^[۱] که به نزدیک‌ترین مکان‌ها به محدوده حرم مکه (که خارج از آن قرار دارند)، گفته می‌شود.^[۲] این مکان‌ها از میقات‌های احرام برای انجام عمره مفرده به‌شمار می‌روند.^[۳] بر پایه دیدگاه فقیهان، افراد زیر موظف‌اند برای انجام عمره مفرده از اَدنی‌الحِل مُحرِم شوند؛^[۴] چه این عمره پس از حج قِران و اِفراد در ایام حج انجام گیرد، و چه به‌صورت مستقل در طول سال.^[۵]

ساکنان دائم یا موقت مکه.^[۶]
افرادی که میان یکی از میقات‌های پنج‌گانه و شهر مکه زندگی می‌کنند.^[۷]
کسانی که بدون قصد ورود به حرم یا انجام حج و عمره وارد محدوده حرم شده‌اند و سپس تصمیم به زیارت می‌گیرند.^[۸]
افرادی که به‌دلیل عذرهایی مانند فراموشی یا ناآگاهی از حکم، بدون احرام وارد مکه شده‌اند.^[۹]
کسانی که در مسیر مکه، از هیچ‌یک از میقات‌های اصلی یا مواضع هم‌راستا با آن‌ها عبور نمی‌کنند.^[۱۰]

فقیهان شیعه^[۱۱] و اهل‌سنت^[۱۲] بر پایه برخی روایات^[۱۳] معتقدند، از میان مکان‌هایی که به‌عنوان ادنی‌الحل شناخته می‌شوند، مُحرم شدن از حُدَیبیه (حدود ۲۰ کیلومتری مکه)،^[۱۴] جِعرانه (حدود ۳۰ کیلومتری مسجدالحرام)^[۱۵] و تَنعیم (حدود ۱۰ کیلومتری مسجدالحرام)^[۱۶] دارای فضیلت بیشتر و عملی مستحب است.^[۱۷] شماری از فقیهان، همچون علامه حلی،^[۱۸] شهید اول^[۱۹] و صاحب جواهر^[۲۰] مُحرم شدن از جِعرانه را - به دلیل احرامِ پیامبر(ص) از آنجا^[۲۱] - برتر از سایر مکان‌ها دانسته‌اند. در هر یک از این مناطق، مسجدی به نام همان منطقه ساخته شده که عمره‌گزاران معمولاً از آنجا برای عمره مفرده مُحرِم می‌شوند.^[۲۲]

پانویس

↑ مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۳۲۶.
↑ مروج، اصطلاحات فقهی، ۱۳۷۹ش،ص۲۶؛ سرور، المعجم الشامل للمصطلحات، ۱۴۲۹ق، ج۱، ۳۵.
↑ مکارم شیرازی، مناسک جامع حج، ۱۳۸۴ش، ص۱۰۲، مسئلۀ ۲۶۰.
↑ مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۳۲۶-۳۲۷؛ فکری، فرهنگ اصطلاحات حج و عمره، ۱۳۹۳ش، ص۳۴-۳۵.
↑ خویی، معتمد العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۳۸۸؛ مکارم شیرازی، مناسک جامع حج، ۱۳۸۴ش، ص۱۰۲، مسئلۀ ۲۶۰.
↑ شیخ طوسی، الخلاف، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۲۸۱، مسألهٔ ۵۶؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۶۴۰؛ امام خمینی، تحریرالوسیلة، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۳۸۷؛ مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۳۹۲ش، ص۲۶.
↑ شهید ثانی، مسالک الأفهام، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۰۲؛ اردبیلی، مجمع الفائدة و البرهان، ۱۴۰۳ق، ج۷، ص۳۹۱؛ مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۳۹۲ش، ص۲۶؛ سند، سند العروة الوثقی (الحج)، ۱۴۲۳ق، ج۲، ص۳۱۰.
↑ خویی، معتمد العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۳۹۳؛ کاشف الغطاء، کشف الغطاء، ۱۴۲۲ق، ج۴، ص۵۴۹؛ مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۳۲۷ و ج۳، ص۲۵۸.
↑ محقق حلّی، شرائع الإسلام، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۲۲۷؛ شهید ثانی، الروضة البهیة، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۲۲۳؛ مروّج، اصطلاحات فقهی، ۱۳۷۹ش،ص۲۶.
↑ حلّی، تحریر الأحکام، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۵۶۵؛ شهید اول، الدروس الشرعیة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۴۲؛ اردبیلی، مجمع الفائدة و البرهان، ۱۴۰۳ق، ج۶، ص۱۸۶.
↑ برای نمونه رجوع کنید به طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۶۴۰؛ خویی، معتمد العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۳۸۸؛ مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۳۹۲ش، ص۲۶؛ محمودی، مناسک حج (محشّی)، ۱۴۲۹ق، ص۱۱۵، مسألهٔ ۱۹۰.
↑ برای نمونه رجوع کنید به نَوَوی، المجموع، ج۷، ص۲۰۴؛ رافعی قزوینی، فتح العزیز، دارالفکر، ج۷، ص۹۷.
↑ برای نمونه رجوع کنید به شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۴۴۹، حدیث ۲۹۳۷ و ص۴۵۱، حدیث ۲۹۴۳ و ج۲، ص۵۵۴، حدیث ۲۹۵۲؛ شیخ طوسی، الاستبصار، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۷۷، حدیث ۵۸۸؛ بخاری، صحیح بخاری، ۱۴۲۲ق، ج۴، ص۵۵، حدیث ۲۹۸۴ و ۲۹۸۵؛ ابن‌ماجة، سنن ابن‌ماجه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۹۹۷، حدیث ۲۹۹۹.
↑ سَباعی، تاریخ مکه، ۱۳۸۵ش، ص۹۷.
↑ درگاهی‏، پژوهشی فقهی پیرامون نماز مسافر در اماکن چهارگانه‏، ۱۳۹۲ش، ص۴۲.
↑ جعفریان، ‏آثار اسلامی مکه و مدینه‏، ۱۳۸۹ش، ص۱۷۷.
↑ وحید خراسانی، مناسک حج، ۱۳۸۶، ش، ص۸۹.
↑ حلّی، تحریر الأحکام، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۵۶۳.
↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۳۸.
↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱۸، ص۱۱۱۹.
↑ شهید اول، الدروس الشرعیة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۳۸.
↑ قائدان، درسنامه آشنایی با تاریخ و اماکن مکه و مدینه، ۱۳۸۹ش، ص۸۹-۹۲؛ جعفریان، آثار اسلامی مکه و مدینه‏، ۱۳۸۹ش، ص۱۷۷-۱۸۱.

منابع

ابن‌ماجة، محمد بن یزید القزوینی، سنن ابن‌ماجه، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، بیروت، دار إحیاء الکتب العربیة، ۱۳۹۵ق.
اردبیلی، احمد بن محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، محقق و مصحح: عراقی، آقا مجتبی، اشتهاردی، علی‌پناه، یزدی اصفهانی، آقاحسین، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، ۱۴۰۳ق.
امام خمینی، سید روح‌الله، تحریرالوسیلة، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۷۹ش.
بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، محقق: محمد زهیر بن ناصر الناصر، دمشق، دار طوق النجاة، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
جعفریان، رسول‏، آثار اسلامی مکه و مدینه‏، تهران، مشعر، چاپ اول، ۱۳۸۹ش.
خویی، سید ابوالقاسم، معتمد العروة الوثقی، مقرر: موسوی خلخالی، سید رضا، قم، منشورات مدرسة دار العلم، لطفی، چاپ دوم، ۱۴۱۶ق.
درگاهی، مهدی‏، پژوهشی فقهی پیرامون نماز مسافر در اماکن چهارگانه‏، تهران، مشعر، چاپ اول، ۱۳۹۲ش.
رافعی قزوینی، عبدالکریم بن محمد، فتح العزیز بشرح الوجیز، دارالفکر، بی‌تا.
سند، محمد، سند العروة الوثقی (الحج)، بیروت، مؤسسة أم القری للتحقیق و النشر، چاپ اول، ۱۴۲۳ق.
سَباعی، احمد، تاریخ مکه (از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه)، مترجم: جعفریان، رسول‏، تهران، مشعر، چاپ اول، ۱۳۸۵ش.
سَرور، ابراهیم حسین، المعجم الشامل للمصطلحات العلمیة و الدینیة، بیروت دار الهادی چاپ، اول، ۱۴۲۹ق.
شهید اول، محمد بن مکی، الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم، ۱۴۱۷ق.
شهید ثانی، زین الدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، شارح: کلانتر، سید محمد، قم کتابفروشی داوری، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
شهید ثانی، زین الدین بن علی، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
شیخ صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
شیخ طوسی، محمد بن حسن، الاستبصار فیما اختلف من الأخبار، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۹۰ق.
شیخ طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، مصحح: خراسانی، علی و دیگران، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، ۱۴۰۷ق.
طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروة الوثقی (المحشّٰی)، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
علامه حلّی، حسن بن یوسف، تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، محقق و مصحح: بهادری، ابراهیم، قم، مؤسسه امام صادق علیه السلام، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
فکری، مسعود، فرهنگ اصطلاحات حج و عمره، راهنمای زائران سرزمین وحی‏، تهران، مشعر، چاپ اول، ۱۳۹۳ش.
قائدان، اصغر، درسنامه آشنایی با تاریخ و اماکن مقدس مکه مکرمه و مدینه منوره‏، تهران، مشعر، چاپ اول، ۱۳۸۹ش.
کاشف الغطاء، جعفر بن خضر، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه مطابق با مذهب اهل‌بیت(ع)، قم، مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی، ۱۳۸۷ش.
محقق حلّی، جعفر بن حسن، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، محقق و مصحح: بقال، عبد الحسین محمد علی، قم، مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
محمودی، محمدرضا، مناسک حج (محشّی)، تهران، نشر مشعر، ۱۴۲۹ق.
مروّج، حسین، اصطلاحات فقهی، قم، بخشایش، چاپ اول، ۱۳۷۹ش.
مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، محقق: احمدی جلفایی، حمید، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۹۲ش.
مکارم شیرازی، ناصر، مناسک جامع حج، گردآورنده: علیان‌نژادی، ابوالقاسم، قم، مدرسة الإمام علی بن أبی‌طالب(ع)، چاپ اول، ۱۳۸۴ش.
نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.
نَوَوی، محیی‌الدین یحیی بن شرف، المجموع شرح المهذب، دار الفکر.
وحید خراسانی، حسین، مناسک حج، قم، مدرسة الامام باقر العلوم (ع)، چاپ جهارم، ۱۳۸۶ش.

[1] مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۳۲۶.

[2] مروج، اصطلاحات فقهی، ۱۳۷۹ش،ص۲۶؛ سرور، المعجم الشامل للمصطلحات، ۱۴۲۹ق، ج۱، ۳۵.

[3] مکارم شیرازی، مناسک جامع حج، ۱۳۸۴ش، ص۱۰۲، مسئلۀ ۲۶۰.

[4] مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۳۲۶-۳۲۷؛ فکری، فرهنگ اصطلاحات حج و عمره، ۱۳۹۳ش، ص۳۴-۳۵.

[5] خویی، معتمد العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۳۸۸؛ مکارم شیرازی، مناسک جامع حج، ۱۳۸۴ش، ص۱۰۲، مسئلۀ ۲۶۰.

[6] شیخ طوسی، الخلاف، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۲۸۱، مسألهٔ ۵۶؛ طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۶۴۰؛ امام خمینی، تحریرالوسیلة، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۳۸۷؛ مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۳۹۲ش، ص۲۶.

[7] شهید ثانی، مسالک الأفهام، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۰۲؛ اردبیلی، مجمع الفائدة و البرهان، ۱۴۰۳ق، ج۷، ص۳۹۱؛ مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۳۹۲ش، ص۲۶؛ سند، سند العروة الوثقی (الحج)، ۱۴۲۳ق، ج۲، ص۳۱۰.

[8] خویی، معتمد العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۳۹۳؛ کاشف الغطاء، کشف الغطاء، ۱۴۲۲ق، ج۴، ص۵۴۹؛ مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۳۲۷ و ج۳، ص۲۵۸.

[9] محقق حلّی، شرائع الإسلام، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۲۲۷؛ شهید ثانی، الروضة البهیة، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۲۲۳؛ مروّج، اصطلاحات فقهی، ۱۳۷۹ش،ص۲۶.

[10] حلّی، تحریر الأحکام، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۵۶۵؛ شهید اول، الدروس الشرعیة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۴۲؛ اردبیلی، مجمع الفائدة و البرهان، ۱۴۰۳ق، ج۶، ص۱۸۶.

[11] برای نمونه رجوع کنید به طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۶۴۰؛ خویی، معتمد العروة الوثقی، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۳۸۸؛ مشکینی، مصطلحات الفقه، ۱۳۹۲ش، ص۲۶؛ محمودی، مناسک حج (محشّی)، ۱۴۲۹ق، ص۱۱۵، مسألهٔ ۱۹۰.

[12] برای نمونه رجوع کنید به نَوَوی، المجموع، ج۷، ص۲۰۴؛ رافعی قزوینی، فتح العزیز، دارالفکر، ج۷، ص۹۷.

[13] برای نمونه رجوع کنید به شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۴۴۹، حدیث ۲۹۳۷ و ص۴۵۱، حدیث ۲۹۴۳ و ج۲، ص۵۵۴، حدیث ۲۹۵۲؛ شیخ طوسی، الاستبصار، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۷۷، حدیث ۵۸۸؛ بخاری، صحیح بخاری، ۱۴۲۲ق، ج۴، ص۵۵، حدیث ۲۹۸۴ و ۲۹۸۵؛ ابن‌ماجة، سنن ابن‌ماجه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۹۹۷، حدیث ۲۹۹۹.

[14] سَباعی، تاریخ مکه، ۱۳۸۵ش، ص۹۷.

[15] درگاهی‏، پژوهشی فقهی پیرامون نماز مسافر در اماکن چهارگانه‏، ۱۳۹۲ش، ص۴۲.

[16] جعفریان، ‏آثار اسلامی مکه و مدینه‏، ۱۳۸۹ش، ص۱۷۷.

[17] وحید خراسانی، مناسک حج، ۱۳۸۶، ش، ص۸۹.

[18] حلّی، تحریر الأحکام، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۵۶۳.

[19] شهید اول، الدروس الشرعیة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۳۸.

[20] نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۱۸، ص۱۱۱۹.

[21] شهید اول، الدروس الشرعیة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۳۸.

[22] قائدان، درسنامه آشنایی با تاریخ و اماکن مکه و مدینه، ۱۳۸۹ش، ص۸۹-۹۲؛ جعفریان، آثار اسلامی مکه و مدینه‏، ۱۳۸۹ش، ص۱۷۷-۱۸۱.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]