شب ضربت خوردن

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
نقاشی ضربت خوردن امیرمومنان علی(ع)

نخستین امام شیعیان
علی بن ابی‌طالب (ع)

حرم امام علی1.jpg


زندگی
یوم‌الدار، شعب ابی‌طالب، لیلة المبیت، واقعه غدیر، سال‌شمار زندگی


میراث
نهج‌البلاغه، غرر الحکم، خطبه شقشقیه، خطبهٔ بی‌الف، خطبه بی‌نقطه، حرم


فضائل
فضائل اهل‌بیت، آیه ولایت • آیه اهل‌الذکر • آیه شراء • آیه اولی‌الامر • آیه تطهیر • آیه مباهله • آیه مودت • آیه صادقین-حدیث مدینه‌العلم • حدیث دوات • حدیث رایت • حدیث سفینه • حدیث کساء • خطبه غدیر • حدیث منزلت • حدیث یوم‌الدار • حدیث ولایتسدالابوابحدیث وصایت


یاران
عمار بن یاسر، مالک اشتر، ابوذر غفاری، عبیدالله بن ابی‌رافع، حجر بن عدی، دیگران

شب ضربت خوردن امام علی (ع)، به شامگاه ۱۸ رمضان و شب ۱۹ رمضان گفته می‌شود. در سحرگاه ۱۹ رمضان سال ۴۰ق. امام علی (ع)، امام اول شیعیان با ضربه شمشیر مضروب و زخمی شد. این واقعه در مسجد کوفه توسط ابن ملجم مرادی اتفاق افتاد و به شهادت امام علی (ع) در روز ۲۱ رمضان انجامید.

ضربت خوردن امام علی

امام علی(ع) در شب ۱۹ رمضان میهمان دخترش ام کلثوم بود و تا صبح اندکی بیش نخوابید.[۱] ابن سعد از امام حسن مجتبی (ع) نقل کرده است که امام علی، در این شب پیامبر اسلام (ص) را در خواب دید و از ظلم‌هایی که به او شد، گلایه کرد. پیامبر به او سفارش کرد که مردم را نفرین کن و علی (ع) نیز چنین دعا کرد که خدایا به من بهتر از این مردم بده و به مردم بدتر از مرا.[۲]

قاتلان امام علی

به گفته ابن سعد در الطبقات الکبری عبدالرحمان بن ملجم مرادی با بَرَک بن عبیداللّه تمیمی و عمرو بن بکر تمیمی قرار گذاشتند که امام علی(ع)، معاویه و عمرو بن عاص را به قتل برسانند. ابن ملجم به کوفه آمد و با زنی به نام قطام دختر شجنه بن عدی آشنا شد و از او خواستگاری کرد. قطام بخشی از مهریه خود را قتل امام علی قرار داد و ابن ملجم نیز گفت که به همین منظور به کوفه آمده است. او شب ۱۹ را در منزل اشعث بن قیس کندی گذراند. شمشیر خود را زهر آلود کرد و در سحرگاه ۱۹ رمضان، در مسجد کوفه امام علی را مضروب کرد. در این کار شبیب بن بجره اشجعی نیز ابن ملجم را همراهی می‌کرد.[۳]

زمان ضربت خوردن

روایاتی وجود دارد که امام هنگامی که وارد مسجد شد مورد حمله واقع شد، [۴] نقل‌های دیگری حاکی از آن است که امام در حال بیدار کردن مردم برای نماز بود.[۵] در مقابل از میثم تمار نقل شده که امام علی در حال نماز بود که ابن ملجم بر سر او ضربه زد[۶] نواده جعدة بن هبیره [۷] نیز همین طور نقل کرده است.[۸]شیخ طوسی از عالمان شیعه، متقی هندی،ابن عساکر به نقل از کتاب فضائل احمد بن حنبل و ابن عبدالبر در استیعاب از علمای اهل سنت نیز چنین روایاتی را نقل کرده‌اند. [۹]

فزت و رب الکعبه

نوشتار اصلی: فزت و رب الکعبه

فُزْتُ و ربِّ الکَعبَةِ (ترجمه: قسم به خدای کعبه، رستگار شدم)

بنابر آنچه در کتاب‌های تاریخی آمده این جمله را امام علی(ع) پس از وارد آمدن ضربه شمشیر بر سرش گفته است. ابن ابی الدنیا در کتاب مقتل الامام امیرالمومنین [۱۰] این روایت را نقل کرده و ابن عساکر در تاریخ مدینه دمشق [۱۱] و سید رضی در خصائص الائمه [۱۲] نیز این جمله را نقل کرده‌اند.

اعمال شب نوزدهم

نوشتار اصلی: ۱۹ رمضان

شب ۱۹ رمضان از سویی یکی از شب‌های قدر است و از سوی دیگر شب ضربت خوردن امام علی(ع) است. شیعیان در این شب هم اعمال شب‌های قدر را انجام می‌دهند و هم برای امام علی(ع) عزاداری می‌کنند. یکی از اعمال خاص شب ۱۹ رمضان، صد بار تکرار کردن این جمله است: اللهم الْعَنْ قَتَلَةَ اَمیرِ المؤمنین (ترجمه: خدایا قاتلان امیرالمؤمنین را لعنت کن) . [۱۳]

پانویس

  1. حسینی مطلق، شهید تنها، ص ۱۱۴
  2. ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص ۲۶
  3. ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص ۲۵ - ۲۸
  4. ابن ابی الدنیا، مقتل امام امیرالمومنین، ص ۲۹ و ۳۵
  5. ابن ابی الدنیا، مقتل امام امیرالمومنین، ص ۲۸ و ۳۳
  6. ابن ابی الدنیا، مقتل امام امیرالمومنین، ص ۳۰
  7. بنابر برخی نقل‌ها جعدة بن هبیره به جای امام نماز را ادامه داد
  8. ابن ابی الدنیا، مقتل امام امیرالمومنین، ص ۳۰
  9. جعفریان، تاریخ خلفا، ص ۳۳۹
  10. ابن ابی الدنیا، مقتل الامام امیرالمومنین، ص ۳۹
  11. ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج ۴۲، ص ۵۶۱
  12. شریف رضی، خصائص الائمه، ص ۶۳
  13. عباس قمی، مفاتیح الجنان، بخش اعمال شب قدر، اعمال مخصوص شب ۱۹

منابع

  • ابن ابی الدنیا، مقتل الامام امیرالمومنین علی بن ابیطالب، مجمع احیاء الثقافة الاسلامیه، قم، ۱۴۱۱ق. نسخه نرم افزار سیره معصومان.
  • ابن سعد، الطبقات الکبری، دار الکتب العلمیه، بیروت، ۱۴۱۸ق. نسخه نرم افزار سیره معصومان.
  • ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، دار الفکر، بیروت، ۱۴۱۵ق. نسخه نرم افزار سیره معصومان.
  • جعفریان، رسول، تاریخ خلفا، انتشارات دلیل ما، قم، ۱۳۸۷ش.
  • حسینی مطلق، سید محمدرضا،شهید تنها، انتشارات کوثر کویر، قم،۱۳۸۶ق.
  • شریف رضی، خصائص الائمه، آستان قدس رضوی، مشهد، ۱۴۰۶ق. نسخه نرم افزار سیره معصومان.
  • قمی، عباس، مفاتیح الجنان