سید علی حسینی خامنهای: تفاوت میان نسخهها
Mkhaghanif (بحث | مشارکتها) جز ←دیدگاهها |
Mkhaghanif (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۲۲۴: | خط ۲۲۴: | ||
== دوران رهبری جمهوری اسلامی ایران== | == دوران رهبری جمهوری اسلامی ایران== | ||
با درگذشت [[امام خمینی]] در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ مجلس خبرگان رهبری عصر همان روز تشکیل جلسه داد. پس از بحث درباره شورایی یا فردی بودن رهبری و بعد از مطرح شدن نام آیت الله خامنهای، برخی از نمایندگان از نظر [[امام خمینی]] مبنی بر صلاحیت آیت الله خامنهای برای رهبری نظام خبر دادند. در پی آن رأی گیری به عمل آمد و اکثریت قاطع نمایندگان مجلس خبرگان آیت الله خامنهای را به رهبری نظام جمهوری اسلامی انتخاب کردند <ref>چگونگی...، ۱۸؛ هاشمی، بازسازی...، ۱۴۹-۱۵۱</ref>. | |||
مجلس خبرگان رهبری عصر همان روز تشکیل جلسه داد | |||
پس از بازنگری در قانون اساسی و انجام همه پرسی، مجلس خبرگان رهبری یک بار دیگر براساس قانون اساسی جدید در مورد رهبری ایشان رأی گیری کرد و اکثریت قاطع مجدداایشان را به رهبری نظام انتخاب کردند. | پس از بازنگری در قانون اساسی و انجام همه پرسی، مجلس خبرگان رهبری یک بار دیگر براساس قانون اساسی جدید در مورد رهبری ایشان رأی گیری کرد و اکثریت قاطع مجدداایشان را به رهبری نظام انتخاب کردند. | ||
نسخهٔ ۲۱ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۳:۳۳
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ ۱۷ مارس ۲۰۱۴ توسط [[کاربر:{{{کاربر}}}]] برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید. |
 | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | سید علی حسینی خامنه |
| لقب | آیت الله، |
| زادروز | ۲۹ فروردین ۱۳۱۸ ه.ش ۲۸ صفر ۱۳۵۸ ه.ق ۱۹ آوریل ۱۹۳۹ |
| شهر تولد | مشهد |
| کشور تولد | ایران |
| فرزندان | پسران: مصطفی ، مجتبی،مسعود و میثم دختران: هدی، بشری |
| اطلاعات سیاسی | |
| مناصب | نماینده مجلس شورای اسلامی امام جمعه تهران رئیس جمهور رهبر جمهوری اسلامی ایران |
| پس از | امام خمینی |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| اساتید | سید جواد حسینی خامنهای میرزا محمد مدرس یزدی شیخ هاشم قزوینی سید محمد هادی میلانی حاج آقا حسین بروجردی امام خمینی مرتضی حائری یزدی سید محمد محقق داماد علامه طباطبایی |
| تألیفات | طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن از ژرفای نماز چهار کتاب اصلی علم رجال پیشوای صادق روح توحید نفی عبودیت غیر خدا ترجمه: صلح امام حسن آینده در قلمرو اسلام تفسیر فی ظلال القرآن |
| وبگاه رسمی | دفتر رهبری پایگاه نشر آثار |
آیت الله سید علی حسینی خامنه (زاده ۱۳۱۸ ه.ش) مشهور به خامنه ای. از مراجع تقلید شیعه و دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی در ایران. او پیش از انتخاب به رهبری در سال ۱۳۶۸ ه.ش، دو دوره رئیس جمهور و مدتی نماینده مجلس شورای اسلامی بوده است. امام جمعه تهران از سوی امام خمینی نیز از مناصب شرعی اوست. پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در مشهد یکی از موثرترین روحانیون به شمار میرفت.
آیت الله خامنهای دستی در ادبیات دارد و با سبکهای ادبی آشناست و نثر وی دارای سبک است و از دوران کودکی تاکنون به مطالعه رمان و داستان علاقهمند بوده و بسیاری از رمانها و داستانهای معتبر دنیا را مطالعه کرده است.
او حتی به نقد کتابهای ادبی و شعر هم میپردازد. آیت الله خامنهای با بسیاری از شاعران، نویسندگان و روشنفکران زمانه در ارتباط است و در مشهد در برخی از انجمنهای ادبی شرکت میکرد [۱] و به نقد شعر میپرداخت.
خود نیز اشعاری سروده و در سالهای اخیر تخلص «امین» را برگزیده است.
مطالعه کتب معتبر تاریخی بخش دیگری از برنامه مطالعاتی دائمی ایشان است، به طوری که به مباحث و موضوعات تاریخ معاصر احاطه دارند [۲].
تولد و نسب
وی در ۲۹ فروردین ۱۳۱۸ (۲۸ صفر ۱۹/۱۳۵۸ آوریل ۱۹۳۹)، در خانوادهای روحانی در مشهد زاده شد.
پدرش آیت الله سید جواد خامنهای و جد اعلای او سید محمد حسینی تفرشی است که نسبشان به سادات افطسی میرسد. شجره وی به سلطان العلماء احمد، معروف به سلطان سید احمد میرسد که با ۵ واسطه از اخلاف امام سجاد(ع)، است.
جدش سید حسین خامنهای (ح ۱۲۵۹- ۲۰ ربیع الآخر ۱۳۲۵ ق) از علمای مشروطه خواه و شاگرد استادان بزرگی چون سید حسین کوه کمری، فاضل ایروانی، فاضل شربیانی، میرزا باقر شکی و میرزا محمد حسن شیرازی درس خوانده بود. و آثار متعددی در فقه و اصول نگاشته بود.[۳] او پس از بازگشت از نجف به تبریز، مدرس مدرسه طالبیه و امام جماعت مسجد جامع آن شهر شد [۴].
شیخ محمد خیابانی، روحانی مبارز و مجاهد عصر مشروطه، شاگرد و داماد سید حسین خامنهای بود.[۵]
سید محمد خامنهای (۱۲۹۳ ق، نجف- شعبان ۱۳۵۳، نجف) مشهور به پیغمبر [۶]، عموی آیت الله خامنهای از شاگردان آخوند خراسانی، شریعت اصفهانی بود و از رجال طرفدار مشروطه به شمار میرفت [۷].
پدر آیت الله خامنهای، سید جواد خامنهای (درگذشته ۱۳۶۵) نیز از علما و مجتهدان عصر خود بود که در نجف متولد شد و در کودکی همراه خانوادهاش به تبریز آمد. در حدود سال ۱۳۳۶ ق به مشهد مهاجرت کرد. او پس از مدتی به نجف مهاجرت کرد و بعد از تکمیل تحصیلات خود نزد علمای بزرگی هم چون میرزا محمدحسین نائینی، سیدابوالحسن اصفهانی و آقا ضیاءالدین عراقی و پس از کسب اجازه اجتهاد (شریف، ۱۲۷/۷؛ آرشیو مرکز اسناد، همانجا) به ایران بازگشت و در مشهد اقامت گزید. او ضمن تدریس دروس حوزوی، امامت مسجد صدیقیهای بازار مشهد (مسجد آذربایجانیها) را عهده دار گردید. (بهبودی، ۱۵). او همچنین از امامان جماعت مسجد جامع گوهرشاد نیز بود [۸].
بانو میردامادی (۱۲۹۳-۱۳۶۸ش)، مادر آیت الله خامنهای بانویی زاهد، متشرع، آمر به معروف و ناهی از منکر، آشنا با آیات قرآن، احادیث، تاریخ و ادبیات بود.
آیت الله سیدهاشم نجف آبادی (میردامادی) (۱۳۰۳-۱۳۸۰ ق)، جد مادری آیت الله خامنهای (از خاندان میرداماد فیلسوف مشهور عصر صفویه) از شاگردان آخوند خراسانی و میرزا محمدحسین نائینی، از علما و مفسران قرآن و از ائمه جماعت مسجد گوهرشاد بود [۹] و در عین حال به امر به معروف و نهی از منکر اهتمام ویژهای داشت و در پی اعتراض به کشتار مردم در مسجد گوهرشاد در دوره رضاشاه، به سمنان تبعید شد [۱۰]. آیت الله خامنهای از سوی مادر به محمد دیباج فرزند امام جعفر صادق(ع) نسب میرساند [۱۱].
زیستنامه علمی
تحصیل
سیدعلی خامنهای تحصیل را در چهارسالگی از مکتب خانه و با فراگیری قرآن کریم شروع کرد. و همزمان با دوره دبستان یادگیری قرائت و تجوید قرآن را نزد برخی قاریان مشهد شروع کرد[۱۲].و همزمان با سالهای پایان دبستان، تحصیلات مقدماتی حوزوی را نیز آغاز نمود.
وی پس از اتمام دوره دبستان، تحصیل علوم دینی را در مدرسه سلیمان خان ادامه داد. دوره سطح را مدرسه نواب به پایان برد. وی بخشی از مقدمات و سطح را نیز نزد پدر طی کرد.
همزان با تحصیلات حوزوی دوره دبیرستان را نیز تا سال دوم متوسطه ادامه داد. [۱۳].
در ۱۳۳۴ ش، در درس خارج فقه آیت الله سید محمد هادی میلانی حاضر شد. وی در ۱۳۳۶ ش طی سفر کوتاهی همراه خانواده به نجف رفت و در دروس مدرسان بنام حوزه علمیه نجف، ولی به دلیل عدم تمایل پدر برای اقامت در آن شهر به مشهد بازگشت [۱۴] و یک سال دیگر در درس آیت الله میلانی حاضر شد.
سپس در ۱۳۳۷ ش عازم حوزه علمیه قم گردید [۱۵].
آیت الله خامنهای در سال ۱۳۴۳ ش به دلیل عارضه بینایی پدر و برای کمک به وی به ضرورت از قم به مشهد بازگشت و بار دیگر در جلسات درس آیت الله میلانی حضور یافت که تا ۱۳۴۹ ش ادامه داشت.
تدریس
او از ابتدای حضور در مشهد، به تدریس سطوح عالی فقه و اصول (رسائل، مکاسب و کفایه) و برگزاری جلسات تفسیر برای عموم همت گماشت.
از ۱۳۴۷ ش درس تخصصی تفسیر را نیز برای طلاب علوم دینی شروع کرد که این دروس و جلسات تفسیر تا ۱۳۵۶ ش و قبل از دستگیری و تبعید به ایرانشهر ادامه داشت [۱۶]. جلسات تفسیر در سالیانی از دوره ریاست جمهوری و پس از آن ادامه داشت.
آیت الله خامنهای از ۱۳۶۹ ش تدریس خارج فقه را آغاز کرد و تاکنون به تدریس ابواب جهاد، قصاص و مکاسب محرمه پرداخته است. این درس هم اکنون نیز ادامه دارد.
اساتید
- سید جلیل حسینی سیستانی، معالم الاصول
- سید جواد خامنهای، شرح لمعه،رسائل، مکاسب و کفایه
- میرزا محمد مدرس یزد، شرح لمعه
- آیت الله حاج شیخ هاشم قزوینی، رسائل، مکاسب و کفایه
- آیت الله سید محمد هادی میلانی
- آیت الله حاج آقا حسین بروجردی
- امام خمینی
- آیت الله حاج شیخ مرتضی حائری یزدی
- آیت الله سید محمد محقق داماد
- علامه طباطبایی
آثار علمی
آیت الله خامنهای تحقیق و تألیف را از دوران طلبگی آغاز کرد و تقریرات دروس استادان خود را نگاشت (آرشیو مرکز اسناد، شمـ۱۲۲۸) و به ترجمه چند اثر نیز همت گماشت.
تألیف
- چهار کتاب اصلی علم رجال
- طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن
- پیشوای صادق
- از ژرفای نماز
- صبر
- روح توحید نفی عبودیت غیرخدا
- گزارشی از سابقه تاریخی و اوضاع کنونی حوزه علمیه مشهد
ترجمه
- آینده در قلمرو اسلام، نوشته سید قطب
- صلح امام حسن(ع): پرشکوهترین نرمش قهرمانانه تاریخ، نوشته شیخ راضی آل یاسین
- تفسیر فی ظلال القرآن، نوشته سید قطب
- مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان، نوشته عبدالمنعم النمر
- ادعانامه علیه تمدن غرب.
افزون بر اینها، بسیاری از آراء و اندیشههای آیت الله خامنهای که در گفتارها و نوشتارهای ایشان و در قالب پیام، سخنرانی، خطبه و مصاحبه منعکس شده است، که بخشی از این مجموعه در دوره رهبری با عنوان حدیث ولایت منتشر گردیده است.
فعالیتهای سیاسی اجتماعی
نقطه آغازین ورود به فعالیتهای سیاسی و مبارزه با نظام سلطنتی پهلوی، دیدار او با سید مجتبی نواب صفوی (میرلوحی) در مشهد بود. در بهمن ۱۳۴۱ [۱۷] و نیز در ۱۳۴۲ش، واسطه انتقال پیامهای امام خمینی و آیت الله میلانی بود [۱۸].
در سفری به بیرجند سخنرانیهای علیه حکومت وقت انجام داد [۱۹] و به همین دلیل در ۱۲ خرداد ۱۳۴۲ ش/۷محرم ۱۳۸۳ ق دستگیر و در مشهد زندانی شد [۲۰]. پس از آزادی، آیت الله محمد هادی میلانی از او دیدن کرد [۲۱]. او از جمله روحانیونی بود که در ۱۱ دی ۱۳۴۲ تلگرامی به آیت الله سید محمود طالقانی، مهدی بازرگان و یدالله سحابی که در حمایت از امام خمینی زندانی شده بودند، فرستاد [۲۲].
در همان زمان طلاب خراسانی حوزه علمیه قم با هدایت او، در اعتراض به ادامه حصر امام خمینی نامهای به حسنعلی منصور، نخست وزیر وقت نوشته و منتشر کردند که از جمله آنها خود وی و ابوالقاسم خزعلی و محمد عبایی خراسانی بودند.[۲۳]
آیت الله خامنهای در بهمن ۱۳۴۲ مقارن با رمضان ۱۳۸۰ برای تبلیغ و تبیین مسائل نهضت اسلامی راهی زاهدان شد [۲۴]. سخنرانیهای او در مساجد زاهدان باعث دستگیری و انتقال به زندان قزل قلعه شد. [۲۵]. در ۱۴ اسفند ۱۳۴۲ از زندان آزاد شد [۲۶].
در پاییز ۱۳۴۳ ش از قم به مشهد بازگشت [۲۷].
وی به همراه کسانی چون عبدالرحیم ربانی شیرازی، محمد حسینی بهشتی، علی فیض مشکینی، احمد آذری قمی، علی قدوسی، اکبر هاشمی رفسنجانی، سید محمد خامنه ای و محمد تقی مصباح یزدی [۲۸] اعضای "گروه یازده نفر" بودند که با هدف تقویت و اصلاح حوزه علمیه قم برای مبارزه با رژیم پهلوی شکل گرفت.
در مسجد امیرالمومنین تهران هم مدتی به امامت جماعت پرداخت. در پی دستگیری و تبعید آیت الله سید حسن قمی در فروردین ۱۳۴۶ که به دنبال سخنرانی ضدرژیم او در مسجد گوهرشاد صورت گرفت، آیت الله خامنهای از آیت الله میلانی خواست به این اقدام اعتراض کند[۲۹].
در ۱۴ فروردین ۱۳۴۶، در مراسم تشییع جنازه آیت الله شیخ مجتبی قزوینی دستگیر [۳۰] و در ۲۶ تیر همان سال آزاد شد [۳۱]. اندکی بعد در تهران به ملاقات زندانیان سیاسی رفت. [۳۲].
در پی وقوع زمین لرزه ویرانگر جنوب خراسان در ۹ شهریور ۱۳۴۷ عدهای از روحانیون خراسان به سرپرستی آیت الله خامنهای با هدف امداد و ساماندهی کمکهای مردمی به زلزله زدگان، عازم فردوس شدند. حضور و کمک رسانی دو ماهه در فردوس او را با مشکلات مردم زلزله زده آشنا کرد. در این مدت در مجالس و منابر و همچنین هیئتهای مذهبی، به فعالیت سیاسی خود ادامه داد. این فعالیتها باعث شد که به اقامتش در فردوس پایان داده شود[۳۳].
او با آنکه تحت پیگرد بود، با برخی از روحانیون مبارز از جمله سید محمود طالقانی، سید محمد رضا سعیدی، محمد جواد باهنر، محمد رضا مهدوی کنی، مرتضی مطهری، اکبر هاشمی رفسنجانی و فضل الله محلاتی در مشهد و تهران ارتباط داشت و به رغم اقامت در مشهد در بسیاری از جلسات علما و روحانیون مبارز تهران حضور مییافت [۳۴].
وی در ۱۳۴۸ ش به منظور تبیین مباحث تأثیرگذار در روند مبارزه به ایراد سخنرانی هایی در برخی مراکز فعال سیاسی اسلامی در تهران از جمله حسینیه ارشاد و مسجد الجواد تهران دعوت شد. [۳۵]
با درگذشت آیت الله سید محسن حکیم در خرداد ۱۳۴۹ آیت الله خامنهای تلاش مضاعفی برای تحکیم مرجعیت امام خمینی به عنوان مرجع تقلید اعلم انجام داد. در ۲ مهر ۱۳۴۹ دستگیر و مدتی در زندان لشکر خراسان در بازداشت به سر برد [۳۶]. در مرداد ۱۳۵۰ به ساواک مشهد احضار و مدتی در زندان لشکر خراسان بازداشت شد تا فعالیتی در زمینه جشنهای ۲۵۰۰ ساله نداشته باشد. [۳۷]. این جشنها از سوی امام خمینی تحریم شده بود [۳۸] پس از آزادی، و در همان سال دو بار دیگر نیز بازداشت شد؛ و در بازداشت دوم به اتهام اقدام بر ضدامنیت داخلی به ۳ ماه حبس محکوم گردید [۳۹].
پس از آزادی فعالیتهای سیاسی و اجتماعی خود را گسترش داد. جلسات درس و تفسیر او در مدرسه میرزا جعفر و مسجد امام حسن و مسجد قبله و نیز در منزلش در مشهد ادامه داشت.
در آذر ۱۳۵۲ محل اقامه نمازجماعت و جلسات تفسیر خود را به مسجد کرامت انتقال داد. [۴۰]. پس از مدتی سازمانهای امنیتی وقت مانع اقامه نمازجماعت در آن مسجد شدند [۴۱].
در آبان ۱۳۵۳ به دعوت آیت الله محمد مفتح در مسجد جاوید تهران به سخرانی پرداخت. و در دی ۱۳۵۳ برای ششمین بار دستگیر و این بار به زندان کمیته مشترک ضدخرابکاری در تهران منتقل گردید [۴۲]. در این حبس، اجازه ملاقات نداشت و از وضعیت و محل حبس او اطلاعی به خانوادهاش نیز داده نشده بود [۴۳].
او در ۲ شهریور ۱۳۵۴ از زندان آزاد شد، اما تحت مراقبت مأموران امنیتی بود و اقامه نمازجماعت، سخنرانی، تدریس و جلسات تفسیر وی حتی در منزلش ممنوع شده بود [۴۴]، اما او جلسات تفسیر و فعالیتهای خود را به صورت مخفیانه پی گرفت [۴۵]
به دنبال درگذشت علی شریعتی در ۲۹ خرداد ۱۳۵۶ آیت الله خامنهای در بزرگداشت و مراسم ترحیم وی حضور یافت. [۴۶]. و در پی درگذشت آیت الله سید مصطفی خمینی فرزند امام خمینی به همراه برخی از مبارزان مراسم ختمی در ۶ آبان در مسجد ملاهاشم برپا کردند. [۴۷]
او از سوی کمیسیون امنیت اجتماعی خراسان به ۳ سال تبعید در ایرانشهر محکوم گردید [۴۸] و مأموران امنیتی در ۲۳ آذر ۱۳۵۶ به منزلش یورش برده و او را دستگیر کردند و به ایرانشهر انتقال دادند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران
عضویت در شورای انقلاب
این شورا پس از مهاجرت امام خمینی به فرانسه و با نظر ایشان در اوایل آبان ۱۳۵۷ شکل گرفت و اعضای آن توسط امام خمینی به تدریج انتخاب شدند[۴۹]. نخستین اعضای شورا مرتضی مطهری، سیدمحمد حسینی بهشتی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، محمدرضا مهدوی کنی، سیدعلی خامنهای و محمدجواد باهنر و اکبر هاشمی رفسنجانی بودند. آیت الله خامنهای در اواخر دی ماه در این جلسات حضور پیدا کرد. [۵۰] شورا در این مقطع، تصمیم گیریهای مهم در مورد مبارزه را برعهده داشت، از جمله: مذاکره با مقامات حکومت پهلوی و مقامات کشورهای خارجی، تشکیل کمیته استقبال از امام خمینی [۵۱] معرفی مهدی بازرگان به عنوان رئیس دولت موقت به امام خمینی بود. [۵۲]. پس از پیروزی انقلاب آنچه بر عهده شورای انقلاب قرار داشت عبارت بود از: قانون گذاری در غیاب قوه مقننه، انجام دادن بخشی از وظایف قوه مجریه پس از ادغام دولت موقت و شورای انقلاب در تیر ۱۳۵۸ و انجام دادن همه وظایف آن پس از استعفای دولت موقت در ۱۴ آبان ۱۳۵۸. در کنار این وظایف اصلی، مرجعی برای رفع معضلات و بحرانهای پیش روی نظام نوپای جمهوری اسلامی و مشاوره برای امام نیز بود. [۵۳]. آیت الله خامنهای تا پایان فعالیت این شورا در ۲۹ تیر ۱۳۵۹ عضو ثابت آن باقی ماند. [۵۴]
او معتقد بود که در شورای انقلاب باید از قشرهای گوناگون جامعه نمایندهای حضور داشته باشد. [۵۵]
مسائل کردستان، سیستان و بلوچستان و دیگر مناطق کشور و ضرورت حفظ وحدت از دیگر موضوعات مهم و مورد توجه وی در شورای انقلاب بود. [۵۶]
در آخر تیر ۱۳۵۸ برخی اعضای شورای انقلاب از سوی آن شورا به برخی از وزارتخانههای حساس راه یافتند و از آن جمله آیت الله خامنهای به معاونت امور انقلاب وزارت دفاع،و هم چنین عضویت کمیسیون وزرای امنیتی که سرپرستی و مسئولان کلیه امور انتظامی، نظامی و امنیتی را برعهده داشت، انتخاب گردید. [۵۷]. از دیگر مأموریتهای وی از طرف شورای انقلاب، مسئولیت مرکز اسناد و نیز سرپرستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ۳ آذر ۱۳۵۸ بود. [۵۸]. در ۵ اسفند ۱۳۵۸ از مسئولیت سرپرستی سپاه پاسداران به دلیل نامزدی در انتخابات نخستین دوره مجلس شورای اسلامی استعفا کرد. [۵۹].
تشکیل حزب جمهوری اسلامی
آیت الله خامنهای در ایام منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی و پس از آن، [۶۰] به همراه سید محمد حسینی بهشتی، اکبر هاشمی رفسنجانی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی و محمد جواد باهنر برای ایجاد تشکلی انقلابی فعالیت میکرد. [۶۱] این تشکل با نام حزب جمهوری اسلامی در ۲۹ بهمن ۱۳۵۷ رسما اعلام موجودیت کرد، اما سابقه تأسیس آن به جلساتی در مشهد در تابستان ۱۳۵۶ برمیگردد[۶۲].
وی از تهیه کنندگان مرام نامه حزب بود و در تقسیم بندی وظایف اعضا نیز وظیفه تبلیغات حزب را برعهده گرفت[۶۳]. آیت الله خامنهای عضو موسس و عضو شورای مرکزی حزب بود و در مجموع در دوره تأسیس حزب بیشتر نقش تبیینی ایفا کرد و مواضع حزب را به صورت گفتارها و جزوه هایی ارائه نمود. او در تأسیس شعبه حزب در مشهد نقش داشت و دفتر آن شعبه را در ۲۶ اسفند ۱۳۵۷ افتتاح کرد.
پس از بهشتی و باهنر، آیت الله خامنهای در شهریور ۱۳۶۰ از سوی شورای مرکزی حزب به عنوان سومین دبیرکل حزب انتخاب شد. [۶۴] در نخستین کنگره حزب در اردیبهشت ۱۳۶۲ نیز برای دومین بار به دبیرکلی حزب و عضویت شورای مرکزی [۶۵] و شورای داوری حزب [۶۶] انتخاب شد.
وی در طول دوران ریاست جمهوری در جلسههای حزب جمهوری اسلامی تهران و شهرستانها شرکت میکرد و ضمن تبیین مأموریتها و اهداف حزب به پرسشهای اعضای دفترها و شعب و اعضای حزب پاسخ میداد.[۶۷]
امامت جمعه تهران
امام خمینی در ۲۴ دی ۱۳۵۸ آیت الله خامنهای را با اشاره به حسن سابقه و شایستگی در علم و عمل به امامت جمعه تهران منصوب کردند. [۶۸] ایشان نخستین نمازجمعه را در ۲۸ دی ۱۳۵۸ امامت کرد. [۶۹] از این تاریخ تا واقعه ۶ تیر ۱۳۶۰ که در مسجد ابوذر تهران به وی سوءقصد شد و بر اثر آن به شدت مجروح گردید، به جز مقطعی چند روزه، نمازجمعه تهران را اقامه کرد. [۷۰] پس از آن نیز همواره این سمت را برعهده داشت.
پیشنهاد برگزاری سمینارهای ائمه جمعه به منظور انسجام شبکه امامان جمعه در داخل کشور و جهان اسلام از اقدامات ایشان در این دوره بود و پس از موافقت امام خمینی، نخستین سمینار در مدرسه فیضیه قم برگزار شد. [۷۱]
اهتمام به خطبههای عربی بعد از خطبه دوم فارسی از ویژگیهای خطبههای ایشان بوده است.
نمایندگی مجلس شورای اسلامی
آیت الله خامنهای در انتخابات نخستین دوره قانون گذاری مجلس شورای اسلامی در اسفند ۱۳۵۸، با حمایت جامعه روحانیت مبارز تهران، حزب جمهوری اسلامی و چندین سازمان و گروه اسلامی دیگر [۷۲] و از حوزه انتخابیه تهران وارد مجلس گردید. در مجلس نیز عضو و رئیس کمیسیون امور دفاعی بود.
ایشان با انتخاب به مقام ریاست جمهوری در مهر ۱۳۶۰ قوه مقننه را ترک گفت.
مجروح شدن در اثر ترور
آیت الله خامنهای در ۶ تیر ۱۳۶۰ و در حال سخنرانی پس از نماز ظهر در مسجد ابوذر، واقع در یکی از مناطق جنوب تهران، در اثر انفجار بمبی که در ضبط صوت کار گذاشته شده بود به شدت زخمی شد. [۷۳] بر اثر این سوء قصد وی از ناحیه سینه، دست راست آسیب جدی دید.آثار این مصدومیت با ایشان باقی مانده و دست راست ایشان کارآیی لازم را ندارد.
امام خمینی در پیامی خطاب به آیت الله خامنهای توطئه سوء قصد به جان وی را محکوم کرد و از او تجلیل نمود. [۷۴]
گزارشهای غیررسمی مسبب این حادثه را سازمان مجاهدین خلق ایران دانستهاند. [۷۵]
ایشان در ۱۸ مرداد ۱۳۶۰ از بیمارستان مرخص شد و مجددا به صحنه اجتماعی و سیاست بازگشت و از ۲۶ مرداد ۱۳۶۰ در جلسات مجلس شورای اسلامی حاضر شد.[۷۶].
دوران ریاست جمهوری اسلامی ایران
دوره اول
بعد از شهادت محمدعلی رجایی- دومین رئیس جمهور اسلامی ایران- شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی و نیز جامعه مدرسین حوزه علمیه قم آیت الله خامنهای را به عنوان نامزد ریاست جمهوری انتخاب کردند و امام خمینی که تا آن زمان با تصدی روحانیون در مقام ریاست جمهوری موافق نبودند، یا نامزدی او موافقت کردند. [۷۷].
انتخابات در ۱۰ مهر ۱۳۶۰ برگزار شد و آیت الله خامنهای با کسب اکثریت مطلق آراء (۹۵/۱۱ درصد) به عنوان رئیس جمهور انتخاب شد. [۷۸] در ۱۷ مهر ۱۳۶۰ امام خمینی حکم ریاست جمهوری وی را تنفیذ کرد [۷۹] و او در ۲۱ مهر به عنوان سومین رئیس جمهور اسلامی ایران در مجلس شورای اسلامی سوگند یاد کرد. [۸۰].
دوره دوم
چهارمین دوره انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران در ۲۵ مرداد ۱۳۶۴ بر گزار شد و آیت الله خامنهای با کسب ۱۲ میلیون و ۲۰۵ هزار و ۱۲ رای (۸۵٪) از مجموع ۱۴ میلیون و ۲۳۸ هزار و ۵۸۷ نفر برای دومین بار به عنوان رئیس جمهور ایران انتخاب شد.
سفرهای خارجی
او در دوره اول ریاست جمهوری از ۱۵ تا ۲۰ شهریور ۱۳۶۳ به کشورهای سوریه، لیبی و الجزایر و در دوره دوم از ۲۳ دی تا ۳ بهمن ۱۳۶۴ به کشورهای آسیایی و آفریقایی، پاکستان، تانزانیا، زیمباوه، آنگولا، و موزامبیک سفر نمود.
از ۱۱ تا ۱۵ شهریور ۱۳۶۵ برای شرکت در هشتمین اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد در هراره مجددا به زیمباوه سفر کرد. در این سفر در اجلاس سران سخنرانی کرد و با برخی از سران کشورهای غیرمتعهد دیدار و گفت وگو نمود[۸۱].
از ۲ تا ۶ اسفند ۱۳۶۷ به کشورهای یوگسلاوی و رومانی [۸۲] و از ۱۹ تا ۲۶ اردیبهشت ۱۳۶۸ به کشورهای چین و کره شمالی سفر کرد[۸۳].
آیت الله خامنهای در ۳۱ شهریور ۱۳۶۶ در چهل و دومین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد شرکت کرد و در سخنرانی خود دیدگاهها و مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران را برای سران دولتهای جهان تشریح نمود. این اولین حضور رئیس جمهوری اسلامی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بود.[۸۴]
حمایت از مبارزان مسلمان
از اقدامات دیگر آیت الله خامنهای در زمینه سیاست خارجی میتوان به برقراری ارتباط منسجم با گروههای سیاسی شیعی در افغانستان، عراق و لبنان و ایجاد تفاهم بین آنها اشاره کرد. تشکیل حزب وحدت اسلامی از احزاب هشت گانه افغانستان و مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق از مصداقهای مهم این رویکرد است.
در این دوره، به دامنه حمایت ایران از مبارزان اسلامی در لبنان، فلسطین، عراق و افغانستان افزوده شد و پشتیبانی ایران به احزاب و گروههای اسلامی در آن کشورها جایگاه منطقهای و بین المللی قابل ملاحظهای بخشید.
مجمع تشخیص مصلحت نظام
در پی اختلافات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان در تصویب لوایح مختلف، امام خمینی در پاسخ به نامه سران کشور از جمله آیت الله خامنهای در ۱۷ بهمن ۱۳۶۶ با تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام موافقت کردند.[۸۵]
بر این اساس، آیت الله خامنهای اولین رئیس مجمع تشخیص گشت. [۸۶] و این سمت را تا پایان دوره ریاست جمهوری عهده دار بود. [۸۷]
دوران رهبری جمهوری اسلامی ایران
با درگذشت امام خمینی در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ مجلس خبرگان رهبری عصر همان روز تشکیل جلسه داد. پس از بحث درباره شورایی یا فردی بودن رهبری و بعد از مطرح شدن نام آیت الله خامنهای، برخی از نمایندگان از نظر امام خمینی مبنی بر صلاحیت آیت الله خامنهای برای رهبری نظام خبر دادند. در پی آن رأی گیری به عمل آمد و اکثریت قاطع نمایندگان مجلس خبرگان آیت الله خامنهای را به رهبری نظام جمهوری اسلامی انتخاب کردند [۸۸].
پس از بازنگری در قانون اساسی و انجام همه پرسی، مجلس خبرگان رهبری یک بار دیگر براساس قانون اساسی جدید در مورد رهبری ایشان رأی گیری کرد و اکثریت قاطع مجدداایشان را به رهبری نظام انتخاب کردند.
سید احمد خمینی، که فرزند و نزدیکترین فرد به امام خمینی بود، نقل کرده که ایشان گفتهاند: الحق ایشان (آيت الله خامنهای) شایستگی رهبری را دارند[۸۹]. زهرا مصطفوی، دختر امام خمینی بیان کرده که امام خمینی از آیت الله خامنهای برای رهبری نام برده و اجتهاد او را تأیید کردهاند. [۹۰]. اکبر هاشمی رفسنجانی نیز که از تصمیمگیران تأثیرگذار در جمهوری اسلامی است نقل کرده است که امام خمینی از آیت الله خامنهای برای رهبری آینده نظام نام بردند. وی همچنین بیان داشته که امام خمینی در جلسه خصوصی درباره رهبری آینده با اشاره به آیت الله خامنهای تصریح کرده است: شما در بن بست نخواهید بود. چنین فردی در میان شما هست.[۹۱].
پس از این انتخاب، مسئولان ارشد نظام جمهوری اسلامی، بیت امام خمینی، مراجع تقلید و علما، نخبگان، شخصیتهای حوزوی و دانشگاهی، خانوادههای شهدا و قشرهای مختلف مردم این انتخاب را تأیید و با رهبر جدید بیعت کردند. نهادهایی که نماد اقتدار کشورند از انتخاب آیت الله خامنهای به مقام رهبری حمایت و آمادگی خود را برای اطاعت از اوامر ایشان اعلام نمودند. [۹۲]. حاج سید احمد خمینی ساعاتی پس از انتخاب حضرت آیت الله خامنهای به رهبری پیام تبریکی به ایشان ارسال کرد و دستورات ولی فقیه را برای خود لازم الاجرا دانست [۹۳].
بیعتهای مردم به صورت حضوری، شرکت در راهپیماییها، انتشار اطلاعیه و پیام تبریک و امضای طومارها پس از آن انجام گرفت. [۹۴] کاروانهای میثاق با امام و بیعت با رهبری در آستانه چهلمین روز ارتحال امام خمینی از سراسر کشور به راه افتاد [۹۵] و «مانورهای بیعت با رهبری» در برخی مناطق مرزی و استراتژیک کشور [۹۶] و نیز برگزاری «سمینارهای میثاق با امام، بیعت با رهبری» شکل گرفت. [۹۷].
مرجعیت
در سال ۱۳۷۳ ه.ش پس از درگذشت آیت الله محمد علی اراکی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز تهران، آیت الله خامنهای را به عنوان یکی از افراد صاحب صلاحیت برای تقلید معرفی کردند.
نخستین اثر فتوایی که از ایشان منتشر شده کتابی است با نام اجوبة الاستفتائات که شامل پاسخهای ایشان به استفتاءات شیعیان است.
دیدگاهها
مخالفت با قمهزنی و برخی شیوههای عزاداریها
ارث بردن زن از تمامی اموال شوهر
تهاجم فرهنگی
حرمت توهین به مقدسات اهل سنت
بیداری اسلامی
پانویس
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۱۲۲۷
- ↑ تداوم...، ۲۱
- ↑ آقابزرگ، ج۲، ص ۶۴۰
- ↑ گلشن ابرار، ج۲، ص ۹۷۱
- ↑ کسروی، ص ۹۲
- ↑ بهبودی، ۱۲
- ↑ آقابزرگ، ۶، مقدمه، ۱۳
- ↑ زنگنه، ج ۱، ص ۷۷
- ↑ آقابزرگ، ج ۲، ص ۵۵۹
- ↑ تاریخ علما...، ۳۰۸؛ قاسم پور، ۶۰
- ↑ زنگنه، ج۱، ص ۴۵۸
- ↑ بهبودی، ۴۹
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۱۲۲۶
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۱۲۲۶
- ↑ بهبودی، ۷۸
- ↑ خامنهای، جمـ
- ↑ جلالی، ۱۴۸
- ↑ آرشیو مرکزی اسناد، شمـ ۱۲۲۹-۱۲۳۱
- ↑ بهبودی، ۱۲۹-۱۳۴
- ↑ آرشیو مرکزی اسناد، شمـ ۶۱۴، ۱۲۳۱-۱۲۳۲
- ↑ آرشیو مرکزی اسناد، شمـ ۱۲۳۳
- ↑ یاران امام...، طالقانی، ج۱، ص ۴۶۸
- ↑ امام...،ج۴، ص ۳۹۲
- ↑ بهبودی، ۱۶۲-۱۶۶
- ↑ آرشیو مرکزی اسناد، شمـ ۱۲۳۴
- ↑ بهبودی، ۱۸۷
- ↑ بهبودی، ۱۹۲-۱۹۵
- ↑ هاشمی، دوران...، ج۲، ص ۱۵۶۶
- ↑ یاران امام، میلانی، ج۳، ص ۵- ۷
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۶۱۴
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۵۷۴
- ↑ بازرگان، ۴۲۲-۴۲۳
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۶۱۴
- ↑ یاران امام، سعیدی، ۲۴۸؛ یاران امام، طالقانی، ۴۹۷/۲؛ یاران امام، مهدوی، ۱۴؛ یاران امام، محلاتی، ۵۲۱/۱؛ یاران، باهنر، ۳۵۵
- ↑ بهبودی، ۳۳۱-۳۳۲، ۴۷۰-۴۷۱
- ↑ تقویم...، ۲۲۵
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، ۱۲۳، ۶۱۴
- ↑ صحیفه، ۳۵۸. ۲-۳۷۳
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۶۱۴
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۶۱۴
- ↑ یاران امام، مطهری، ۴۵۵؛ آرشیو مرکز اسناد شمـ۵۷۳
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۵۲۷، ۵۷۴، ۶۱۴
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۵۷۵
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۳۰۴، ۳۸۹، ۵۷۵
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۵۷۲، ۵۷۶
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۳۸۹، ۵۷۲
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ ۳۸۹، ۵۷۲
- ↑ آرشیو مرکز اسناد، شمـ۵۷۶
- ↑ صحیفه، ج۵ ص۴۲۶ - ۴۲۸
- ↑ پا به پای، ۱۹۲. ۲
- ↑ قاسم پور، ۹۲-۹۴
- ↑ هاشمی، انقلاب و...، ۱۶۹
- ↑ سائلی، ۱۱
- ↑ سائلی، ۴۹-۶۲
- ↑ خلاصه، جلسه ۱۳۵۷. ۱۲. ۱۰
- ↑ خلاصه، جلسههای ۱۳۵۷/ ۱۲/ ۲۹؛ ۱۳۵۸/ ۶/ ۴؛ ۱۳۵۸/ ۷/ ۱۵؛ ۱۳۵۸/ ۹/ ۲
- ↑ سائلی، ۱۱۷-۱۱۸
- ↑ خلاصه، جلسه ۱۳۵۸/ ۹/۳
- ↑ هاشمی، انقلاب و، ۴۴۹
- ↑ هاشمی، انقلاب و ، ۱۲۵
- ↑ هاشمی، انقلاب و ، ۲۱۵- ۲۱۸
- ↑ جاسبی، ج ۴،ص ۱۴۹
- ↑ جاسبی، ج ۴،ص ۱۴۶
- ↑ هاشمی، عبور...، ۲۶۳
- ↑ خاطرات سیدمرتضی، ۱۶۸
- ↑ جاسبی،ج۴ ،ص ۳۰۰
- ↑ جمهوری...، شمـ ۱۵۴۱، ص۱۵، شمـ۱۵۴۳، ص۲
- ↑ صحیفه، ج۱۲ ،ص ۱۱۶
- ↑ در مکتب...، ۱. ۲-۳
- ↑ در مکتب...، ۲. جمـ، ۳/جمـ
- ↑ فرهنگ و...، ۳۱۱
- ↑ رضوی، ۳۸۴
- ↑ هاشمی، انقلاب در...، ۱۷۶
- ↑ صحیفه، ج۱۴ ،ص ۳۰۴
- ↑ جرعه نوش...، ۲۱۷-۲۱۸
- ↑ مشروح، دوره اول، جلسه ۱۹۹
- ↑ فارسی، ۵۴۳-۵۴۴
- ↑ جمهوری، شمـ ۶۷۸، ص۱۱
- ↑ صحیفه، ج۱۵ ص ۲۷۸.
- ↑ مشروح، دوره اول، جلسه ۲۲۴
- ↑ جمهوری، شمـ ۱۹۲۱، ص۱۲
- ↑ جمهوری، شمـ ۲۸۲۶، ص۱۱
- ↑ جمهوری، شمـ ۲۸۸۶، ص۱۲، شمـ ۲۸۸۹، ص۲
- ↑ جمهوری، شمـ ۲۴۱۳، ص۱۰
- ↑ صحیفه، ج ۲۰،ص ۴۶۳ -۴۶۵
- ↑ گفت وگو با...، ۵۲
- ↑ گفت وگو با، ۶۸-۶۹
- ↑ چگونگی...، ۱۸؛ هاشمی، بازسازی...، ۱۴۹-۱۵۱
- ↑ جرعه نوش، ۲۶۵
- ↑ جمهوری، شمـ ۵۳۵۲، ص۲
- ↑ مرجعیت...، ۷۰
- ↑ حدیث، ۱/جم
- ↑ جمهوری، ش۲۹۲۴، ص۳
- ↑ کیهان، شم۱۳۶۳۱
- ↑ جمهوری، شمـ ۲۹۲۹
- ↑ جمهوری ، شمـ۲۹۷۲
- ↑ جمهوری ، شمـ ۲۹۷۹
منابع
- سایت خبرگزاری تسنیم
- آرشیو مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- آرشیو مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری، پروندههای دوره ریاست جمهوری آیت الله خامنهای
- آرشیو موسسه پژوهشی- فرهنگی انقلاب اسلامی
- آشنایی با مجلس شورای اسلامی، به کوشش روابط عمومی مجلس شوری اسلامی، تهران، 1360 ش.
- آقابزرگ، طبقات اعلام الشیعه،قرن 14، تهران، 1388 ش.
- امام خمینی در آیینه اسناد به روایت ساواک، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1386 ش.
- بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، 1376 ش
- بهبودی، هدایت الله، شرح اسم، زندگینامه آیت الله سید علی خامنهای (1318 - 1357)، تهران، 1391 ش.
- تاریخ علمای خراسان، به کوشش میرزا عبدالرحمان، مشهد، 1341 ش.
- تدوام آفتاب، ویژهنامه آغاز بیستمین سال رهبری حضرت آیت الله خامنهای،روزنامه جامجم، مرداد 1387.
- جلالی، غلامرضا، مشهد در بامداد نهضت اسلامی، تهران، 1378 ش.
- زنگنه قاسم آبادی، ابراهیم، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، عالمان دینی، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، مشهد،1382 ش.
- شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، تهران، 1354 ش.
- قاسمپور، داود، دهه سرنوشت ساز، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران.
- کسروی، احمد، قیام شیخ محمد خیابانی، تهران، 1376 ش.
- گلشن ابرار، به کوشش جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، نشر معروف، 1379 ش.
- یاران امام به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، تهران، 1376 - 1382 ش.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر، دوران مبارزه، به کوشش محسن هاشمی،دفتر نشر معارف انقلاب، تهران، 1376 ش.
پیوند به بیرون