تشتگذاری (آیین): تفاوت میان نسخهها
imported>Abdollahi بدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Abdollahi جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==تاریخچه برگزاری آیین تشت گذاری== | ==تاریخچه برگزاری آیین تشت گذاری== | ||
مراسم تشت گذاری یا تشت گردانی به دوران [[صفویه]] باز میگردد. وجود تشتی در مسجد بازار چاقوسازان اردبیل، متعلق به دوران شاه عباس و از سال ۱۰۳۸ق، مؤید این مطلب است. در دوران قاجار این مراسم فقط در مسجد جامع اردبیل برگزار میشد؛ اما بعدها به دیگر محلات شهر و دیگر شهرهای ترکزبان گسترش یافت و در سالهای اخیر در اکثر شهرهای آذربایجان و نیز [[زنجان]] برگزار میشود. برگزار کنندگان این مراسم، این آیین را نمادی از ایثار و فداکاری امام حسین(ع) و یارانش در سیراب کردن سپاه حر ابن یزید ریاحی و اسبهای آنها در روز ۲۷ [[ذی الحجه]] سال ۶۰ق میدانند؛<ref>مظاهری، محسنحسام، فرهنگ سوگ شیعی، ۱۳۹۵ش، ص ۳۳۰.</ref> به علاوه نمادی از فداکاری اباالفضل العباس در سقایت حرم و آب آوردن برای زنان و کودکان تشنه حرم حسینی میدانند.<ref>تاریخچه آیین تشت گذاری؛ مشرق نیوز.</ref> | مراسم تشت گذاری یا تشت گردانی به دوران [[صفویه]] باز میگردد. وجود تشتی در مسجد بازار چاقوسازان اردبیل، متعلق به دوران شاه عباس و از سال ۱۰۳۸ق، مؤید این مطلب است. در دوران [[قاجار]] این مراسم فقط در مسجد جامع اردبیل برگزار میشد؛ اما بعدها به دیگر محلات شهر و دیگر شهرهای ترکزبان گسترش یافت و در سالهای اخیر در اکثر شهرهای [[آذربایجان]] و نیز [[زنجان]] برگزار میشود. برگزار کنندگان این مراسم، این آیین را نمادی از ایثار و فداکاری امام حسین(ع) و یارانش در سیراب کردن سپاه [[حر بن یزید ریاحی|حر ابن یزید ریاحی]] و اسبهای آنها در روز ۲۷ [[ذی الحجه]] سال ۶۰ق میدانند؛<ref>مظاهری، محسنحسام، فرهنگ سوگ شیعی، ۱۳۹۵ش، ص ۳۳۰.</ref> به علاوه نمادی از فداکاری اباالفضل العباس در سقایت حرم و آب آوردن برای زنان و کودکان تشنه حرم حسینی میدانند.<ref>تاریخچه آیین تشت گذاری؛ مشرق نیوز.</ref> | ||
==شیوه برگزاری== | ==شیوه برگزاری== | ||
نسخهٔ ۱۶ اکتبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۳۴
| سوگواری محرم | |
|---|---|
 تابلوی عصر عاشورا یکی از آثار نگارگری محمود فرشچیان | |
| رویدادها | |
| نامههای کوفیان به امام حسین(ع) • نامه امام حسین(ع) به اشراف بصره • روز عاشورا • واقعه کربلا • واقعه عاشورا (از نگاه آمار) • روزشمار واقعه عاشورا • اسیران کربلا | |
| افراد | |
| امام حسین(ع) • علی اکبر • علیاصغر • عباس بن علی • حضرت زینب(س) • سکینه بنت حسین • فاطمه دختر امام حسین • مسلم بن عقیل • شهیدان کربلا • اسیران کربلا | |
| جایها | |
| حرم امام حسین(ع) • تل زینبیه • حرم حضرت عباس(ع) • گودال قتلگاه • بینالحرمین • نهر علقمه | |
| مناسبتها | |
| تاسوعا • عاشورا • دهه محرم • اربعین • دهه صفر | |
| مراسم | |
| مرثیهخوانی • نوحه • تعزیه • روضه • زنجیرزنی • سینهزنی • سقاخانه • سنج و دمام • دسته عزاداری • شام غریبان • تشتگذاری • نخلگردانی • قمهزنی • راهپیمایی اربعین • تابوتگردانی • مراسم تابوت | |
آیین تشت گذاری، از قدیمیترین مناسک و مراسم عزاداری امام حسین(ع) در ایران و به ویژه در آذربایجان است. پیش از آغاز محرم، عزاداران حسینی در مساجد و حسینیهها، تشتهای آب را به نشانه آب فرات و آغاز مصیبت امام حسین(ع) میآورند و این گونه، آماده برپایی عزای حسین(ع) میشوند. برخی، این مناسک را برگرفته از رفتار سپاه امام حسین(ع) در مقابله با سپاه حر بن یزید، در ۲۷ ذیالحجه میدانند که امام(ع) دستور داد آب مشکها را داخل تشتهایی ریخته، سپاه حر و اسبانشان را سیراب کنند.
تاریخچه برگزاری آیین تشت گذاری
مراسم تشت گذاری یا تشت گردانی به دوران صفویه باز میگردد. وجود تشتی در مسجد بازار چاقوسازان اردبیل، متعلق به دوران شاه عباس و از سال ۱۰۳۸ق، مؤید این مطلب است. در دوران قاجار این مراسم فقط در مسجد جامع اردبیل برگزار میشد؛ اما بعدها به دیگر محلات شهر و دیگر شهرهای ترکزبان گسترش یافت و در سالهای اخیر در اکثر شهرهای آذربایجان و نیز زنجان برگزار میشود. برگزار کنندگان این مراسم، این آیین را نمادی از ایثار و فداکاری امام حسین(ع) و یارانش در سیراب کردن سپاه حر ابن یزید ریاحی و اسبهای آنها در روز ۲۷ ذی الحجه سال ۶۰ق میدانند؛[۱] به علاوه نمادی از فداکاری اباالفضل العباس در سقایت حرم و آب آوردن برای زنان و کودکان تشنه حرم حسینی میدانند.[۲]
شیوه برگزاری
در این مراسم، تشتهای مخصوصی با احترام توسط بزرگان و ریش سفیدان وارد مساجد و حسینیهها میشود و در جای مخصوص به خود قرار داده میشود. سپس دعای تشت گذاری خوانده شده و تشتها را از آب پر میکنند. در این مراسم نوحههای مربوط به عزای حسینی خوانده شده و عملا مراسم عزاداری حسین(ع) آغاز میشود. مردم دست در آب تشتها میزنند و آن را نوعی بیعت با حسین(ع) میدانند؛ سپس از این آب به عنوان تبرک میبرند.[۳] این مراسم از روز ۲۷ ذی الحجه آغاز شده و تا پایان ذی الحجه ادامه دارد. در مساجد اردبیل، از سدههای پیش، جایی مخصوص قرار دادن تشتها وجود داشته که برای این مراسم طراحی شده است.
پانویس
منابع
- محدثی، جواد؛ فرهنگ عاشورا؛ نشر معروف؛ قم؛ ۱۳۷۶ش.
- مظاهری، محسنحسام، فرهنگ سوگ شیعی، خیمه، تهران، ۱۳۹۵ش.
- تاریخچه آیین تشت گذاری؛ مشرق نیوز
| سنتها و مراسمها | فهرست آیینهای عاشورایی • سیاهپوشی • تشتگذاری • زنجیرزنی • سینهزنی • سنج و دمام • مرثیهخوانی • نوحهخوانی • دسته عزاداری • هیئت عزاداری • تعزیهخوانی • روضهخوانی • مقتلخوانی • قمهزنی • نخلگردانی • تابوتگردانی • مراسمتابوت • مشعلگردانی • حسی • گِلمالی • شاخسِی واخسِی • همایش شیرخوارگان • پیادهروی اربعین • خیمهسوزان • چاووشخوانی • عَلَمکشی • چهل منبر • یزلهخوانی • عزاداری طویریج • پردهخوانی • یومالحسین • جاماندگان اربعین • یوم العباس • کفنپوشی • عزاداری زنان بنیاسد • مسلمیه |  |
|---|---|---|
| روضهها | ||
| تعزیهها | ||
| مناسبتها | ||
| مکانها | کربلا • حرم امام حسین(ع) • حرم حضرت عباس(ع) • بینالحرمین • تل زینبیه • گودال قتلگاه • کفالعباس • خرابه شام • خیمهگاه • فرات • غاضریه • نهر علقمه • نینوا • حسینیه • تکیه • سقاخانه • امامباره • حسینیدالان • بازار شام • حرم عبدالعظیم | |
| کتابها | ||
| آداب | ||
| مرثیهها | ||
| وابسته | سوگواری • مقتل • توغ • زیارت عاشورا • تحریفات عاشورا • ادبیات عاشورایی • موکب • لعن یزید • گریه بر حسین(ع) • حدیث ریان بن شبیب • پیرغلام اهلبیت • حسینیه معلی • فقه عزاداری • بنیاد دعبل خزاعی | |