نوری المالکی
 | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | نوری کامل محمد حسن ابوالمحاسن المالکی |
| زادروز | ۲۰ ژوئن ۱۹۵۰م/۱۳۲۹ش |
| شهر تولد | هندیه (طویریج) |
| کشور تولد | عراق |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | سیاستورز |
| اطلاعات سیاسی | |
| مناصب | نخست وزیر عراق، معاون رئیس جمهور عراق |
| پس از | ابراهیم الجعفری |
| پیش از | حیدر العبادی |
نوری المالکی، سیاستمدار شیعه عراقی که در سالهای ۲۰۰۶م تا ۲۰۱۴م نخست وزیر این کشور بود. وی از اعضای حزب الدعوة الاسلامیة است که پس از تهدید اعضای آن از سوی حکومت بعث عراق در دهه ۱۹۷۰م از کشور خارج شد و فعالیتهای زیادی علیه آن حکومت انجام داد و نهایتاً به اعدام محکوم شد. با حمله آمریکا به عراق و سقوط صدام به کشورش بازگشت و مسئولیتهایی را بر عهده گرفت که شاخصترین آنها نخست وزیری و معاونت ریاست جمهوری عراق بود. وی روابط نزدیکی با جمهوری اسلامی ایران دارد و از حامیان جبهه مقاومت است. او رهبر ائتلاف سیاسی «دولت قانون» است و از شخصیتهای سیاسی برجسته شیعه در عراق معاصر به شمار میرود.
ولادت، خانواده و تحصیلات
نوری المالکی با نام کامل نوری کامل محمد حسن ابوالمحاسن المالکی و نام مستعار جواد المالکی در ۳۰ خرداد سال ۱۳۲۹ش (۲۰ ژوئن ۱۹۵۰م) در شهر هندیه (طویریج) در نزدیکی کربلا متولد شد. خانواده وی در علم و ادبیات شهرهاند و پدربزرگش عالمی دینی بود که در ثوره العشرین مشارکت داشت.[۱] وی در سال ۱۹۷۳م مدرک کارشناسی مطالعات اسلامی (گرایش اصول دین) را از دانشگاه بغداد و در سال ۱۹۹۲م کارشناسی ارشد زبان عربی را از دانشگاه صلاح الدین در اربیل دریافت نمود.[۲]
فعالیتهای سیاسی
نوری المالکی فعالیتهای سیاسی مختلفی را در کارنامه خود ثبت کرده است. برخی از فعالیتهای سیاسی وی به شرح زیر است:
عضویت در حزب الدعوة الاسلامیة
نوری المالکی در سال ۱۹۶۸م به حزب الدعوة الاسلامیة (از احزاب شیعی مخالف حزب بعث عراق) پیوست و نقش سازمانی او به مرور ارتقا یافت. در اواخر دهه ۱۹۷۰م حکومت بعث عراق اقدام به پیگرد این حزب نمود و احکام اعدامی را علیه رهبرانش صادر کرد. به همین علت مالکی در سال ۱۹۷۹م عراق را به مقصد اردن ترک کرد. وی سپس در سوریه سکونت یافت و در ادامه به ایران رفت و مجدداً به سوریه برگشت. وی در سال ۱۹۸۰م هنگامی که در ایران بود از سوی حکومت بعث عراق به اعدام محکوم شد. نوری المالکی بعدها به سمت دبیرکلی این حزب انتخاب شد.[۳]
فعالیتهای سیاسی در خارج عراق
وی پس از خروج از عراق مسئولیت نظارت بر سازمانهای حزب الدعوة الاسلامیة در داخل عراق را عهدهدار بود. همچنین نظارت بر روزنامه «الموقف» (روزنامه مخالف حکومت بعث) و «دفتر جهاد» (دفتر هماهنگی مخالفان حکومت بعث در داخل و خارج عراق در حزب الدعوة الاسلامیة) نیز بر عهده او بود. او در کنفرانسهای مخالفان حکومت بعث عراق نیز فعالیتهای زیادی داشت.[۴]
بازگشت به عراق
وی پس از حمله آمریکا به عراق در آوریل ۲۰۰۳م به کشورش بازگشت و به عنوان نائب رئیس گروه ریشهکنی بعث (گروهی برای مقابله با عناصر باقیمانده از حزب بعث عراق) انتخاب شد. در سال ۲۰۰۵م عضو مجلس ملی انتقالی شد و در نگارش قانون اساسی جدید عراق مشارکت کرد. وی از بارزترین حامیان قانون مبارزه با تروریسم در پارلمان عراق بود.[۵]
نخست وزیری
پس از ابراهیم الجعفری (نخست وزیر دولت موقت عراق از ۲۰۰۵م تا ۲۰۰۶م) نوری المالکی در سال ۲۰۰۶م به عنوان نخست وزیر اولین دولت غیر موقت عراق انتخاب شد. وی تا سال ۲۰۱۴م در دو نوبت متوالی عهدهدار این منصب بود.[۶] دوران نخست وزیری وی با اتفاقات گوناگونی همراه بود. ابتدای این دوره مصادف با درگیریهای داخلی عراق و مقابله ارتش این کشور با جیش المهدی (شاخه نظامی جریان صدر) بود[۷] و انتهای آن مقارن با اشغال بخشهایی از این کشور توسط داعش بود.[۸]. نوری المالکی در اوایل نخست وزیری خود، اجرای حکم اعدام صدام حسین را تأیید نمود.[۹]
معاونت ریاست جمهوری
وی در زمان ریاست جمهوری فواد معصوم (رئیس جمهور عراق از سال ۲۰۱۴م تا ۲۰۱۸م) در دو دوره بین ۲۰۱۴م تا ۲۰۱۵م و بین ۲۰۱۶م تا ۲۰۱۸م به عنوان معاون رئیس جمهور عراق بود. در همین دوره به عنوان دبیرکل حزب الدعوة الاسلامیة و رهبر ائتلاف دولت قانون (یک ائتلاف سیاسی در عراق) نیز به فعالیت سیاسی میپرداخت.[۱۰]
نامزدی مجدد برای نخست وزیری
در ژانویه ۲۰۲۶م ائتلاف چارچوب هماهنگی (بزرگترین ائتلاف سیاسی شیعی در عراق) نامزدی نوری المالکی برای نخست وزیری را اعلام نمود.[۱۱] این انتخاب با مخالفت شدید دونالد ترامپ (رئیس جمهور آمریکا) و تهدید وی به قطع پشتیبانی از عراق در صورت نخست وزیری نوری المالکی مواجه شد.[۱۲]
دیدگاهها و موضعگیریها
واکنش به سلب تابعیت عیسی قاسم از سوی حکومت بحرین
وی اقدام حکومت بحرین مبنی بر سلب تابعیت از عیسی قاسم را موجب تشدید تنشهای فرقهای دانست و از حکومت بحرین درخواست نمود که دست از این اقدام ظالمانه بکشد.[۱۳]
حمایت از جبهه مقاومت
وی حشد شعبی را سپر مردم عراق و حافظ امنیت و حاکمیت این کشور خوانده و خلع سلاح حزبالله لبنان و حشد شعبی عراق را بخشی از یک برنامه آمریکایی-صهیونی برای تضعیف جبهه مقاومت دانسته است.[۱۴] او همچنین تجربه حشد شعبی و آنچه قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس رقم زدند را چراغ راه کشورهای منطقه خوانده است.[۱۵] نوری المالکی، مدیریت قاسم سلیمانی نسبت به جنبش مقاومت را عالی توصیف نموده و شهادت وی را برای کشورها و ملتهای درگیر نزاع، خسارت بزرگ دانسته است.[۱۶] وی قاسم سلیمانی را خنثیکننده بسیاری از نقشههایی دانسته که برای تغییر هویت منطقه طراحی شده بودند.[۱۷]
دیدگاههای دیگران
آیت الله خامنهای
آیت الله خامنهای ضمن ابراز اعتماد جمهوری اسلامی نسبت به نوری المالکی[۱۸] خدمات وی برای عراق و منطقه را فراموشنشدنی خواندهاند.[۱۹]. نوری المالکی تاکنون بارها با آیت الله خامنهای دیدار و تبادل نظر داشته است.[۲۰]
موقعیت اجتماعی در عراق
وی پس از بازگشت به عراق در سال ۲۰۰۳م و عهدهدار شدن سمتهایی همچون عضویت در مجلس ملی انتقالی و سخنگویی حزب الدعوة الاسلامیة بهعنوان یکی از شخصیتهای بارز شیعه در صحنه سیاسی عراق شناخته شد.[۲۱] برخیها نوری المالکی را با توجه به نقشش در دوره پس از سقوط صدام از تأثیرگذارترین اشخاص در صحنه سیاسی عراق برشمردهاند.[۲۲]
پانویس
- ↑ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ «ابراهیم الجعفری کیست؟»، مشرق؛ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ موسوی خلخالی، علی، «نبرد با جيش المهدى، آزمونى سخت براى مالکى»، دیپلماسی ایرانی.
- ↑ «نوری مالکی: تمام جزئیات چگونگی تشکیل داعش و دلیل شکل گیری آن را در اختیار داریم»، شفقنا.
- ↑ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ «الإطار التنسيقي يعلن ترشيح نوري المالكي لمنصب رئيس الوزراء»، المنار؛ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ «ترمب: لن نقدم أي دعم للعراق إذا عاد نوري المالكي لرئاسة الوزراء»، الجزیره.
- ↑ «المالكي: خطوة حكومة البحرين بسحب الجنسية عن الشيخ قاسم تصعيد خطير في اقحام البلاد بتوترات طائفية حادة»، المنار.
- ↑ «ولايتي ونوري المالكي يؤكدان على دعم جبهة المقاومة»، العالم؛ «المالكي: الحشد الشعبي يبقى درع الشعب العراقي»، العالم.
- ↑ «المالكي: تجربة الحشد الشعبي وما سطّره الشهيدان أصبحت نبراساً لدول المنطقة»، العالم.
- ↑ «ناگفتههای نوری مالکی از سالهای حضور شهید سلیمانی در عراق و جنگ با داعش»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ «گفتگوی اختصاصی و تفصیلی العالم با نوری المالکی...»، العالم.
- ↑ «گزیدهای از بیانات در دیدار نخست وزیر عراق»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنهای.
- ↑ «دیدار نخستوزیر عراق با رهبر انقلاب»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنهای.
- ↑ «نوری المالکی»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنهای.
- ↑ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
- ↑ «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره.
منابع
- «نوري المالكي.. السياسي العراقي المهم والمتهم»، الجزیره، تاریخ درج مطلب: ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۴م، تاریخ بازدید: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «الإطار التنسيقي يعلن ترشيح نوري المالكي لمنصب رئيس الوزراء»، المنار، تاریخ درج مطلب: ۲۴ ژانویه ۲۰۲۶م، تاریخ بازدید: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «المالكي: خطوة حكومة البحرين بسحب الجنسية عن الشيخ قاسم تصعيد خطير في اقحام البلاد بتوترات طائفية حادة»، المنار، تاریخ درج مطلب: ۲۱ ژوئن ۲۰۱۶م، تاریخ بازدید: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «المالكي: الحشد الشعبي يبقى درع الشعب العراقي»، العالم، تاریخ درج مطلب: ۲۳ جولای ۲۰۲۲م، تاریخ بازدید: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش
- «ولايتي ونوري المالكي يؤكدان على دعم جبهة المقاومة»، العالم، تاریخ درج مطلب: ۸ آگوست ۲۰۲۵م، تاریخ بازدید: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «المالكي: تجربة الحشد الشعبي وما سطّره الشهيدان أصبحت نبراساً لدول المنطقة»، العالم، تاریخ درج مطلب: ۵ ژانویه ۲۰۲۲م، تاریخ بازدید: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «گزیدهای از بیانات در دیدار نخست وزیر عراق»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۳۸۷ش، تاریخ بازدید: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «دیدار نخستوزیر عراق با رهبر انقلاب»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۹ مهر ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «نوری المالکی»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: بیتا، تاریخ بازدید: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «ناگفتههای نوری مالکی از سالهای حضور شهید سلیمانی در عراق و جنگ با داعش»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، تاریخ درج مطلب: ۶ خرداد ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «گفتگوی اختصاصی و تفصیلی العالم با نوری المالکی...»، العالم، تاریخ درج مطلب: ۴ دی ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «نوری مالکی: تمام جزئیات چگونگی تشکیل داعش و دلیل شکل گیری آن را در اختیار داریم»، شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۹ دی ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «ابراهیم الجعفری کیست؟»، مشرق، تاریخ درج مطلب: ۱۵ شهریور ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- موسوی خلخالی، علی، «نبرد با جيش المهدى، آزمونى سخت براى مالکى»، دیپلماسی ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۳۸۷ش، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «ترمب: لن نقدم أي دعم للعراق إذا عاد نوري المالكي لرئاسة الوزراء»، الجزیره، تاریخ درج مطلب: ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶م، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ش.