مقاله قابل قبول
بدون جعبه اطلاعات
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
شناسه ناقص
عدم جامعیت

فاطمه دختر امام حسن(ع)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

فاطمه دختر حسن بن علی، همسر امام سجاد(ع)، مادر امام باقر(ع) و از اسیران کربلا است.

کنیه‌ها، القاب و منزلت

امام صادق(ع) درباره مادربزرگش ام‌عبدالله:
کانَت صِدّیقةً لَم تُدرَک فی آلِ الحَسَنِ امرَأَةٌ مِثلُها.
ترجمه:
ام‌عبدالله چنان شخصیت راستگو و درست‌کرداری بود که در میان خاندان امام حسن(ع) زنی چون او دیده نشده است.

بحارالانوار، ج۴۶، ص۲۱۵ ؛ اصول کافی، ج۲، ص۴۴۶.

کنیه‌ او ام‌محمد،[۱] ام‌عبدالله[۲] یا ام عبده[۳] و لقبش (در حدیثی) صدیقه است.[۴] در روایتی، جابر می‌گوید نام مادران ائمه را در صحیفه فاطمه دیده است. در این روایت، او ام‌عبدالله دختر حسن بن علی بن ابی‌طالب را مادر امام باقر(ع) می‌داند.[۵]

امام باقر(ع)می‌گوید یک بار مادرش با اشاره به دیوار آن را از فرو ریختن باز داشته است.[۶]


ازدواج

در منابع تاریخی اشاره‌ای به مادر ام‌عبدالله نشده است. علاوه بر نام مادر، زمان وفات و محل دفن او هم مشخص نیست. ازدواج فاطمه با علی بن الحسین(ع) باعث شد نسل آنان از امام باقر(ع) به بعد، از طرف مادر از امام حسن مجتبی(ع) و از طرف پدر از امام حسین(ع) باشند. این ازدواج سبب شد به امام باقر(ع) لقب هاشمی بین هاشمیین، علوی بین علویین یا فاطمی بین فاطمیین بدهند.[۷] برخی منابع عبدالله باهر را نیز فرزند او دانسته‌اند.[۸]

حضور در واقعه کربلا

فاطمه بنت الحسن، در واقعه کربلا حضور داشت و همراه باقی‌ماندگان خانواده امام حسین(ع) به اسارت رفت.[۹]

پانویس

  1. تاریخ مدینه دمشق، ج۷۰، ص۲۶۱.
  2. بحارالانوار، ج۴۶، ص۲۱۵.
  3. اعیان الشیعه، ج۸، ص۳۹۰.
  4. اصول کافی، ج۲، ص۴۴۶.
  5. بحارالانوار، ج۳۶، ص۱۹۴.
  6. بحارالانوار، ج۴۶، ص۲۱۵ ؛ منتهی الامال ج۲، ص۱۷۳.
  7. اعیان الشیعه، ج۸، ص۳۹۰ ؛ بحارالانوار، ج۴۶، ص۲۱۵ ؛ منتهی الامال، ج۲، ص۱۷۳.
  8. ابن حجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، دارصادر، ج۵، ص۳۲۵؛ خوئی، معجم رجال الحدیث، مؤسسة الخوئی الإسلامیة، ج۱۱، ص۲۸۳.
  9. نک: ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۷۰، ص۲۶۱.

منابع

  • ابن حجر عسقلانی، تهذيب التهذيب، بیروت، دارصادر، بی تا.
  • ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، بیروت، تحقیق علی شیری، دارالفکر، ۱۴۱۵ق.
  • امین، محسن، أعیان الشیعة، تحقیق حسن امین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، بی‌تا.
  • خوئي، أبو القاسم، معجم رجال الحديث، مؤسسة الخوئي الإسلامية.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ترجمه حسن حسن زاده آملی، قم، قائم آل محمد، ۱۳۸۷ش.
  • قمی، عباس، منتهی الآمال، قم، موسسه انتشارات هجرت.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار (ع)، تصحیح جمعی از نویسندگان، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  • مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، تحقیق موسسة آل البیت لاحیاء التراث، قم، المؤتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید، ۱۳۷۲ ش.