جهاد المرأة حسن التبعل
| اطلاعات روایت | |
|---|---|
| موضوع | جهاد زن |
| صادره از | پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) |
| منابع شیعه | الکافی- نهج البلاغه- من لا یحضره الفقیه |
| منابع سنی | الدر المنثور- بحر الفوئد المشهور بمعانی الأخبار |
| مؤید روایی | روایت اسماء دختر یزید انصاری |
| احادیث مشهور | |
| حدیث سلسلةالذهب • حدیث ثقلین • حدیث کساء • مقبوله عمر بن حنظلة • حدیث قرب نوافل • حدیث معراج • حدیث ولایت • حدیث وصایت • حدیث جنود عقل و جهل • حدیث شجره | |
جِهادُ المَرأةِ حُسنُ التَّبعُّل (ترجمه: جهاد زن شوهرداریِ نیکو است) روایتی است مشهور که از پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) وارد شده است. این روایت در منابع شیعه در کتاب جعفریات از رسول خدا(ص)[۱] و در نهج البلاغه از امام علی(ع)[۲] و در کتاب من لا یحضره الفقیه از امام صادق(ع)[۳] و در کتاب الکافی از امام کاظم(ع)[۴] نقل شده است. همچنین در کتابهای اهل سنت نیز در کتاب الدر المنثور و معانی الأخبار، از پیامبر (ص) روایت شده است.[۵]
حسن التبعل به معنای حسن همراهی زن با شوهرش است.[۶] این کار شاخهای از جهاد اکبر که همان جهاد با نفس است، شمرده شده است.[۷] با توجه به اینکه در اسلام، زنان از برخی وظایف مانند جهاد، قضاوت و حکومت معاف شدهاند، خدا محرومیت آنان را با پاداشهای دیگر مثل همسرداری و مدیریت امور خانه و تربیت فرزندان جبران کرده است.[۸]
برای این روایت چندین تفسیر و برداشت ذکر شده است که مهمترین آنها عبارتند از:
- شوهرداری زن همان ثواب و اجر مجاهد در راه خدا را دارد.[۹]
- با توجه به کلمه جهاد در این روایت، زن در مواردی مانند بیادبی گفتاری یا رفتاری از سوی شوهر، اجازه دفاع از خود را دارد.[۱۰]
- خوشرفتاری زن با شوهر، حفظ مال و آبروی او و اطاعت در اموری که به او امر میکند.[۱۱]
- ترک غیرت نابهجا برای جلوگیری از اختلاف و طلاق.[۱۲]
«جِهَادُ الْمَرْأَةِ حُسْنُ التَّبَعُّل»
جهاد زن، نیکو شوهرداری است.
- رفتار محبتآمیز با شوهر، آراستگی برای او و ایجاد فضای آرام و دلپذیر در خانه.[۱۳]
برخی پژوهشگران این روایت را از نظر سندی ضعیف دانسته و محتوای آن را نیز مورد خدشه قرار داده است.[۱۴] در مقابل بعضی دیگر، روایات مانند روایتی اسماء دختر یزید انصاری[۱۵] و روایتی از امام علی(ع) که جهاد زن را صبر در برابر آزار و غیرت شوهر میداند،[۱۶] را با این روایت هم راستا میدانند.[۱۷]
پانویس
- ↑ ابن اشعث، جعفریات (اشعریات)، بی تا، ص۶۷.
- ↑ شریف الرضی، نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، حکمت ۱۳۶، ص۴۹۴.
- ↑ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۴۱۶.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۵۰۷.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۶، ص۲۳۴. و کلاباذی، بحرالفوائد المشهور بمعانی الأخبار، ۱۴۲۰ق، ص۱۵۹.
- ↑ الطریحی، مجمع البحرین، ۱۹۸۵ش، ج۵، ص۳۲۲.
- ↑ حسینی خامنهای، «عدم تفاوت زن و مرد در تقرّب به خداوند»، سایت مقام معظم رهبری.
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۴، ص۳۵۰.
- ↑ سبزواری، مواهب الرحمن، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۱۷۷.
- ↑ سبزواری، مواهب الرحمن، ۱۴۱۴ق، ج۸، ص۱۷۷.
- ↑ ابن ابی الحدید، شر ح نهج البلاغة، ۱۴۰۴ق، ج۱۸، ص۳۳۲.
- ↑ ابن ابی الحدید، شر ح نهج البلاغة، ۱۴۰۴ق، ج۱۸، ص۳۳۲.
- ↑ مصباح یزدی، در جستجوی عرفان اسلامی، ۱۴۰۱ش، ج۱، ص۱۵۳.
- ↑ ریعان، «اعتبارسنجی حکمت 136 با تمرکز بر عبارت" جهاد المرأة حسن التبعل"»، ص۵-۱۴.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۱۵۳.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۹.
- ↑ حسینیان قمی، فصلنامه علوم حدیث، شماره ۵.
منابع
- حسینیان قمی، مهدی، فصلنامه علوم حدیث، شماره ۵.
- کلاباذی، ابوبکر محدبن ابراهیم، بحرالفوائد المشهور بمعانی الأخبار، تحقیق احمد فرید، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۲۰ق،
- ریعان، معصومه، «اعتبارسنجی حکمت ۱۳۶ با تمرکز بر عبارت "جهاد المرآة حسن التبعل"، فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغة، سال نهم، شماره ۳۶، ۱۴۰۰ش.
- مصباح یزدی، محمد تقی، در جستجوی عرفان اسلامی، تدوین و نگارش محمدمهدی نادری قمی، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى(قدس سره)، چاپ هشتم، ۱۴۰۱ش.
- الفیومی المقری، احمدبن محمدبن علی، المصباح المنیر، تحقیق یوسف الشیخ محمد، بیجا، المطبعة العصريّة، چاپ دوم، ۱۴۱۸ق.
- الطریحی، فخرالدینبن محمد، مجمع البحرین، بیروت، دارالمکتبة الهلال، ۱۹۸۵م.
- حسینی خامنهای، سیدعلی، «عدم تفاوت زن و مرد در تقرّب به خداوند»، سایت سید علی حسینی خامنهای، تاریخ درج: ۱۴ دی ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۶ دی ۱۴۰۴ش.
- طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، لبنان، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۳۵۲ش.
- سبزواری، عبدالأعلیبن علی رضا، مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن، قم، مکتب سماحة آیة الله العظمی السید السبزواری، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق.
- ابن ابی الحدید، عبد الحمیدبن هبة الله، شرح نهج البلاغة، تصحیح محمد ابوالفضل ابراهیم، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.
- سیوطی، جلال الدین عبدالرحمن، الدر المنثور، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.
- کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، تصحیح علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
- شریف رضی، محمدبن الحسین، نهج البلاغة، تصحیح صبحی صالح، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
- صدوق، محمدبن علیبن بابویه، من لا یحضره الفقیه، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
- ابن اشعث، محمدبن محمد، جعفریات (اشعثیات)، تهران، مکتبة النینوی الحدیثة، چاپ اول، بی تا.